Beslissing Btw nr. E.T.111.703 dd. 06.09.2006
Belastingplichtige - Intergemeentelijke samenwerkingsverbanden
Intergemeentelijke samenwerking is de samenwerking op vrijwillige basis tussen twee of meer gemeenten met het oog op het realiseren van een gemeenschappelijke doelstelling. Het Vlaams Decreet houdende de intergemeentelijke samenwerking van 6 juli 2001 regelt de bepalingen die gelden voor alle samenwerkingsverbanden van gemeenten waarvan het hele ambtsgebied binnen het Vlaamse Gewest valt. De in Vlaanderen gelegen intercommunales hadden twee jaar de tijd om hun statuten aan dit decreet aan te passen. Dit decreet onderscheidt volgende vormen van intergemeentelijke samenwerking :
I. Samenwerkingsverbanden zonder rechtspersoonlijkheid
Interlokale vereniging
De interlokale vereniging is een samenwerkingsvorm zonder rechtspersoonlijkheid en zonder beheers overdracht. Gemeenten kunnen voor deze samenwerkingsvorm opteren om een welbepaald project uit te voeren. Behoudens andersluidende decretale bepalingen kunnen andere rechtspersonen, zowel van publiek recht als van privaat recht, hieraan deelnemen.
Het samenwerkingsverband is gebaseerd op een overeenkomst met statutaire draagkracht die bepalingen bevat omtrent de duur tijd, de opzegmogelijkheid, de eventuele inbreng van de deelnemers en de wijze waarop deze inbreng wordt beheerd, … Betreffende interlokale verenigingen treden op onder hun eigen naam (art. 6 van het Decreet) en kunnen vanuit hun eigen organisatie goederen en diensten ontvangen en goederen en diensten verstrekken. Ten opzichte van derden treden zij op als een afzonderlijke entiteit. De interlokale vereniging wordt als BTW-belastingplichtige aangemerkt voor levering van goederen en diensten ten voordele van deelnemende gemeenten en derden.
De overeenkomst kan bepalen dat één van de deelnemende gemeenten wordt aangesteld als beherende gemeente waar de zetel wordt gevestigd en die de interlokale vereniging vertegenwoordigt. De beherende gemeente kan eigen personeel inzetten ten behoeve van het samenwerkingsverband. Deze terbeschikkingstelling van personeel en de inbrengen van de gemeenten in de interlokale vereniging zijn niet aan de BTW onderworpen tenzij de gemeenten op grond van artikel 6 van het BTW-wetboek en het koninklijk besluit nr. 26 handelen als belastingplichtige. Inbrengen in geld zijn in geen geval onderworpen aan de BTW.
II. Samenwerkingsverbanden met rechtspersoonlijkheid
Twee of meer gemeenten kunnen een samenwerkingsverband met rechtspersoonlijkheid tot stand brengen voor hun doelstellingen die behoren tot één of meer inhoudelijk samenhangende beleidsdomeinen. Naast gemeenten en provincies kunnen behoudens andersluidende decretale bepalingen uitsluitend autonome gemeentebedrijven, OCMW's en hun verenigingen, in zoverre die uitsluitend uit openbare rechtspersonen bestaan, en andere samenwerkingsverbanden, opgericht volgens de bepalingen van het decreet van 6 juli 2001, hieraan deelnemen. Het samenwerkingsverband met rechtspersoonlijkheid is een publiekrechtelijke rechtspersoon. Haar verbintenissen hebben evenwel geen handelskarakter.
De gemeenten beslissen over de beheers overdracht overeenkomstig de statuten van het samenwerkingsverband. Onder beheers overdracht wordt verstaan het toevertrouwen door de deelnemende gemeenten aan het samenwerkingsverband van de uitvoering van door hen genomen beslissingen in het kader van zijn doelstellingen, in die zin dat de deelnemende gemeenten zich het recht ontzeggen zelfstandig of samen met derden dezelfde opdracht uit te voeren. Het bestaan van beheers overdracht moet blijken uit de statuten van het intergemeentelijk samenwerkingsverband. In dit opzicht wordt opgemerkt dat het principe van de exclusieve dienstverlening, waarbij gemeenten opteren om bepaalde diensten exclusief af te nemen bij het samenwerkingsverband, niet kan worden aangemerkt als of gelijkgesteld met beheers overdracht.
Er bestaan drie vormen van een samenwerkingsverband met rechtspersoonlijkheid :
A) Projectvereniging
De projectvereniging is een samenwerkingsverband zonder beheers overdracht dat tot doel heeft een duidelijk omschreven project te plannen, uit te voeren en te controleren. De projectvereniging wordt opgericht voor een periode van ten hoogste zes jaar die telkens verlengd kan worden voor maximum zes jaar. De oprichtingsakte wordt bekendgemaakt in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad.
De projectvereniging beschikt uitsluitend over een raad van bestuur. Er is geen verplichting tot de vorming van een maatschappelijk kapitaal. Indien dit wel statutair is vastgelegd, wordt het vast kapitaal bij de oprichting door de deelnemers volledig in speciën volstort en wordt het vertegenwoordigd door aandelen.
Inzake BTW moet de projectvereniging worden aangemerkt als een gewone belastingplichtige bedoeld in artikel 4 van het BTW-Wetboek.
B) Dienstverlenende vereniging
De dienstverlenende vereniging is een samenwerkingsverband zonder beheers overdracht dat tot doel heeft een duidelijk omschreven ondersteunende dienst te verlenen aan de deelnemende gemeenten, eventueel voor verschillende beleidsdomeinen.
Vooraleer een dienstverlenende vereniging op te richten, beslissen de gemeenten die de oprichting van zo'n vereniging overwegen via hun gemeenteraad om een overlegorgaan op te richten om de samenwerkingsmogelijkheden en -voorwaarden te bestuderen voor één of meer welbepaalde beleidsdomeinen. Dat overlegorgaan bezit geen rechtspersoonlijkheid en kan geen verbintenissen aangaan ten laste van de op te richten dienstverlenende vereniging.
De dienstverlenende vereniging wordt opgericht voor een periode van ten hoogste achttien jaar die telkens verlengd kan worden voor maximum achttien jaar. De oprichtingsakte wordt bekendgemaakt in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad. De dienstverlenende vereniging beschikt over een algemene vergadering en een raad van bestuur. De dienstverlenende vereniging heeft een maatschappelijk kapitaal waarvan het vast gedeelte niet lager mag zijn dan voorgeschreven voor de CVBA en wordt ten belope van één derde volgestort. Het kapitaal wordt vertegenwoordigd door aandelen.
Inzake BTW moet de dienstverlenende vereniging worden aangemerkt als een gewone belastingplichtige bedoeld in artikel 4 van het BTW-Wetboek.
C) Opdracht houdende vereniging
De opdracht houdende vereniging is een samenwerkingsverband met beheers overdracht waaraan de deelnemende gemeenten de uitvoering van één of meer duidelijk omschreven bevoegdheden met betrekking tot één of meer functioneel samenhangende beleidsdomeinen toevertrouwen.
Voor de voorbereidende fase, de duur, de structuur en het kapitaal van de opdracht houdende vereniging wordt verwezen naar de dienstverlenende vereniging.
Vermits er bij de opdracht houdende vereniging beheers overdracht is door de deelnemende gemeenten, handelt de opdracht houdende vereniging voor rekening en in de plaats van deze gemeenten. De opdracht houdende vereniging wordt op grond van artikel 4, 5, van de Zesde Richtlijn als niet-belastingplichtige aangemerkt, behoudens voor de in bijlage D van de Zesde Richtlijn genoemde werkzaamheden. Een voorontwerp van wet is opgesteld om artikel 6 van het Belgische BTW-Wetboek in overeenstemming te brengen met de communautaire en de grondwettelijke regels, zoals opgelegd in het arrest van 16 maart 2005, nr. 57/2005 van het Arbitragehof.
Juriel