Disposition pénale, amende administrative, preuve, mesure de contrôleTaxe sur la valeur ajoutée

Fiche du SPF Finances

Texte de l’arrêt

Corps de la décision

Le texte est publié uniquement dans la langue originale

Het HOF VAN BEROEP zitting houdend te ANTWERPEN, VIJFDE KAMER rechtdoend in burgerlijke zaken heeft het volgend arrest gewezen :

Inzake : 1998/AR/1496

De BELGISCHE STAAT, Administratie van de B.T.W., Registratie en Domeinen, vertegenwoordigd door de Minister van Financiën, wiens burelen gevestigd zijn te Brussel, op vervolging en benaarstiging van de Gewestelijk Directeur van de B.T.W., registratie en domeinen te Antwerpen, in de persoon van de ontvanger-rekenplichtige van het tweede B.T.W.- ontvangkantoor te Antwerpen, waarvan de burelen gevestigd zijn te Antwerpen, ltaliëlei 4 bus 4;

APPELLANT

tegen een vonnis van de rechtbank van eerste aanleg te Antwerpen, d.d. 23 maart 1998,

vertegenwoordigd door Mr. A v. L. d. J., advocaat te …, …

TEGEN:

VZW R. E.,

met maatschappelijke zetel te …, …;

GEÏNTIMEERDE

vertegenwoordigd door Mr. F. H. loco Mr. V. D., advocaat te …, …;

1. De antecedenten en de vorderingen

1.1. Op 25.11.1993 verzocht VZW R. E., optredend door haar gevolmachtigde inzake belastingen, de heer T., om herziening van de aftrekbaarheid van de BTW voor de jaren 1990-1993. Na briefwisseling met de BTW-inspectie bekwam VZW R. E. uiteindelijk dat de hoofdcontroleur van de BTW te Brasschaat op 30.06.1994 aankondigde op 18.07.1994 in de zetel van de onderneming een controle over de jaren 1990-1994 te zullen verrichten.

Bij brief d.d. 05.07.1994 bevestigde de heer T. een telefonisch onderhoud, volgens hetwelk de controle werd verplaatst naar 20.07.1994 op diens kantoor. Op 06.07.1994 bevestigde de hoofdcontroleur de datum maar preciseerde dat de controle moest plaatsvinden op het adres van de maatschappelijke zetel.

Op 20.07.1994 schreef de heer T. de hoofdcontroleur aan, zich erover verbazend dat deze zich niet op zijn kantoor had aangeboden terwijl hij nochtans tijdens een telefonisch onderhoud van 8 juli erop had gewezen dat de controle op zijn kantoor diende plaats te vinden omdat :

• twee stafleden van VZW R. E. in het buitenland met vakantie waren;

• het radiostation overdag louter computergestuurd werkt;

• alle documenten zich op zijn kantoor bevinden;

• alle cijfers door hem waren opgesteld.

Op 26.07.1994 schreef de hoofdcontroleur VZW R. E. aan, meldend dat hij zich op 20.07.1994 vergeefs had aangeboden. Op die grond verwierp hij de aftrek van de BTW over de jaren 1990 tot 1994 en vestigde hij volgende boeten:

• … BEF op grond van art. 70 § 1 bis WBTW (onrechtmatige aftrek)

• … BEF op grond van art. 70 § 4 - art. 63 (niet verlenen van vrije toegang en niet-voorlegging van de boeken) volgens de schaal van KB 44 d.d. 21.10.1993 (rubriek XVI)

Na herhaalde briefwisseling met de inspectie van de BTW en na een aanvankelijke weigering van de hoofdcontroleur bekwam de heer T. uiteindelijk dat een nieuwe controle zou doorgaan om VZW R. E. toe te laten het tegenbewijs (hetzij de grond van de aftrek) te leveren.

Deze controle leidde er uiteindelijk toe dat op 04.04.1995 een proces­verbaal werd opgesteld volgens hetwelk VZW R. E. een bedrag van … BEF een BTW verschuldigd was, vermeerderd met een boete van … BEF (op grond van art. 70 § 1 bis), terwijl ook de boete van … BEF behouden bleef.

Op 10.04.1995 stelde de ontvanger een dwangbevel op voor … BEF aan BTW, … BEF aan boete art. 70 § 1bis en … BEF aan boete art 70 § 4, waarin hij noteerde dat een bedrag van … BEF was betaald en dat hij die betalingen had toegerekend op de interesten, vervolgens op de boete en tenslotte op de verschuldigde belasting tot beloop van … BEF. Dit dwangbevel werd op dezelfde dag door de hoofdcontroleur uitvoerbaar verklaard.

1.2. VZW R. E. heeft de Belgische Staat gedagvaard teneinde het dwangbevel, voor zover het slaat op de boete wegens het niet voorleggen van de stukken, van nul en generlei waarde te horen verklaren en haar van de betaling ervan te horen ontslaan en de Belgische Staat te horen veroordelen tot terugbetaling van de bedragen die onterecht werden geïnd, ingehouden of toegerekend.

1.3. In het tussenvonnis d.d. 22.12.1997 verklaarde de eerste rechter over rechtsmacht te beschikken, vaststellend dat de vordering was gesteund op een onrechtmatige daad van de Belgische Staat, te weten de schending van beginselen van behoorlijk bestuur, nl. het redelijkheidbeginsel en de motiveringsplicht.

In het eindvonnis d.d. 23.03.1998 overwoog de eerste rechter dat het loutere feit dat de boekhouding zich niet op de maatschappelijke zetel bevindt niet kan worden gelijkgesteld met het in gebreke blijven de boeken desgevraagd voor te leggen. Vermits uit de brief d.d. 20.07.1994, die door de hoofdcontroleur niet was tegengesproken, bleek dat hem was gemeld dat er op de maatschappelijke zetel niemand was maar dat de stukken bij de boekhouder berustten, nam de eerste rechter aan dat VZW R. E. de inzage niet had willen bemoeilijken maar integendeel in alle redelijkheid de praktische moeilijkheden had willen oplossen. De eerste rechter beschouwde VZW R. E. niet als in gebreke gebleven de boeken voor te leggen en oordeelde dat de boete niet wettig gemotiveerd was en derhalve nietig.

1.4. De Belgische Staat heeft op 14.05.1998 hoger beroep ingesteld tegen beide vonnissen. Zij vraagt dat de bestreden vonnissen zouden worden vernietigd.

VZW R. E. besluit tot de ongegrondheid van het hoger beroep.

2. Beoordeling

Het doel en de grondslag van de vorderingen werden, zo in feite als in rechte, in de hieraan voorafgaande procedurestukken uiteengezet. Het hof verwijst ernaar.

2.1. De Belgische Staat doet terecht gelden dat VZW R. E. er, zoals elke BTW-plichtige, krachtens art. 61 W.BTW toe gehouden was de boeken en stukken op ieder verzoek van de ambtenaren van de administratie zonder verplaatsing ter inzage voor te leggen. Evenzeer terecht argumenteert de Belgische Staat dat VZW R. E. krachtens art. 315 W.I.B. (1992) deze boeken en bescheiden ter beschikking diende te houden in “het kantoor, agentschap, bijhuis of elk ander beroeps- of privé-lokaal van de belastingplichtige”.

De hoofdcontroleur te Brasschaat was er dus ten volle toe gerechtigd zijn controle op de maatschappelijke zetel, en niet op het kantoor van de boekhouder, door te voeren.

2.2. Maar, zoals de eerste rechter terecht opmerkte, volstaat het enkele feit, dat de hoofdcontroleur op 20.07.1994 in de hoger vermelde omstandigheden bij VZW R. E. voor de gesloten deur stond, niet opdat zou vaststaan dat VZW R. E. een inbreuk had gepleegd op de op haar rustende verplichting de ambtenaren vrije toegang te verlenen tot de ruimten waar de activiteit wordt uitgeoefend «teneinde hen in staat te stellen de boeken en stukken te onderzoeken die zich aldaar bevinden».

Om tot deze vaststelling te komen overweegt het hof het volgende :

• Het hof kan er niet aan voorbijgaan dat de controle een zeer specifiek doel had : het was VZW R. E. zelf die, bij monde van haar boekhouder, te kennen had gegeven tot herziening van de aftrekbaarheid te willen overgaan en waarvan de gevoerde briefwisseling niet anders kan worden begrepen dat hij zulks in overleg - en dus met voorafgaand akkoord - van de controleur wenste te doen. De controle had dus niet tot doel een bestaande aangifte te onderzoeken maar wel om na te gaan of en in welke mate tot herziening van de aftrekbaarheid van de BTW kon worden overgegaan.

• Enige hoogdringendheid kan er in hoofde van de Belgische Staat niet zijn geweest : VZW R. E. had kennelijk heel wat stappen moeten ondernemen en maanden geduld moeten oefenen om te bekomen dat de controleur dit onderzoek zou doorvoeren. Dat deze vertraging allicht toe te schrijven valt aan de zware werkbelasting bij de administratie - zoals bij alle overheidsdiensten - neemt niet weg dat er in hoofde van de hoofdcontroleur kennelijk geen reden was dit onderzoek plots met alle spoed door te voeren.

• Wanneer de hoofdcontroleur dan besliste zijn onderzoek in volle zomervakantie door te voeren behoorde hij met de mogelijkheid rekening te houden dat de verantwoordelijken van VZW R. E. afwezig zouden zijn. De eerste rechter heeft, gelet op het gebrek aan repliek vanwege de hoofdcontroleur, terecht aangenomen dat de heer T. er in zijn telefonisch onderhoud d.d. 08.07.1994 op gewezen had dat er op 20.07.1994 niemand op de maatschappelijke zetel aanwezig kon zijn.

• Welnu, indien de hoofdcontroleur eraan vast hield dat de controle op de zetel diende plaats te vinden - wat, nogmaals, zijn goed recht was-, dan had het hem in deze concrete omstandigheden, aan deze zaak eigen, behoord de controle te verdagen tot na de terugkomst van de voorzitter en/of de penningmeester van VZW R. E. uit vakantie.

De eerste rechter heeft terecht overwogen dat de heer T., door in die omstandigheden de controle te zijnen kantore voor te stellen, een praktische oplossing heeft voorgesteld voor het probleem dat rees doordat de hoofdcontroleur blijkbaar dit onderzoek wenste door te voeren tijdens de vakantie van de verantwoordelijken van VZW R. E..

Het hof stelt, gelet op de concrete elementen van de zaak, met de eerste rechter vast dat VZW R. E. geen inbreuk heeft gepleegd aan de verplichting de hoofdcontroleur vrije toegang te verlenen tot de ruimten om hem in staat te stellen de boeken en stukken te onderzoeken, waarbij het hof erop wijst dat uit de kennisgeving d.d. 30.06.1994 blijkt dat het wel degelijk met het oog op de controle van de boeken en stukken was, dat de hoofdcontroleur zich ter zetel van VZW R. E. wenste te begeven.

Dispositif

OM DIE REDENEN

HET HOF,

Rechtdoende op tegenspraak,

Gelet op artikel 24 van de wet van 15 juni 1935;

Verklaart het hoger beroep ongegrond;

Verwijst de Belgische Staat in de kosten van het hoger beroep en begroot deze tot op heden aan de zijde van VZW R. E. op … BEF (rechtsplegingsvergoeding).

Aldus gedaan en uitgesproken in openbare terechtzitting van drieëntwintig april tweeduizend en één.

waar aanwezig waren :

de heren E. H. Raadsheer, wnd Voorzitter

E. L. Raadsheer

J. E. Raadsheer

Mevrouw G. V. Griffier.

G. V. J. E.

E. L. E. H.