De vrijstellingen beoogd door artikel 42, § 4, van het Btw-Wetboek (15.03.2024)

Btw-Commentaar. De vrijstellingen beoogd door artikel 42, § 4, van het Btw-Wetboek (15.03.2024)

BOEKWERK II: Bepaling van de belastbare basis en het toepasselijke tarief

Hoofdstuk 8: Vrijstellingen voor uitvoer, intracommunautaire leveringen en verwervingen, invoer en internationaal vervoer

Afdeling 7 - De vrijstellingen beoogd door artikel 42 van het Btw-Wetboek: zee- en binnenschepen, vliegtuigen en dergelijke toestellen, vreemde diplomatieke vertegenwoordigingen en consulaire posten, internationale organisaties, monetair goud, instellingen met activiteiten van menslievende, liefdadige of opvoedkundige aard en parels en edelstenen

Nr. 4. De vrijstellingen beoogd door artikel 42, § 4, van het Btw-Wetboek

Bijwerking 15.03.2024 - Vorige versies: [01.07.2018] [01.06.2020] [01.05.2023]

A. Vrijgestelde handelingen

Zijn overeenkomstig artikel 42, § 4, van het Btw-Wetboek van de belasting vrijgesteld:

‘1° de leveringen van echte parels, natuurlijke edelstenen en dergelijke, aan personen die uitsluitend handelaar in die goederen zijn;

2° de met betrekking tot die goederen aan dezelfde personen verstrekte diensten.

Door of vanwege de Minister van Financiën worden de perken en de voorwaarden voor de toepassing van deze paragraaf bepaald.’

Het laatste lid van betreffend artikel verleent aan de minister van Financiën of zijn afgevaardigde de bevoegdheid om de perken en de toepassingsvoorwaarden van die vrijstelling te bepalen.

Anderzijds zijn de invoeren en de intracommunautaire verwervingen van echte parels, natuurlijke edelstenen en dergelijke door personen die uitsluitend handelaar zijn in die goederen vrijgesteld bij toepassing van artikel 40, § 1, 1°, a) van het Btw-Wetboek.

De algemene draagwijdte van voornoemde vrijstellingen wordt uiteengezet in de aanschrijving nr. 108/1971 van 06.07.1971.

Deze bepaling is evenwel onderworpen aan een standstill-clausule die elke wijziging die zou leiden tot een uitbreiding van de draagwijdte van de vrijstelling uitsluit (voor meer uitleg wordt verwezen naar de schriftelijke parlementaire vraag nr. 569 van de heer Volksvertegenwoordiger Josy Arens van 05.09.2012).

B. Doel van de vrijstelling

Dit stelsel van vrijstelling werd door de wetgever opgericht om te vermijden dat de handelaars in echte parels en natuurlijke edelstenen een belangrijk belastingkrediet zouden moeten voorfinancieren. Inderdaad, daar meer dan 95% van het zakencijfer van de nijverheid en de handel in niet gezette diamanten op de intracommunautaire levering of op de uitvoer betrekking heeft, verkopen deze handelaars in het algemeen met vrijstelling van btw. Indien de wet hun niet zou toelaten de goederen en diensten met betrekking tot hun beroep aan te kopen met vrijstelling van de belasting, zouden zij gedwongen zijn een aftrekbare voorbelasting te financieren, die hun zou moeten worden terugbetaald daar zij niet werkelijk in aftrek kon gebracht worden (zie schriftelijke parlementaire vraag nr. 128 van de heer Volksvertegenwoordiger Freddy Willockx van 21.02.1986).

In dit opzicht wordt de aandacht evenwel gevestigd op het feit dat, in geval van invoer van goederen bedoeld in artikel 40, § 1, 1°, a), en 42, § 4, van het Btw-Wetboek, door personen die uitsluitend handelaar in die goederen zijn, het voordeel van de vrijstelling waarin de artikels 40, § 1, 1°, a), en 42, § 4, voorzien, inzonderheid ondergeschikt is aan de voorwaarde dat de goederen ter zake regelmatig ten verbruik worden aangegeven. Bij de invoer dient een aangifte ten verbruik met vermelding in het vak 44 van ‘Vrijstelling van de btw - artikels 40, § 1, 1°, a), en 42, § 4, van het Btw-Wetboek’ te worden overgelegd.

In geval van invoer zonder aangifte of van poging daartoe door de voornoemde personen kan het voordeel van de vrijstelling niet worden toegestaan en dient de verschuldigde btw berekend te worden tegen het voor het ingevoerde goed geldend tarief.

C. Beoogde goederen

Onder ‘echte parels, natuurlijke edelstenen en dergelijke’ wordt enkel verstaan:

• echte parels en gekweekte parels, onbewerkt of bewerkt, gevat noch gezet, ook indien tijdelijk aaneengeregen met het oog op het vervoer.

De echte en gekweekte parels, eenvoudig in stellen, blijven beoogd door artikel 42, § 4, van het Btw-Wetboek wanneer ze voorlopig aaneengeregen zijn op een draad zonder knoop tussen elke parel en zonder sluiting of andere bijhorigheden (beslissing nr. E.T. 7.792 van 25.11.1971).

De bewerkte parels zijn deze die zijn bijgewerkt, gepolijst, gezaagd of doorboord.

• natuurlijke en synthetische of gereconstrueerde edelstenen en halfedelstenen onbewerkt, geslepen of op een andere wijze bewerkt, gevat noch gezet, ook indien tijdelijk aaneengeregen met het oog op het vervoer.

De hier beoogde natuurlijke edelstenen zijn deze die onbewerkt zijn of welke een bewerking hebben ondergaan zoals: zagen, kloven, snijden (grof slijpen als voorbewerking tot het polijsten), slijpen en polijsten of brillanderen (slijpen van facetten of anderszins), graveren (cameëen of verheven gesneden stenen, en intaglio's of verdiept gesneden stenen daaronder begrepen), vervaardigen van doubletten, doorboren, uithollen … voor zover ze niet zijn gevat en niet zijn gezet.

De stenen, welke zijn geslepen of anderszins bewerkt kunnen aaneengeregen worden met het oog op het vervoer, mits zij geen stellen vormen en voor zover zodoende geen artikel wordt verkregen dat als zodanig kan dienen als sieraad.

• poeder en stof van natuurlijke of van synthetische edelstenen of halfedelstenen.

Zijn hieronder begrepen de poedervormige producten, welke ongeschikt zijn om te dienen bij de vervaardiging van juwelen, en welke ontstaan bij het polijsten of het breken van de natuurlijke, synthetische of gereconstrueerde edelstenen of halfedelstenen. Deze producten worden gebruikt als slijppoeders, in het bijzonder voor het polijsten (of slijpen) en het graveren van de hardste soorten van edelstenen, voor de vervaardiging van slijp- en polijststenen en voor het bezetten van de snijkanten van sommige gereedschappen.

Deze goederen zijn ingedeeld onder de posten 71.01, 71.02, 71.03, 71.04 en 71.05 van het Tarief van invoerrechten inzake douane.

D. Niet-beoogde goederen

De parels en edelstenen die niet zijn opgesomd in een van de categorieën vermeld onder bovengenoemde rubriek C, zijn niet beoogd bij artikel 42, § 4, van het Btw-Wetboek en kunnen niet genieten van de vrijstelling.

Bijvoorbeeld:

• glazen parels en onechte parels

• paarlemoer, onbewerkt of enkel gezaagd en bewerkt paarlemoer

• natuurlijke of gekweekte edelstenen, gevat en gezet en de collecties van aaneengeregen parels, die artikelen zijn van bijouterieën of edelsmidswerk of werken van echte parels

• natuurlijke, synthetische of gereconstrueerde edelstenen en halfedelstenen, gevat of gezet of aaneengeregen in collecties gebezigd als sieraad

• bewerkte edelstenen en bewerkte halfedelstenen, waarvan kan worden onderkend dat zij delen zijn van meters, meetinstrumenten en uurwerken

• edelstenen en halfedelstenen verwerkt tot gebruiksartikelen, artikelen voor technisch gebruik (mortieren, stampers, spatels, ringen voor werphengsels …)

• saffieren (naalden) voor grammofonen en andere apparaten voor het opnemen en het weergeven van geluid

• kunstkorund in poedervorm.

E. Beoogde diensten

Onder ‘diensten met betrekking tot echte parels en natuurlijke edelstenen en dergelijke’ dient te worden verstaan:

• de diensten die bestaan uit een intellectueel werk in verband met die goederen, zoals de expertise en de commissie

• de diensten die bestaan uit een materieel werk dat die goederen tot voorwerp heeft, op voorwaarde dat dit werk niet tot resultaat heeft de bewerkte goederen uit te sluiten van een van de categorieën bedoeld in artikel 42, § 4, van het Btw-Wetboek. Met andere woorden, na het werk moeten de goederen nog voldoen aan een van de definities die in bovengenoemde rubriek C werden gegeven. Het gaat hier hoofdzakelijk om het sorteren, het slijpen, het zagen, het kloven, het snijden (grof slijpen als voorbewerking tot het polijsten), het polijsten, het graveren, het doorboren en het uithollen.

Anderzijds wordt ook geen btw geheven van de verhuring van molens of apparaten voor het polijsten, slijpen of zagen van natuurlijke edelstenen. Het voordeel van deze regeling is beperkt tot de huurders die ofwel uitsluitend handelaar in echte parels of natuurlijke edelstenen zijn ofwel diamantslijper of -zager zijn, belastingplichtige of niet (beslissing nr. E.T. 12.315 van 05.01.1973).

F. Rechthebbenden op de vrijstelling

Als ‘personen die uitsluitend handelaar zijn in echte parels, natuurlijke edelstenen en dergelijke’ worden beoogd de personen wiens activiteit uitsluitend bestaat uit het aankopen van de bedoelde goederen om ze te verkopen, hetzij in dezelfde staat, hetzij na ze een handelsbewerking te hebben doen ondergaan, die niet als resultaat heeft ze uit te sluiten van een van de categorieën van goederen bedoeld in artikel 42, § 4, van het Btw-Wetboek.

De ‘fabrikant’ van diamant, met andere woorden de persoon die diamant aankoopt en verkoopt na ze geslepen te hebben of na ze in maakloon te hebben laten slijpen, wordt beschouwd als handelaar in edelstenen.

Er wordt aangenomen dat de persoon die handel drijft in parels en edelstenen die gevat noch gezet zijn, benevens deze activiteit, en zonder het voordeel van de vrijstelling te verliezen, een andere werkzaamheid mag uitoefenen, op voorwaarde dat deze geen betrekking heeft op echte parels en natuurlijke edelstenen. Zo, bijvoorbeeld, heeft een handelaar in diamanten geen enkel recht op de vrijstelling indien hij tegelijk de werkzaamheid van juwelier uitoefent.

De administratie neemt ook aan dat de personen wiens activiteit uitsluitend bestaat in vrijgestelde dienstverrichtingen beoogd onder rubriek E hiervoor, eveneens kunnen worden aangemerkt als rechthebbenden op de vrijstelling, op voorwaarde dat die diensten niet het vatten, het zetten of het stellen van parels en edelstenen tot voorwerp hebben, en dat zij bijgevolg met vrijstelling van de belasting poeder en stof, van natuurlijke of van synthetische edelstenen of halfedelstenen kunnen aankopen welke zij gebruiken als hulpmaterialen in de vrijgestelde dienstverrichtingen (zie schriftelijke parlementaire vraag nr. 32 van de heer Volksvertegenwoordiger Damseaux van 22.11.1972).

Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat de procedure inzake erkenning als diamanthandelaar inzake btw (ingevoerd door de aanschrijving nr. 19/1990 van 26.06.1990 (raadpleegbaar in de Btw-revue nr. 91 van september 1990, pagina 315)) door de Minister van Financiën is opgeheven in 1999.

G. Formaliteiten

De facturen moeten de verwijzing bevatten naar de bestelbon en de vermelding ‘vrijstelling van de btw - artikel 42, § 4, van het Btw-Wetboek - aanschrijving nr. 108/1971’.

[Top]