BESLISSING ET62087/89
Beslissing nr. E.T. 62087 dd. 28.11.1989.
BTW-Revue, nr. 89, blz. 78-86, nr. 919.
Zie ook beslissing nr. E.T. 62.087 dd. 03.08.1999
Zie ook beslissing nr. E.T. 62.087 dd. 21.11.1995
Zie ook beslissing nr. E.T. 62.087 dd. 12.04.1994
Zie ook beslissing nr. E.T. 62.087 dd. 11.09.1990
Zie ook beslissing nr. E.T. 62.087 dd. 11.04.2006
Internationaal reizigersverkeer - N.V. EUROPE TAX-FREE SHOPPING BELGIUM.
Bij haar beslissing van 29 maart 1988, nr. E.T. 62.085, heeft de administratie te kennen gegeven dat ze geen bezwaar heeft tegen de toepassing door de naamloze vennootschap ADVANTAGE TAX REFUND SERVICES, Brand Whitlocklaan 85 te 1200 Brussel (BTW-nr. : 432.612.575) van een regeling die erin bestaat aan reizigers met woonplaats of gewone verblijfplaats buiten de EEG die naar een dergelijk land uitvoeren en die de voorgestelde regeling wensen toe te passen, reeds bij het verlaten van het Belgisch grondgebied het bedrag van de belasting voor te schieten waarvoor ze in het kader van de vrijstelling wegens uitvoer inzake het internationaal reizigersverkeer teruggaaf kunnen bekomen bij hun verkopers.
De voornoemde vennootschap heeft haar maatschappelijke benaming gewijzigd in EUROPE TAX-FREE SHOPPING BELGIUM (hierna E.T.F.S.B. genoemd) en is gevestigd in de Baljuwstraat 92 te 1050 Brussel.
In navolging van haar zustervennootschappen in een aantal EEG- en niet- EEG-Lid-Staten, heeft de voornoemde vennootschap gevraagd een speciaal document te mogen introduceren in de procedure tot terugbetaling aan de hierboven bedoelde reizigers. Dat document, de TAX-FREE SHOPPING CHEQUE, geldt vanaf 1 december 1989, in de plaats van de factuur, als document voor het bekomen van de vrijstelling en als verantwoordingsstuk voor de uitvoer (E.T.S.-systeem).
In akkoord met de Administratie der douane en accijnzen heeft de administratie in de huidige stand van de reglementering en onder voorbehoud van hetgeen hierna wordt gepreciseerd, geen bezwaar tegen het gebruik van een dergelijk document.
A. Internationaal reizigersverkeer. Procedure van belastingontheffing bij uitvoer buiten de EEG. Korte schets.
Overeenkomstig artikel 39, § 1, 4° (nieuw), van het BTW-Wetboek en de artikelen 8 en 9 (nieuw) van het koninklijk besluit nr. 18, mag binnen bepaalde perken en onder bepaalde voorwaarden vrijstelling van BTW worden verleend voor de levering aan een reiziger met woonplaats of gewone verblijfplaats buiten België, van goederen die hij hier te lande in bezit neemt en in zijn persoonlijke bagage uitvoert naar een land buiten de EEG.
Deze regeling tot vrijstelling omvat de volgende verplichtingen en beperkingen (z. reglementering vervat in hoofdstuk III van de aanschr. 17/1987) :
1) bij de levering van de goederen is de verkoper verplicht de BTW aan te rekenen aan zijn klant, de hierboven bedoelde reiziger, en dient hij dit bedrag af te dragen aan de Schatkist;
2) de reiziger dient de goederen uiterlijk op het einde van de tweede maand volgend op de maand waarin de levering plaatsvond, uit te voeren;
3) op het tijdstip van de uitvoer moet de reiziger de goederen aanbieden op het Belgisch douanekantoor van vertrek en er ofwel een document 398 voor uitvoer laten viseren, dat door hem en de verkoper samen werd opgemaakt ter gelegenheid van de verkoop, ofwel, bij gebrek aan voornoemd document, een exemplaar van de verkoopfactuur (ingevolge de opheffing van de fiscale formaliteiten aan de Europese binnengrenzen, dient het visum dat de uitvoer van de goederen vaststelt vanaf 1 januari 1993 aangebracht te worden door het douanekantoor van uitgang uit de Gemeenschap, waar de goederen (en de reizigers) het grondgebied van de Gemeenschap verlaten (vroeger : het Belgisch douanekantoor bij het verlaten van België);
4) de reiziger moet, naargelang van het geval, het geviseerde document 398 of het geviseerde exemplaar van de verkoopfactuur naar zijn verkoper terugzenden, waarna deze laatste hem de BTW terugbetaalt en er zelf aan de Schatkist de teruggaaf van vraagt volgens de ter zake geldende regels (het document nr. 398, dat reeds facultatief was sinds 1 juni 1987 en in de praktijk geleidelijk vervangen werd door de factuur, wordt opgeheven ten gunste van het uitsluitend gebruik van de factuur. Zoals ten andere voorgeschreven is in de communautaire teksten terzake, wordt de factuur vanaf 1 januari 1993 dus het verantwoordingsstuk waarop het visum voor de uitvoer van de goederen wordt aangebracht);
5) het recht op vrijstelling is beperkt tot de goederen waarvan de globale waarde, belasting inbegrepen, per factuur hoger is dan 5.000 BF (7.000 BF vanaf 1 januari 1993), met dien verstande dat geen vrijstelling wordt verleend voor vaste en vloeibare voedingsmiddelen noch voor tabaksprodukten, en dat er voor het bepalen van de globale waarde geen rekening wordt gehouden met de waarde van deze goederen.
Overeenkomstig de algemene beginselen inzake BTW is de verkoper- belastingplichtige bij de procedure tot terugbetaling ten opzichte van de Schatkist zowel debiteur als crediteur van de belasting met al hetgeen wat dat inhoudt.
B. Tussenkomst van het privaatrechtelijk organisme in de vrijstellingsprocedure.
Het door E.T.F.S.B. voorgestelde terugbetalingssysteem (E.T.S.-systeem) wordt op de volgende wijze in de procedure tot terugbetaling geïntegreerd :
1) bij de levering vult de verkoper die is aangesloten bij het E.T.S.-systeem, samen met zijn klant-reiziger die dat wenst, een document in, Tax Free Shopping Cheque genaamd. Op dat document, dat door E.T.F.S.B. vooraf is genummerd, komen de volgende vermeldingen voor :
a) de naam, het adres en het BTW-nummer van de verkoper, diens handtekening en de datum van de levering;
b) de naam en het adres van de koper alsmede het land waar hij gewoonlijk verblijft, het nummer van zijn identiteitskaart of paspoort, het land buiten de EEG van de definitieve bestemming van de goederen, de dagtekening alsmede de handtekening van de koper;
c) per tarief van de belasting, de gebruikelijke benaming van de verkochte goederen, hun aantal en de prijs, belasting inbegrepen;
d) de totale prijs, belasting inbegrepen, van al de verkochte goederen die op het document zijn vermeld;
e) het aan de reiziger terug te betalen bedrag. Dit bedrag is gelijk aan het bedrag van de BTW waarvan de vrijstelling bij wijze van teruggaaf wordt bekomen, onder afhouding van de vergoeding voor de diensten geleverd door E.T.F.S.B. om die terugbetaling voor te schieten;
2) op het tijdstip van de uitvoer moet de reiziger op het douanekantoor van uitgang uit de Gemeenschap de goederen samen met de Tax-Free Shopping Cheque aanbieden om er het uitvoervisum van de Belgische douane te bekomen (kader voorzien op de keerzijde van de cheque);
3) na de douaneformaliteiten bij uitvoer overhandigt de reiziger de geviseerde Tax-Free Shopping Cheque aan E.T.F.S.B. of aan een door haar erkende betaalagent die de reiziger het bedoelde bedrag uitkeert (z. 1, e, hierboven);
4) vervolgens zendt E.T.F.S.B. de geviseerde cheque als verantwoordingsstuk van de uitvoer en van de betaling (daartoe voorziene vak op de keerzijde van het document) van het hierboven bedoelde bedrag naar de verkoper, die in ruil daarvoor aan E.T.F.S.B. het bedrag van de belasting betaalt. Bovendien zendt E.T.F.S.B. periodiek aan de verkoper een verzamelstaat van de uitbetaalde cheques waarop onder meer de nummers van de cheques en het bedrag van de BTW per levering worden vermeld;
5) na ontvangst van de door de douane geviseerde cheque, vraagt de verkoper de teruggaaf van de BTW aan de Schatkist volgens de algemene regels inzake teruggaaf.
In een eerste fase wenst E.T.F.S.B. het systeem alleen toe te passen voor reizigers die België verlaten via de luchthaven van Zaventem.
C. Voorwaarden voor de toepassing van het E.T.S.-systeem.
1. Aard van de tussenkomst van E.T.F.S.B.
Ter zake wordt opgemerkt dat de relaties tussen E.T.F.S.B. en de verkopers enerzijds en de reizigers anderzijds van zuiver contractuele aard zijn. De tussenkomst van E.T.F.S.B. in de teruggaaf van de belasting is bovendien niets anders dan een voorschieten van het door de verkoper terug te geven bedrag.
Hieruit volgt dat de tussenkomst van deze vennootschap in de teruggaaf van de belasting niets afdoet van en niets wijzigt aan de persoonlijke verantwoordelijkheid van de verkopers tegenover de Staat, noch aan hun verplichting tot verantwoording van de gegrondheid van de vrijstelling waarop ze zich beroepen. Bovendien gebeurt het voorschieten van de terugbetaling door die vennootschap volledig op haar eigen verantwoordelijkheid en verschaft het feit alleen van die betaling haar geen enkel recht tegenover de administratie.
Daarenboven moet E.T.F.S.B. een voldoende gedetailleerde boekhouding voeren om met name de echtheid te kunnen nagaan van de verrichtingen met de verkopers enerzijds en met de reizigers en de betaalagenten anderzijds. Die boekhouding dient in België te worden gehouden en moet kunnen worden geraadpleegd door de controle-ambtenaren van de administratie.
2. Tijdstip en plaats van de terugbetaling aan de reizigers.
De terugbetaling aan de reizigers kan enkel plaatsvinden na het vervullen van de douaneformaliteiten bij uitvoer.
Vermits E.T.F.S.B. het systeem enkel toepast voor de reizigers die België verlaten via de luchthaven van Zaventem, kan de terugbetaling pas plaatsvinden in de transithal van die luchthaven, waar de reizigers worden toegelaten die reeds door de douane zijn gevisiteerd.
3. Gebruik van de Tax-Free Shopping Cheque als verantwoordingsstuk voor de vrijstelling.
Hoewel de voornaamste vermeldingen van een factuur erop voorkomen, is het document voorgesteld door E.T.F.S.B. (de Tax-Free Shopping Cheque) essentieel een betalingsdocument tegen de afgifte waarvan de koper bij de betaalagenten van E.T.F.S.B. de betaling kan bekomen van een bepaald bedrag. Dit laatste bedrag is gelijk aan het bedrag van de BTW waarop de reiziger recht heeft op teruggaaf in het kader van de vrijstelling wegens uitvoer, onder afhouding van een vergoeding vastgesteld en geïnd door E.T.F.S.B. voor de door haar geleverde diensten bij het voorschieten van de teruggaaf.
Het voornoemde document kan bijgevolg niet als factuur worden aangemerkt. Het kan evenmin de factuur vervangen wanneer de uitreiking daarvan verplicht is gesteld door de ter zake geldende algemene regels.
De administratie aanvaardt echter dat het bedoelde document de factuur vervangt en als verantwoordingsstuk geldt voor de levering, op voorwaarde dat het tenminste de vermeldingen bevat opgenomen onder punt B, 1ste alinea, 1, a) tot d), hierboven, en in de boekhouding van de verkoper wordt opgenomen (z. 4 hierna). Onder die voorwaarden vervalt eveneens de verplichting tot uitreiking van een factuur in het kader van de vrijstelling inzake het internationaal reizigersverkeer (z. nr. 55.3 van de aanschr. 17/1987).
Het bedoelde document kan tevens, zoals de factuur of het document 398 in de klassieke procedure, worden aangeboden aan de Belgische douanediensten om voor uitvoer te worden geviseerd. Het laat de verkoper daarenboven toe de uitoefening van zijn recht op teruggaaf te bewijzen.
4. Boekhouding van de verkopers.
De boekhouding van de verkoper moet niet alleen de gegrondheid van het recht op vrijstelling aantonen, maar moet het daarenboven mogelijk maken op een eenvoudige wijze de verschuldigdheid van de belasting, de betaling aan de Schatkist en de uitoefening van het recht op teruggaaf te controleren.
Wanneer eveneens een factuur wordt uitgereikt, moet deze verwijzen naar het door E.T.F.S.B. voorgedrukt volgnummer van de gebruikte Tax-Free Shopping Cheque en worden ingeschreven in het boek voor uitgaande facturen volgens de ter zake geldende regels. Bij de terugkeer van de geviseerde Tax-Free Shopping Cheque moet deze aan het dubbel van de factuur worden gehecht.
Wat de ontvangsten betreft, voortkomend van leveringen waarvoor er wel een Tax-Free Shopping Cheque doch geen factuur werd opgemaakt, dienen deze het voorwerp uit te maken van een afzonderlijke inschrijving in het dagboek van ontvangsten bedoeld in artikel 12 van het koninklijk besluit nr. 1 van 23 juli 1969 (z. artikel 15 van het koninklijk besluit nr. 1 van 29 december 1992 vanaf 1 januari 1993), met uitdrukkelijke vermelding van het volgnummer van de gebruikte Tax-Free Shopping Cheque, ongeacht de prijs of de aard van de goederen en onverminderd andere voorschriften ter zake.
De verplichting inzake bewaring en voorlegging van documenten, waarin het BTW-Wetboek voorziet, is in hoofde van de verkopers van toepassing op de gevalideerde cheques en op de periodieke staten opgesteld door E.T.F.S.B.
D. Analyse op het stuk van de BTW van de diensten verricht door E.T.F.S.B. en haar betaalagenten.
De diensten verricht door E.T.F.S.B. en haar betaalagenten in het kader van de terugbetaling van BTW aan niet in de EEG gevestigde reizigers, worden als volgt geanalyseerd.
1. Handelingen verricht door E.T.F.S.B.
a) E.T.F.S.B. betaalt via door haar aangestelde zelfstandige betaalagenten de BTW terug geheven van de door de bovenbedoelde reizigers in België aangekochte goederen op zicht van een door de douane bij uitvoer geviseerde Tax-Free Shopping Cheque. De BTW wordt terugbetaald onder afhouding van een vergoeding die de werkingskosten van het door E.T.F.S.B. voorgestelde terugbetalingssysteem (en haar winst) dekt.
De bovengenoemde prestaties van E.T.F.S.B. moeten worden aangemerkt als betalingsverrichtingen (Wetboek, art. 44, § 3, 8°, nieuw) die in principe van de BTW zijn vrijgesteld, doch ten aanzien waarvan kan geopteerd worden voor het belasten ervan.
Nochtans worden die handelingen, zonder dat er moet geopteerd worden voor het belasten ervan, beoogd door artikel 45, § 1, 4° (eerste voorwaarde), van het BTW-Wetboek aangezien de medecontractant van E.T.F.S.B., nl. de reiziger ten bate waarvan de dienst wordt verricht en die daarvoor ook een vergoeding betaalt (verschil tussen de hem aangerekende en de hem effectief terugbetaalde BTW), buiten de EEG is gevestigd en het ter zake gaat om betalingsverrichtingen bedoeld in artikel 44, § 3, 8° nieuw. Overigens verwijst het 4° van artikel 45, § 1, van bedoeld Wetboek uitdrukkelijk naar artikel 44, § 3, 8° nieuw. Op te merken valt nog dat het niet vereist is dat die handelingen rechtstreeks samenhangen met goederen die bestemd zijn om te worden uitgevoerd naar een land buiten de EEG. Artikel 45, § 1, 4°, van dat Wetboek stelt immers twee voorwaarden die los van elkaar staan.
Hoewel haar output-verrichtingen van de BTW zijn vrijgesteld, heeft E.T.F.S.B. derhalve toch recht op aftrek van de voorbelasting.
b) Het feit dat E.T.F.S.B. van de winkelier die de BTW aan de reiziger heeft aangerekend, het volledige bedrag van de BTW terugvordert (alhoewel E.T.F.S.B. die BTW aan de reiziger heeft terugbetaald onder afhouding van een vergoeding die ten laste van de reiziger valt), wordt niet als belastbare handeling aangemerkt. De winkelier betaalt immers hetzelfde bedrag aan E.T.F.S.B. als datgene dat hij van de Schatkist recupereert op grond van artikel 77, § 1, 1°, van het BTW-Wetboek.
c) De door E.T.F.S.B. jaarlijks aan de bij haar organisatie aangesloten winkeliers aangerekende vergoeding voor de promotie van het beoogde systeem, is uiteraard belastbaar.
2. Handelingen gesteld door betaalagenten.
De betaalagenten (die tankstationuitbaters, banken, wisselagenten, enz., kunnen zijn) ontvangen voor hun tussenkomst, nl. het controleren van de Tax-Free Shopping Cheque en het terugbetalen aan de reizigers van de betaalde BTW, een vergoeding van E.T.F.S.B.
Vooraf wordt er op gewezen dat de betaalagenten niet kunnen worden aangemerkt als commissionairs, maar gewoon te beschouwen zijn als lasthebbers vermits uit het voorgestelde E.T.S.-terugbetalingssysteem blijkt dat ze optreden in naam en voor rekening van E.T.F.S.B.
De prestaties van deze personen worden bedoeld in artikel 44, § 3, 8° nieuw, maar ook in artikel 45, § 1, 5°, van het BTW-Wetboek, vermits ze als lasthebber optreden bij de in 4° van hetzelfde artikel bedoelde handelingen. Het feit dat de medecontractant van deze personen E.T.F.S.B. is, doet dan ook niets ter zake.
Zoals vermeld onder punt 1, a), hierboven, hebben die betaalagenten, zonder dat ze moeten opteren om hun prestaties te belasten, recht op aftrek van de voorbelasting of m.a.w., ze worden geen gemengde belastingplichtigen door het stellen van de beoogde vrijgestelde handelingen.
Juriel