Onderwijs

Vr. en Antw., Kamer, 2004-2005, nr. 091, blz. 16174-16177

Onderwijs

VRAAG

In het BTW-Wetboek is steeds in een vrijstelling voorzien geweest voor «het verstrekken van onderwijs ». De aanschrijving nr. 25 van 24 december 1993 kwam er nadat de Belgische overheid door Europa op de vingers was getikt als zou België het begrip «verstrekken van onderwijs » te ruim opvatten.

Inderdaad tot voor 1 januari 1994 (datum waarop de aanschrijving nr. 25 in voege ging) waren van BTW vrijgesteld, alle instellingen die ook maar enige vorm van onderwijs organiseerden. In haar aanschrijving nr. 19 van 15 juni 1978, had de administratie de draagwijdte toegelicht van de vrijstelling inzake het verstrekken van onderwijs, waarin artikel 44, § 2, 4°, WBTW voorziet na de wijziging ervan per 1 januari 1978 ingevolge de aanpassing van de Zesde BTWrichtlijn.

In een gemotiveerd advies gericht aan de Belgische Staat heeft de Commissie van de Europese Gemeen- schappen evenwel te kennen gegeven dat België de vrijstelling inzake onderwijs te ruim opvat. De Commissie heeft de administratie dan ook verzocht de vrijstelling binnen de door de Zesde BTW-Richtlijn bepaalde perken toe te passen. Rekening houdend met het gemotiveerd advies van de Commissie heeft de administratie in haar aanschrijving nr. 25 van 24 december 1993 de draagwijdte van de vrijstelling inzake het verstrekken van onderwijs, bepaald in artikel 44, § 2, 4°, WBTW, toegelicht. Deze aanschrijving treedt in voege vanaf 1 januari 1994 en trekt de aanschrijving nr. 19 van 15 juni 1978 in.

Het probleem is dat de Raad van State de aanschrijving nr. 25 van 24 december 1993 heeft vernietigd. De Raad van State is van mening dat de bewuste aanschrijving slechts «een verordenend karakter heeft » en zich niet beperkt tot het verduidelijken van de wettelijke vrijstelling inzake onderwijs. Uit geen enkel document blijkt dat de wetgever de bedoeling zou hebben gehad instellingen met winstoogmerk uit te sluiten.

Deze vernietiging heeft mijns inziens tot gevolg dat de oude aanschrijving nr. 19 van 15 juni 1978 weer van kracht wordt.

1. Vanaf wanneer wordt de aanschrijving nr. 19 van 15 juni 1978 weer van kracht ?

2. Wat gebeurt er met al de onderwijsinstellingen die in de periode 1 januari 1994 buiten hun wil om als BTW-plichtige werden aangemerkt en door de aanschrijving nr. 25 van 24 december 1993, zoals nu blijkt ten onrechte BTW hebben betaald en die bijgevolg op hun aankopen ten onrechte hebben afgetrokken?

3. Door deze vrijstelling opnieuw te genieten betekent dit ook dat heel wat instellingen die sedert 1 januari 1994 over een BTW-nummer beschikten nu een stopzetting van werkzaamheid moeten indienen. Het logisch gevolg is dat bij stopzetting van het BTWnummer er door de administratie een controle wordt uitgevoerd, voornamelijk met het oog op de terugvordering van de BTW op het niet-afgeschreven gedeelte van de gedane investeringen. Voor de instellingen die hier nu de toepassing zullen meemaken kan dit financieel zware gevolgen hebben.

4. Overweegt u een wetgevend initiatief om de huidige toestand inzake BTW en onderwijs via het BTW-Wetboek te verduidelijken?

ANTWOORD

(vice-eerste minister en minister van Financiën, 30.08.2005)

Zoals het geachte lid stelt, heeft de Raad van State, door haar arrest nr. 145.138 van 30 mei 2005, de aan- schrijving nr. 25 van 24 december 1993, die het toepassingsgebied van artikel 44, § 2, 4°, van het BTWWetboek toelicht, vernietigd. De Raad heeft geoordeeld dat kwestieuze aanschrijving een niet in de wet bepaalde beperking van de vrijstelling invoert, zodat er schending is van artikel 172, tweede lid, van de Grondwet.

Kwestieuze aanschrijving beperkt de toepassing van de vrijstelling tot de publiekrechtelijke rechtspersonen en privaatrechtelijke instellingen die geen winstoogmerk hebben en de ontvangsten uit de vrijgestelde werkzaamheid uitsluitend gebruiken tot dekking van de kosten van die werkzaamheid. Handelsondernemingen of de ondernemingen met commerciële doeleinden of zelfs de ondernemingen zonder winstoogmerk maar waarvan uit de boekhouding een winstoogmerk zou blijken, worden daarentegen van de vrijstelling uitgesloten (uitgezonderd het taalonderricht).

De beperking van het toepassingsgebied van de vrijstelling in de zin van de bovengenoemde aanschrijving nr. 25 was het gevolg van het gemotiveerd advies van 17 februari 1993 van de Europese Commissie waarin België in gebreke werd gesteld omdat inzake onderwijs, op dat ogenblik, een te ruime en te vaag omschreven vrijstelling gold. Inderdaad, vóór 1 januari 1994 werd elke instelling die onderwijs verstrekt, zonder dat enige voorafgaande bijzondere vergunning vanwege of door de minister van Financiën verplicht werd gesteld, als een op het stuk van de BTW vrijgestelde instelling aangemerkt (zie aanschrijving nr. 19 van 15 juni 1978, opgeheven).

Een wetsontwerp dat ertoe strekt de vrijstelling inzake onderwijs te beperken tot de personen en instellingen bedoeld in het tweede lid van mijn antwoord wordt voorbereid.

In afwachting dat de beperking van de draagwijdte van de vrijstelling inzake onderwijs, zoals die tot hiertoe door de administratie werd toegepast, wettelijk geregeld is, kunnen de commerciële ondernemingen zich alsnog op bovengenoemd arrest van de Raad van State beroepen om de beoogde vrijstelling toe te passen. Het spreekt voor zich dat in dat geval rekening moet worden gehouden met een eventuele herziening van het oorspronkelijk uitgeoefend recht op aftrek.

De administratie zal evenwel geen kritiek uitoefenen wanneer de handelsvennootschappen hun handelingen inzake onderwijs, beroepsopleiding en -herscholing, zoals voorheen, blijven belasten.

Het spreekt ten slotte voor zich dat de administratie niet de bedoeling heeft om voor het verleden het fiscaal statuut in vraag te stellen van ondernemingen die, rekening houdend met de bepalingen van aanschrijving nr. 25 van 24 december 1993, de BTW hebben toegepast op hun onderwijsprestaties en die de BTW geheven van de hen geleverde goederen en verleende diensten met het oog op het verrichten van die dienstprestaties, in aftrek hebben gebracht.