Evolutie van de BTW-ontvangsten 1993. Toename van de teruggavenEvolutie van de BTW-ontvangsten 1993. Toename van de teruggaven.

Vr. en Antw., Kamer, 1993-1994, nr. 123, blz. 12.897-12.899

Evolutie van de BTW-ontvangsten 1993 - Toename van de teruggaven.

VRAAG

In de kamercommissie voor de Financiën verklaarde u naar aanleiding van de besprekingen over de nieuwe BTW-wetgeving, dat u geen zicht had op het bedrag van de BTW-ontvangsten die zouden worden geïnd aangezien u blijkbaar twijfels had over de controlemogelijkheden. Uit cijfergegevens blijkt dat voor de eerste 10 maanden van 1993 al 21 miljard Belgische frank aan BTW meer werd terugbetaald dan het haar voordien.

1. Klopt dat bedrag van 21 miljard Belgische frank ?

2. Wat is de precieze oorzaak van het grote verschil met het vorige jaar ?

3. Welke maatregelen overweegt u om te vermijden dat zulke toestanden zich in de toekomst zouden herhalen ?

ANTWOORD

De evolutie van de BTW-ontvangsten heeft gedurende het jaar 1993 een vrij tegengesteld verloop gekend in verhouding tot de evolutie gedurende het jaar 1992, zowel wegens de tijdens de jaren 1992 en 1993 op Europees en nationaal niveau genomen maatregelen als ingevolge de bewegingen van de economische conjunctuur gedurende de voormelde tijdsspanne. Ik veroorloof mij het geacht lid ter zake te verwijzen naar het antwoord op de vraag nr. 400 van senator Daerden van 9 juni 1993 (zie bulletin van Vragen en Antwoorden, Senaat, nr. 74, van 21 september 1993).

Een vergelijking maand per maand, of zelfs voor een gedeelte van het jaar, heeft dus nauwelijks zin.

Daarbij dient al meteen opgemerkt dat de resultante van alle beïnvloedende factoren samen positief is gebleken voor het jaar 1993.

Netto zijn er immers voor 503,5 miljard Belgische frank aan BTW-ontvangsten geïnd tegenover 492,7 miljard Belgische frank in 1992, hetzij een nominale groei met 2,19 %.

Met "netto" wordt hier de BTW-ontvangst bedoeld na aftrek van de teruggaven. Een goede beoordeling van de evolutie is slechts mogelijk indien de beide componenten, te weten de bruto-ontvangsten en de teruggaven, gezamenlijk in ogenschouw worden genomen en dat gezien hun complementariteit. Schommelingen in de teruggave dienen altijd te worden ingeschat in vergelijking met de evolutie van de bruto-ontvangsten. De teruggaven maken nu eenmaal inherent deel uit van de BTW- inningsstructuur.

Wat nu de meer specifieke vragen betreft van het geacht lid, dient het volgende aangestipt.

1. Voor de tien eerste maanden van 1993 zijn de teruggaven in absolute termen inderdaad met 21 miljard Belgische frank gestegen. Die toename was trouwens al bereikt na acht maanden. Op jaarbasis bedraagt de groei 22,1 miljard Belgische frank in vergelijking tot het bereikte niveau in 1992. Terzelfdertijd heeft zich evenwel een toename van de bruto-ontvangsten voorgedaan met 32,9 miljard Belgische frank, wat een netto-resultaat oplevert van 10,8 miljard Belgische frank.

2 en 3. De precieze oorzaken van de toename van de teruggaven dienen vooral te worden gezocht in de op Europees en nationaal vlak genomen maatregelen.

Op Europees vlak is de opheffing per 1 januari 1993 van de fiscale binnengrenzen in de Europese Gemeenschap genoegzaam bekend. Benevens de implicaties op juridisch vlak zijn er ook effecten waar te nemen op budgettair vlak. De instelling van de interne markt heeft immers, vooral in de aanvangsfase, het ontvangstenritme verstoord. De gewijzigde betalingsmodaliteiten inzake de voldoening van de BTW, verschuldigd op intracommunautaire verwervingen, hebben voor verschuivingseffecten gezorgd die pas naar het jaareinde toe gedeeltelijk zijn geregulariseerd. Globaal genomen zijn hiertoe zowel de bruto-ontvangsten als de teruggaven gedrukt.

Vervolgens ressorteren de beslissingen op Europees vlak ook een neveneffect. Immers, voormelde betalingsmodaliteiten komen in feite neer op een veralgemeende verlegging van de heffing naar de BTW-aangifte toe voor wat het intracommunautair handelsverkeer aangaat. Die verlegging is niet nieuw doch voorheen kon de belastingplichtige hiervan slechts gebruik maken na het betalen van een waarborgsom, behoudens voor invoeren uit Nederland en het groothertogdom Luxemburg. Vermits de waarborgverplichting inzake het intracommunautaire verkeer is opgeheven, werden de uitstaande waarborgen terugbetaald. Voor 1993 kan dat "uitzonderlijk" effect op de teruggaven worden geraamd op 3,5 miljard Belgische frank.

Op nationaal niveau hebben vooral de anti-fraude-maatregelen een belangrijke impact geressorteerd. Het artikel 43 van het oude BTW-wetboek is niet langer van toepassing. Met dat artikel wou de wetgever destijds tegemoet komen aan het voorfinancieringsprobleem van de exportgerichte bedrijven. De regeling bestond erin dat bedoelde ondernemingen, onder zekere voorwaarden weliswaar, bepaalde handelingen konden verrichten met vrijstelling van BTW. Fraudetechnieken allerhande noopten tot de opheffing van het bestaande systeem. De vrijstelling is derhalve vervallen per 1 januari 1993. Teneinde de financieringsproblemen te ondervangen, heeft de regering een systeem van maandelijkse terugbetalingen ingesteld. De maatregel heeft, in zijn geheel genomen, uiteraard gezorgd voor een opwaarts effect, en dat zowel op het niveau van de bruto-ontvangsten als van de teruggaven. Bovendien is ook het terugbetalingspatroon zelf gewijzigd. De maandelijkse terugbetalingen houden immers in dat er enerzijds sneller wordt terugbetaald doch dat er anderzijds achteraf een "technische regularisatie" wordt doorgevoerd.

Concreet is de impact hiervan dermate geweest dat eind augustus 1993 al 21,5 miljard Belgische frank meer was terugbetaald dan voor de overeenkomstige periode in het jaar voordien. Over het hele jaar 1993 is 22,1 miljard Belgische frank meer terugbetaald of nauwelijks 0,6 miljard Belgische frank meer. Dat bewijst meteen de regularisatie a posteriori.

Ten slotte heeft de evolutie van de conjunctuur haar normaal effect geressorteerd.

Samenvattend dient gesteld dat de toename van de teruggaven een logisch gevolg is van de genomen maatregelen op diverse niveaus. Specifieke interventies dringen zich derhalve niet op.