Arrest van het Hof van 22 maart 1977, 78/76EEG-Verdrag art. 93 en art. 92

De firma Steinike & Weinlig te Hamburg, verzoekster in het hoofdgeding, importeert in de Bondsrepubliek Duitsland geconcentreerd vruchtesap van citrusvruchten uit Italië en derde landen. Het ingevoerde produkt is niet onmiddellijk geschikt voor consumptie, maar wordt door genoemde firma verwerkt tot grondstof voor de frisdrankenindustrie. Wegens deze verwerking moest de firma aan de bevoegde Bondsinstantie een bijdrage betalen ter financiering van het „Fonds zur Absatzförderung der deutschen Land-, Forst- und Ernährungswirtschaft” (na te noemen Absatzfonds of Fonds). Dit Fonds, ingesteld bij federale wet van 26 juni 1969 (BGBl. I, blz. 635), heeft tot doel om via de „Centrale Marketing Gesellschaft der deutschen Agrarwirtschaft” (CMA) de afzet en export van produkten van de Duitse landbouw, bosbouw en voedingsmiddelenindustrie te bevorderen door het openleggen en in stand houden van de binnen- en buitenlandse markt. De CMA maakt collectieve reclame, organiseert jaarbeurzen en tentoonstellingen, verricht marktonderzoek enzovoort.

Het Fonds is een publiekrechtelijke instelling, die ingevolge paragraaf 1 van bovengenoemde wet wordt gefinancierd uit subsidies van de Bondsregering en bijdragen van de land- en bosbouw en de voedingsmiddelenindustrie. Deze bijdragen zijn per bedrijfstak verschillend; die van de ondernemers in de land- en bosbouw worden berekend op basis van de door hen verschuldigde grondbelasting of de omvang van de veestapel; de bijdrage van de verwerkende industrieën wordt geheven „an der jeweils marktengsten Stelle im Warenfluß vom Erzeuger zum Verbraucher”. Daartoe stelt paragraaf 10, lid 8, van de wet van 26 juni 1969 voor de verschillende sectoren (suikerfabrieken, maalderijen, brouwerijen, enzovoort) de hoogte en de heffingsgrondslag van de bijdragen vast. Voor de sector groenten en fruit bepaalt paragraaf 10, lid 8, sub e dat van de betrokken verwerkende industrieën een bijdrage wordt geheven van 30 pfennig over elke 100 DMark aan ingekochte groenten en fruit (onverwerkt, verwerkt dan wel voorbewerkt), voor zover deze produkten niet reeds zijn belast overeenkomstig het bepaalde sub d.

Tot 1972 werd ook over geïmporteerde fruit en groenten een bijdrage voor het Fonds geheven wanneer deze produkten in de Bondsrepubliek werden verwerkt, omdat zij dan geacht werden eveneens van de marketingactiviteiten te profiteren; bij wetswijziging van 23 maart 1972 evenwel werd geconcentreerd sap van citrusvruchten van bijdragebetaling vrijgesteld.

Voor de nationale rechter betwist verzoekster in het hoofdgeding de rechtmatigheid van de door haar verschuldigde bijdrage (DM 20000 over een tijdvak van 19 maanden), op grond dat daarmee een bij artikel 92 verboden steunmaatregel wordt gefinancierd, respectievelijk dat zij een heffing vormt van gelijke werking als een douanerecht — verboden bij de artikelen 9, 12 en 13 van het Verdrag — dan wel een met artikel 95 onverenigbare, discriminerende binnenlandse belasting.

Het Verwaltungsgericht Frankfurt, dat van de zaak kennisnam, heeft het Hof de navolgende vragen gesteld:

a)belet de procedureregeling van artikel 93 EEG-Verdrag de nationale rechter een prejudiciële beslissing te vragen omtrent artikel 92 EEG-Verdrag en vervolgens uitspraak te doen over de toepassing van deze bepaling?

b)vallen onder „ondernemingen of produkties” in de zin van artikel 92 EEG-Verdrag alleen particuliere bedrijven of ook publiekrechtelijke instellingen zonder winstoogmerk?

c)is van een „met staatsmiddelen bekostigde steunmaatregel” ook sprake, wanneer het overheidsorgaan zelf van staatswege of van particuliere ondernemingen steun ontvangt?

d)is van een „steunmaatregel” als toekenning van een voordeel om niet ook sprake, wanneer de begunstigde zelf niet is een particuliere onderneming, doch een overheidsorgaan, en kan het ontbreken van een tegenprestatie ook worden aangenomen, wanneer de bijdrage van de individuele onderneming vergeleken met de totale uitgaven onbetekenend is?

e)is er sprake van vervalsing van de mededinging en ongunstige beïnvloeding van de handel tussen Lid-Staten, wanneer het door het overheidsorgaan verrichte marktonderzoek en de gemaakte reclame in binnen- en buitenland ook door gelijksoortige instellingen van andere Lid-Staten der Gemeenschap wordt verricht/gemaakt?

f)is er ook sprake van een heffing van gelijke werking als douanerechten in de zin van de artikelen 9, lid 1, 12 en 13, lid 2, EEG-Verdrag, wanneer de heffing niet bij de invoer van het produkt, doch bij de verwerking ervan wordt toegepast?

g)is er ook sprake van discriminatie in de zin van artikel 95 EEG-Verdrag, wanneer „op produkten van de overige Lid-Staten” geen belasting bij de invoer, doch eerst bij de verwerking wordt geheven?

In de verwijzingsbeschikking worden de gestelde vragen gemotiveerd als volgt:

Ad a)Het Verwaltungsgericht betwijfelt of de nationale rechter, gezien de procedure van artikel 93 EEG-Verdrag, volgens welke de Commissie heeft te beslissen over de verenigbaarheid van steunmaatregelen met artikel 92, bevoegd is de verenigbaarheid van een nationale steunregeling met artikel 92 te onderzoeken en eventueel de onverenigbaarheid ervan vast te stellen. Een dergelijke opvatting zou echter op grondwettelijke bezwaren stuiten en het is de vraag of artikel 93 inderdaad aldus moet worden uitgelegd.

Ad b)Artikel 92, lid 1, spreekt van steunmaatregelen waardoor „bepaalde ondernemingen of produkties” worden begunstigd. Vastgesteld moet worden of hiermee ook publiekrechtelijke instellingen zonder winstoogmerk zoals het Absatzfonds zijn bedoeld.

Ad c)en d)Artikel 92 verbiedt steunmaatregelen die met staatsmiddelen worden bekostigd. Gezien de omstandigheden van het geval, moet worden vastgesteld of dit verbod ook geldt wanneer het subsidieverlenende orgaan gefinancierd wordt uit bijdragen van de gesubsidieerde ondernemingen. Is er sprake van staatsteun in de zin van een voordeel om niet wanneer de begunstigde een staatsorgaan is, of is er sprake van een voordeel om niet voor de betrokken onderneming, omdat deze slechts een onbetekenende bijdrage behoeft te stellen tegenover het voordeel dat zij aan het Absatzfonds ontleent?

Ad e)Het Verwaltungsgericht betwijfelt of een steunfonds zoals het Absatzfonds in staat is de mededinging te vervalsen en de intracommunautaire handel ongunstig te beïnvloeden (een voorwaarde die door artikel 92 wordt gesteld), wanneer in de andere Lid-Staten overeenkomstige fondsen bestaan.

Ad f) en g)Omdat de litigieuze bijdrage niet bij de invoer wordt geheven, maar bij de verdere verwerking van de waar, en betrekking heeft op een produkt dat niet in Duitsland is voortgebracht, vraagt het Verwaltungsgericht aan de hand van welke criteria het moet vaststellen of er sprake is van een heffing van gelijke werking (artikelen 12 en 13) dan wel van een discriminerende binnenlandse belasting (artikel 95) in de zin van 's Hofs rechtspraak.

De verwijzingsbeschikking van 22 juli 1976 is ter griffie van het Hof ingeschreven op 2 augustus 1976.

Krachtens artikel 20 van 's Hofs Statuut (EEG) zijn schriftelijke opmerkingen ingediend door verzoekster in het hoofdgeding alsmede door de regering van de Bondsrepubliek Duitsland en de Commissie van de Europese Gemeenschappen.

Het Hof heeft, op rapport van de rechter-rapporteur en gehoord de advocaatgeneraal, besloten zonder instructie tot de mondelinge behandeling over te gaan.

Overwegende dat het Verwaltungsgericht Frankfurt/Main bij beschikking van 10 juni 1976, ingekomen ter griffie van het Hof op 2 augustus 1976, krachtens artikel 177 EEG-Verdrag verscheidene vragen heeft gesteld over de uitlegging van de artikeln 9, 12, 13, 92, 93 en 95 van het Verdrag;

dat deze vragen zjn gerezen in een geschil tussen een Duitse firma, verzoekster in het hoofdgeding, en de Bondsrepubliek Duitsland, vertegenwoordigd door het Bundesamt für Ernährung und Forstwirtschaft, over de verenigbaarheid met het gemeenschapsrecht van een heffing van DM 20000, opgelegd wegens verwerking door verzoekster van door haar uit Italië en verschillende derde landen ingevoerd vruchtesap van citrusvruchten;

dat deze heffing, tezamen met andere geldmiddelen van verschillende herkomst, bestemd is ter financiering van een fonds ter bevordering van de afzet van produkten van de Duitse land- en bosbouw en voedingsmiddelenindustrie (Absatzförderungsfonds der deutschen Land-, Forst- und Ernährungswirtschaft; na te noemen „het Fonds”), ingesteld bij federale wet van 26 juni 1969;

dat volgens paragraaf 2 dezer wet het Fonds tot doel heeft om via een erdoor gefinancierd en gecontroleerd orgaan, de „Centrale Marketing Gesellschaft der deutschen Agrarwirtschaft” (CMA), „op gecentraliseerde wijze en met moderne methoden de afzet en exploitatie van produkten van de. Duitse land- en bosbouw en voedingsmiddelenindustrie te bevorderen door het openleggen en in stand houden van afzetmarkten in binnen- en buitenland”;

dat de steun aan de voedingsmiddelenindustrie wordt verleend zonder onderscheid te maken tussen Duitse voedingsmiddelen vervaardigd uit nationale grondstoffen of halfprodukten, en voedingsmiddelen die in Duitsland zijn verkregen uit grondstoffen of halfprodukten uit andere Lid-Staten;

dat de Bondsregering overeenkomstig artikel 93, lid 3, EEG-Verdrag haar voornemen om deze steunmaatregel in te stellen tevoren ter kennis van de Commissie heeft gebracht en deze geen bezwaren heeft gemaakt, zodat de betrokken wettelijke regeling regelmatig en met inachtneming van de procedure van genoemd artikel 93 in werking is getreden;

Overwegende dat volgens verzoekster in het hoofdgeding de haar opgelegde heffingen strijdig zijn met het Verdrag en bij gevolg niet verschuldigd, enerzijds omdat zij dienen ter financiering van een steunmaatregel die niettemin onverenigbaar is met artikel 92 EEG-Verdrag, en anderzijds omdat zij vanwege hun toepassing bij de verwerking van sap van citrusvruchten uit een andere Lid-Staat terwijl er in de invoerende Lid-Staat geen gelijksoortig produkt bestaat, hetzij heffingen van gelijke werking als douanerechten — verboden bij de artikelen 9, 12 en 13 van het Verdrag — vormen, hetzij discriminerende binnenlandse belastingen op produkten uit een andere Lid-Staat, in strijd met artikel 95;

Overwegende dat bij federale wet van 23 maart 1972 van de bijdrage bij verwerking is vrijgesteld: „het produkt dat naar zijn aard niet in natuurlijke omstandigheden binnen het geografische toepassingsgebied van deze wet (sc. de wet betreffende het Absatzförderungsfonds) groeit”, hetgeen betekent dat sap van citrusvruchten sindsdien is vrijgesteld;

dat de litigieuze bijdrage evenwel betrekking heeft op sap van citrusvruchten, ingevoerd en verwerkt vóór het tijdstip van inwerkingtreding van de wet van 23 maart 1972;

dat de gestelde vragen in het licht van deze overwegingen moeten worden beantwoord;

Overwegende dat in de eerste plaats wordt gevraagd of de procedureregeling van artikel 93 EEG-Verdrag de nationale rechter belet een prejudiciële beslissing te vragen omtrent artikel 92 van het Verdrag en vervolgens uitspraak te doen over de toepassing van deze bepaling;

dat met deze vraag in wezen wordt beoogd te doen vaststellen in hoeverre in de interne rechtsorde der Lid-Staten een beroep op artikel 92 kan worden gedaan, hetzij onmiddellijk door de particulieren, hetzij ambtshalve door de nationale rechter;

Overwegende dat luidens artikel 92, lid 1, „behoudens de afwijkingen waarin dit Verdrag voorziet, steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde produkties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar (zijn) met de gemeenschappelijke markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de Lid-Staten ongunstig beïnvloedt”;

dat in de leden 2 en 3 van hetzelfde artikel eerst drie soorten steunmaatregelen worden genoemd die niet onder het verbod van lid 1 vallen, vervolgens drie soorten steunmaatregelen die in bepaalde omstandigheden als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt kunnen worden beschouwd, en ten slotte de Raad bevoegd wordt verklaard andere soorten steunmaatregelen aan te wijzen die dan eveneens geacht worden niet onder het verbod van artikel 92, lid 1, te vallen;

Overwegende dat voorts artikel 93, lid 2, derde alinea, bepaalt dat „op verzoek van een Lid-Staat de Raad met eenparigheid van stemmen (kan) beslissen dat een door die Staat genomen of te nemen steunmaatregel in afwijking van de bepalingen van artikel 92 of van de in artikel 94 bedoelde verordeningen als verenigbaar moet worden beschouwd met de gemeenschappelijke markt, indien buitengewone omstandigheden een dergelijke beslissing rechtvaardigen. Als de Commissie met betrekking tot deze steunmaatregel de in de eerste alinea van dit lid vermelde procedure heeft aangevangen, wordt deze door het verzoek van de betrokken Staat aan de Raad geschorst, totdat de Raad zijn standpunt heeft bepaald”;

dat daarenboven artikel 94 de Raad bevoegd verklaard „alle verordeningen vast (te) stellen, dienstig voor de toepassing van de artikelen 92 en 93, en met name de voorwaarden voor de toepassing van artikel 93, lid 3, (te) bepalen alsmede de van die procedure vrijgestelde soorten van steunmaatregelen”;

dat ten slotte voor wat landbouwprodukten betreft, mede rekening moet worden gehouden met 's Raads bevoegdheden ex artikel 42 van het Verdrag;

Overwegende dat blijkens deze bepalingen het verbod van artikel 92, lid 1, absoluut noch onvoorwaardelijk is, aangezien lid 3 van dit artikel en lid 2 van artikel 93 al naar het geval de Commissie een ruime beoordelingsvrijheid laten en de Raad een uitgebreide bevoegdheid geven om in afwijking van het algemene verbod van voornoemd lid 1 steunmaatregelen toe te staan;

Overwegende dat in die gevallen bij de vraag of een steunmaatregel van een staat al dan niet verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, problemen rijzen die nopen tot het in aanmerking nemen en afwegen van ingewikkelde economische feiten en omstandigheden, die aan snelle verandering onderhevig kunnen zijn;

dat deswege bij artikel 93 van het Verdrag een bijzondere procedure is ingesteld, waarbij het voortdurend onderzoek van en het toezicht op steunmaatregelen aan de Commissie is opgedragen;

dat met betrekking tot de bij de inwerkingtreding van het Verdrag reeds bestaande steunmaatregelen artikel 93, lid 2, een procedure regelt die kan eindigen met een besluit ingevolge waarvan de betrokken Lid-Staat de steunmaatregel moet opheffen of wijzigen binnen de door de Commissie vast te stellen termijn;

dat ten aanzien van nieuwe steunmaatregelen die de Lid-Staten voornemens zijn in te voeren, een voorafgaande procedure is ingesteld, zonder welke geen enkele steunmaatregel geacht kan worden regelmatig te zijn ingevoerd;

dat blijkens al deze overwegingen het Verdrag, door bij artikel 93 het voortdurend onderzoek van en het toezicht op steunmaatregelen aan de Commissie op te dragen, beoogt de eventuele onverenigbaarheid van een steunmaatregel met de gemeenschappelijke markt te doen vaststellen door middel van een geëigende procedure, voor de toepassing waarvan de Commissie verantwoordelijk is, zulks onder toezicht van het Hof van Justitie;

Overwegende dat de particulieren de verenigbaarheid van een steunmaatregel met het gemeenschapsrecht voor de nationale rechter niet met een beroep op artikel 92 alleen kunnen betwisten, noch hem ten principale of bij wege van incident kunnen verzoeken de onverenigbaarheid ervan vast te stellen;

dat dit daarentegen wel mogelijk is wanneer de bedoelde bepalingen van artikel 92 zijn uitgewerkt in handelingen van algemene strekking als bedoeld in artikel 94 of, in bepaalde casusposities, in besluiten als bedoeld in artikel 93, lid 2;

Overwegende hat verzoekster in het hoofdgeding ten deze betoogt dat artikel 12 van verordening 865/68 van de Raad van 28 juni 1968, houdende een gemeenschappelijke ordening der markten van op basis van groenten en fruit verwerkte produkten, een uitwerkings- en toepassingsmaatregel in bovenbedoelde zin is, waardoor de particulieren vor de nationale rechter een beroep kunnen doen op artikel 92 ten einde de onverenigbaarheid van een steunmaatregel van een staat met de gemeenschappelijke markt en inzonderheid met genoemde marktordening te doen vaststellen;

Overwegende dat luidens dit artikel 12 „behoudens andersluidende bepalingen in deze verordening de artikelen 92 tot en met 94 van het Verdrag van toepassing (zijn) op de produktie van en de handel in de in artikel 1 bedoelde produkten”;

Overwegende dat artikel 12 de strekking heeft om krachtens artikel 42 van het Verdrag de artikelen 92 tot en met 94 van toepassing te verklaren op de landbouwprodukten die onder verordening 865/68 vallen, doch zonder in zoverre wijziging te brengen in de aard en draagwijdte dier bepalingen;

Overwegende dat de omstandigheid dat een beroep op artikel 92 slechts binnen de hiervóór aangegeven grenzen mogelijk is, niet betekent dat de nationale rechterlijke instanties geen kennis zouden mogen nemen van geschillen die nopen tot interpretatie (desgevallend met gebruikmaking van de procedure van artikel 177 EEG-Verdrag) en toepassing van artikel 92, zonder dat zij evenwel — buiten het geval van steunmaatregelen die in strijd met de bepalingen van artikel 93 zijn ingesteld — een beslissing kunnen nemen over de eventuele onverenigbaarheid van zo een maatregel;

dat een nationale rechter zich aldus genoodzaakt kan zien de term steunmaatregel in artikel 92 uit te leggen en toe te passen, ten einde vast te stellen of een overheidsmaatregel, die buiten de voorafgaande controleprocedure van artikel 93, lid 3, om is ingesteld, daaraan al dan niet had moeten worden onderworpen;

dat het in elk geval volgens artikel 177 EEG-Verdrag de nationale rechter zelf is die heeft te beslissen over de relevantie van de vragen die hij in het kader van de procedure van dat artikel stelt;

Overwegende dat mitsdien op de eerste vraag moet worden geantwoord, dat artikel 93 EEG-Verdrag de nationale rechter niet belet het Hof van Justitie een vraag te stellen over de uitlegging van artikel 92, wanneer hij een beslissing op dit punt noodzakelijk acht voor het wijzen van zijn vonnis, met dien verstande dat die rechter, bij gebreke van uitvoeringsverordeningen in de zin van artikel 94, niet bevoegd is uitspraak te doen op een verzoek tot vaststelling van de onverenigbaarheid met het Verdrag van een bestaande steunmaatregel ten aanzien waarvan de Commissie geen besluit heeft genomen waarbij de betrokken Lid-Staat verplicht wordt die maatregel te wijzigen of op te heffen, dan wel van een nieuwe steunmaatregel die met inachtneming van artikel 93, lid 3, is ingevoerd;

Overwegende dat in de tweede plaats wordt gevraagd of onder „ondernemingen of produkties” in de zin van artikel 92 EEG-Verdrag alleen particuliere bedrijven vallen of ook publiekrechtelijke instellingen zonder winstoogmerk;

Overwegende dat volgens artikel 90, lid 1, van het Verdrag „de Lid-Staten met betrekking tot de openbare bedrijven en de ondernemingen waaraan zij bijzondere of uitsluitende rechten verlenen, geen enkele maatregel (nemen of handhaven) welke in strijd is met de regels van dit Verdrag, met name die bedoeld in de artikelen 7 en 85 tot en met 94”;

dat volgens lid 2 derzelfder bepaling „de ondernemingen belast met het beheer van diensten van algemeen belang of die het karakter dragen van een fiscaal monopolie, onder de regels van dit Verdrag, met name onder de mededingingsregels (vallen), voor zover de toepassing daarvan de vervulling, in feite of in rechte, van de hun toevertrouwde bijzondere taak niet verhindert. De ontwikkeling van het handelsverkeer mag niet worden beïnvloed in een mate die strijdig is met het belang van de Gemeenschap”;

Overwegende dat uit deze bepaling volgt dat, behoudens het in artikel 90, lid 2, gemaakte voorbehoud, artikel 92 betrekking heeft op alle ondernemingen, particuliere zowel als openbare, en op alle produkties van die ondernemingen;

Overwegende dat de derde vraag luidt of van een „met staatsmiddelen bekostigde steunmaatregel” ook sprake is, wanneer het overheidsorgaan zelf van staatswege of van particuliere ondernemingen steun ontvangt;

dat in de vierde plaats wordt gevraagd of van een steunmaatregel ook sprake is in geval van toekenning van een voordeel om niet, indien de begunstigde zelf niet is een particuliere onderneming, doch een overheidsorgaan, en of het ontbreken van een tegenprestatie ook kan worden aangenomen wanneer de bijdrage van de individuele onderneming vergeleken met de totale uitgaven onbetekenend is;

Overwegende dat deze twee vragen tezamen kunnen worden beantwoord;

Overwegende dat het verbod van artikel 92, lid 1, gericht is tegen alle steunmaatregelen van staten of met staatsmiddelen bekostigd, ongeacht of de steun rechtstreeeks door de staat wordt verleend dan wel door van overheidswege ingestelde of aangewezen, publiek- of privaatrechtelijke beheersorganen;

dat het voor de toepassing van artikel 92 nochtans voornamelijk aankomt op de gevolgen van de steun voor de begunstigde ondernemingen en producenten, en niet op de situatie van de organen die de steun verdelen of beheren;

Overwegende dat een overheidsmaatregel ter begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde produkten zijn karakter van voordeel om niet verliest doordat hij geheel of gedeeltelijk wordt gefinancierd uit van overheidswege verplicht gestelde bijdragen van de betrokken ondernemingen;

Overwegende dat vervolgens wordt gevraagd of er sprake is van vervalsing van de mededinging en ongunstige beïnvloeding van de handel tussen Lid-Staten, wanneer het door het overheidsorgaan verrichte marktonderzoek en de gemaakte reclame in binnen- en buitenland ook door gelijksoortige instellingen van andere landen der Gemeenschap wordt verricht/gemaakt;

Overwegende dat een Lid-Staat zich ter rechtvaardiging van een eventuele schending van een uit het Verdag voortvloeiende verplichting in verband met het verbod van artikel 92 niet kan beroepen op het feit dat andere Lid-Staten die verplichting evenmin nakomen;

dat de gevolgen van meerdere distorsies van de mededinging in het handelsverkeer tussen de Lid-Staten elkaar niet opheffen, doch juist een cumulatief effect hebben, waardoor de nadelige uitwerking ervan op de gemeenschappelijke markt nog wordt versterkt;

Overwegende dat in de zesde plaats wordt gevraagd of er sprake is van een heffing van gelijke werking als een douanerecht in de zin van de artikelen 9, lid 1, 12 en 13, lid 2, EEG-Verdrag, wanneer de heffing niet wordt toegepast bij de invoer, doch bij de verwerking van het produkt;

dat de zevende vraag luidt of er sprake is van discriminatie in de zin van artikel 95 EEG-Verdrag, wanneer op „produkten van de overige Lid-Staten” geen belasting bij de invoer, doch eerst bij de verwerking wordt geheven;

Overwegende dat deze vragen betrekking hebben op het onderscheid tussen een heffing van gelijke werking als een douanerecht in de zin van de artikelen 9, 12 en 13 van het Verdrag, en een binnenlandse belasting als bedoeld in artikel 95, en de nationale rechter in staat moeten stellen de bijdrage aan het Absatzförderungsfonds in een van beide categorieën onder te brengen;

dat het mitsdien gewenst is de twee vragen tezamen te beantwoorden;

Overwegende dat een zelfde belasting in het stelsel van het Verdrag niet tegelijkertijd tot beide genoemde categorieën kan behoren, aangezien in de artikelen 9 en 12 wordt verboden tussen de Lid-Staten in- en uitvoerrechten of heffingen van gelijke werking toe te passen, terwijl artikel 95 slechts het verbod inhoudt produkten van andere Lid-Staten door middel van binnenlandse belastingen te discrimineren;

Overwegende dat, zoals is uitgesproken in het arrest van 18 juni 1975 (zaak 94/74, IGAV, Jurispr. 1975, blz. 710), waarnaar door de nationale rechter wordt verwezen, het verbod van artikel 13, lid 2, betrekking heeft op iedere bij of wegens invoer geheven belasting welke bepaaldelijk een ingevoerd produkt en niet een soortgelijk nationaal produkt treft en derhalve, door wijziging van de kostprijs, uiteindelijk op het vrije verkeer van goederen een zelfde beperkende invloed heeft als een douanerecht;

dat het wezenskenmerk van een heffing van gelijke werking als een douanerecht, waardoor zij zich onderscheidt van een binnenlandse belasting, is dat zij uitsluitend op het geïmporteerde produkt wordt gelegd, terwijl een binnenlandse belasting zowel ingevoerde als nationale produkten treft;

dat een belasting die zowel op ingevoerde als op gelijksoortige nationale produkten wordt gelegd, toch een heffing van gelijke werking als een douanerecht kan zijn, indien een dergelijke, tot bepaalde produkten beperkte heffing uitsluitend is bestemd voor de financiering van acitiviteiten die inzonderheid aan de belaste nationale produkten ten goede komen, zodat de hierop drukkende last geheel of gedeeltelijk wordt gecompenseerd;

Overwegende dat, wanneer een belasting alle kenmerken van een heffing van gelijke werking als een douanerecht vertoont, de omstandigheid dat zij wordt geheven in een na de grensoverschrijding gelegen stadium van verhandeling of verwerking, er niet meer toe doet indien het produkt enkel wegens die grensoverschrijding wordt belast, daar dit de toepassing van een identieke belasting op het nationale produkt in de weg staat;

Overwegende dat niet als heffingen van gelijke werking zijn te beschouwen geldelijke lasten welke deel uitmaken van een algemeen systeem van binnenlandse heffingen waardoor nationale produkten én ingevoerde produkten volgens dezelfde criteria stelselmatig worden getroffen;

dat hiervan ook sprake kan zijn in het geval van een ingevoerd produkt waar geen gelijksoortige nationale produktie tegenover staat, wanneer de last op gehele categorieën van nationale of buitenlandse produkten wordt gelegd die zich, ongeacht hun herkomst, alle in een vergelijkbare situatie bevinden;

dat immers artikel 95 wel tot doel heeft om directe of indirecte discriminaties van ingevoerde produkten op te heffen, maar niet om ze in een voordeliger fiscale situatie te brengen dan de nationale produkten;

dat er gemeenlijk geen sprake zal zijn van een bij artikel 95 verboden discriminatie, wanneer een binnenlandse belasting op nationale en eerder ingevoerde waren wordt gelegd bij hun verwerking tot meer verfijnde produkten zonder dat er ten aazien van beide categorieën uit hoofde van hun herkomst onderscheid bestaat in het tarief, de grondslag of de heffingswijze van de belasting;

Overwegende dat de kosten door de Bondsrepubliek Duitsland en de Commissie van de Europese Gemeenschappen wegens indiening hunner opmerkingen voor het Hof gemaakt, niet voor vergoeding in aanmerking kunnen komen;

dat de procedure ten aanzien van partijen in het hoofdgeding als een aldaar gerezen incident is te beschouwen, zodat de nationale rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen;