Arrest van het Hof van 17 februari 1976, 45/75, Rewe-Zentrale des Lebensmittel-Großhandels GmbHEEG-Verdrag art. 37 en art. 95

In januari 1971 heeft verzoekster in het hoofdgeding in de Bondsrepubliek Duitsland 16000 liter uit Italië geïmporteerde vermout in het vrije verkeer gebracht. Bij die invoer werd onder meer een heffing, genaamd „Monopolausgleich”, ten bedrage van 9824 DM toegepast.

De Monopolausgleich wordt geheven krachtens paragraaf 151 van het Gesetz über das Branntweinmonopol van 8 april 1922, volgens welke binnenlands geproduceerde alcohol in beginsel aan het monopolie moet worden geleverd tegen de „Branntweinübernahmepreis”, zoals die wordt berekend op grondslag van de door de administratie vastgestelde „Branntweingrundpreis”. Bedoelde alcohol wordt door de administratie der Bundesrepublik verhandeld tegen (eveneens) vaste verkoopprijzen die de zuivere handelswaarde, de administratiekosten en de „Branntweinsteuer” omvatten.

Sommige soorten binnenslands geproduceerde alcohol, met name uit vruchten gewonnen alcohol (§ 76 BrMonG) — en daartoe behoort ook de alcohol waaruit binnenslands vermout wordt geproduceerd — zijn van levering vrijgesteld. Maar voor vrijgestelde alcohol moet een belasting genaamd „Branntweinaufschlag” worden betaald (§ 78 BrMonG). Het bedrag van die belasting wordt verkregen door van het verschil tussen de verkoopprijs en de basisprijs van de door het monopolie verhandelde alcohol het forfaitair bepaald gemiddeld bedrag af te trekken van de kosten welke voor alcohol die niet via het monopolie loopt niet behoeven te worden gemaakt. Maar de aldus berekende Branntweinaufschlag geldt alleen zolang de jaarproduktie 60 hl bereikt ethylalcohol niet te boven gaat. Bij een hogere jaarproduktie wordt ook de Aufschlag hoger en bij een jaarproduktie van ongeveer 330 hl bereikt zij het niveau van de nog te bespreken Monopolausgleich. De Branntweinaufschlag is in ieder geval hoger dan de Branntweinsteuer; het verschil heet „Aufschlagspitze”.

Voor ingevoerde alcohol moet een compenserende heffing, genaamd „Monopolausgleich”, worden betaald, die op dezelfde wijze wordt berekend als de Branntweinaufschlag, behoudens dat het forfaitair bedrag aan administratiekosten niet wordt afgetrokken. Voor zover deze heffing de Branntweinsteuer te boven gaat, wordt zij Monopolausgleichspitze genaamd. Zij wordt geacht overeen te komen met — en de tegenhanger te vormen van — de kosten van verhandeling die het monopoliebestuur heeft te maken en ten laste komen van de door het monopolie verkochte binnenlandse produkten.

Verzoekster in het hoofdgeding maakte bezwaar tegen betaling van dit gedeelte van de Monopolausgleich, die in zoverre discriminatie ten nadele van geïmporteerde produkten zou behelzen. Zij is met een zogenaamde Sprungklage onmiddellijk in beroep gekomen bij het Finanzgericht Rheinland-Pfalz, dat heeft gemeend dat de door verzoekster in het hoofdgeding ingeroepen artikelen 37 en 95 van het EEG-Verdrag uitlegging behoeven en het Hof de navolgende vragen heeft gesteld:

1.Moet artikel 37, lid 1, van het EEG-Verdrag — evenals artikel 95, lid 1 — aldus worden uitgelegd, dat de onderdanen van de Lid-Staten na het einde van de overgangsperiode daaraan rechtstreeks subjectieve rechten kunnen ontlenen welke de nationale rechterlijke instanties moeten handhaven?

2.Is de heffing van het aanvullend bedrag der monopoliecompensatie („Monopolausgleichspitze”) bij de invoer van Italiaanse vermout in strijd met de beginselen van artikel 95, lid 1, van het EEG-Verdrag — en zo vraag 1 bevestigend wordt beantwoord, ook met die van artikel 37, lid 1 —, en wel omdat zij niet dient ter compensatie van een belasting op vergelijkbare binnenlandse produkten, maar van de administratiekosten van het staatsmonopolie?

3.Zo neen:

Moeten bij de toepassing van de artikelen 37, lid 1, en 95, lid 1, EEG-Verdrag slechts het aanvullend bedrag der monopoliecompensatie enerzijds en de monopoliekosten anderzijds worden vergeleken, of komt het erop aan dat de totale eindprijs van het ingevoerde produkt door de heffing van die top niet ongunstiger wordt dan die van vergelijkbare binnenlandse produkten?

4.Zo het eerste deel van vraag 3 bevestigend wordt beantwoord:

Is er sprake van discriminatie (in de zin van de artikelen 37, lid 1, en 95, lid 1) van ingevoerde Italiaanse vermout, nu in het Branntweinmonopolgesetz een uniforme topheffing op de ethylalcohol in voor consumptie bestemde ingevoerde produkten is voorzien doch voor vergelijkbare binnenlandse produkten een progressieve — aan de geproduceerde hoeveelheden gerelateerde — omslag van de administratiekosten van het staatsmonopolie?

De verwijzingsbeschikking van 10 april 1975 is op 12 mei 1975 ter griffie van het Hof ingeschreven.

Verzoekster in het hoofdgeding, de Commissie van de Europese Gemeenschappen en de regering van de Bondsrepubliek Duitsland hebben overeenkomstig artikel 20 van het protocol betreffende het Statuut van het Hof van Justitie van de EEG schriftelijke opmerkingen ingediend.

Op rapport van de Rechter-Rapporteur en de Advocaat-Generaal gehoord, heeft het Hof besloten zonder instructie tot de mondelinge behandeling over te gaan.

Overwegende dat het Finanzgericht Rheinland-Pfalz bij beschikking van 10 april 1975, ingekomen ter griffie op 12 mei 1975, het Hof krachtens artikel 177 van het EEG-Verdrag een aantal vragen heeft gesteld inzake de uitlegging van de artikelen 37, lid 1, en 95, lid 1, van het EEG-Verdrag;

dat die vragen zijn gerezen in een geding tussen een importeur van Italiaanse vermout en de douane van de Bondsrepubliek Duitsland, waarin de verenigbaarheid ener in de Bondsrepubliek op ingevoerde alcohol geheven verbruiksbelasting, genaamd Monopolausgleich, met voormelde bepalingen in geschil was;

Overwegende dat ethylalcohol van agrarische of niet-agrarische herkomst volgens het Gesetz über das Branntweinmonopol tegen een ambtshalve vastgestelde prijs aan het monopolie moet worden geleverd en na verwerking door het monopolie — tegen eveneens door de overheid vastgestelde en naar de gebruiksbestemming gedifferentieerde prijzen — wordt wederverkocht;

dat in de bij wederverkoop van die alcohol berekende prijs zijn begrepen de handelswaarde van de alcohol, een bedrag tot dekking van de monopoliekosten, omvattende de kosten van verwerking, opslag en administratie, en een belasting genaamd Branntweinsteuer;

dat bij voor menselijke consumptie bestemde alcohol onder de monopoliekosten mede begrepen is een kostenfactor bestemd tot compensatie van de verliezen door het monopolie geleden doordat bepaalde voor ander gebruik bestemde alcoholsoorten beneden de kostprijs worden verkocht;

Overwegende dat in paragraaf 76 van genoemde wet bepaalde soorten binnenslands vervaardigde alcohol, en wel met name uit granen en bepaalde vruchten gewonnen alcohol, van de leveringsplicht zijn vrijgesteld;

dat de situatie welke tot het geding geleid heeft derhalve wordt gekenmerkt door het bestaan van een nationaal monopolie dat zijn bemoeiingen tot de aankoop en verhandeling van een bepaald produkt uitstrekt, in dier voege evenwel dat de binnenslandse produktie er slechts ten dele onder valt en voor het overige in de privé-sector wordt aangekocht en verhandeld;

Overwegende dat niet-leveringsplichtige alcohol is belast met een als Branntweinaufschlag aangemerkte heffing ten bedrage van het verschil tussen de basisprijs van de via het monopolie verhandelde alcohol en de normale verkoopsprijs van die alcohol, in welke Aufschlag behalve de alcoholbelasting (Branntweinsteuer) — tot een bedrag gelijk aan de belasting geheven op via het monopolie verhandelde alcohol — ook een bijdrage in de monopoliekosten is begrepen;

dat van die bijdrage, genaamd Branntweinaufschlagspitze, waarvan het bedrag overeenkomt met de „monopoliekosten” welke begrepen zijn in de verkoopprijs van via het monopolie verhandelde en voor menselijke consumptie bestemde alcohol, evenwel een forfaitair bedrag (21 DM/hl ten tijde van de feiten die tot het hoofdgeding aanleiding gaven) wordt afgetrokken als het gemiddeld bedrag der kosten welke het monopolie zich bespaart door de hierbedoelde alcohol niet over te nemen;

dat het aldus verkregen bedrag vervolgens wordt verminderd met een percentage dat naar gelang van de jaarlijkse produktie van 5 % van de basisprijs (Branntweingrundpreis) kan oplopen tot ruim 100 % van die prijs naar gelang de alcohol van stokerijen met een bescheiden produktie of van grote stokerijen afkomstig is;

dat de belasting van niet-leveringsplichtige alcohol met een deel van de administratiekosten van het monopolie in de lijn ligt van de bedoeling van de nationale wetgever om de monopoliekosten af te wentelen op alle verbruikers van binnenlandse — niet-leveringsplichtige dan wel door het monopolie verhandelde — alcohol;

dat deze Branntweinaufschlagspitze dan ook voor de administratie van het monopolie bestemd is — en voor het monopolie een bron van inkomsten oplevert —;

Overwegende dat op ingevoerde alcohol alsook — naar gelang van het alcoholpercentage — op ingevoerde alcoholhoudende dranken een heffing genaamd Monopolausgleich, wordt toegepast, welke behalve de belasting op via het monopolie verhandelde alcohol (Branntweinsteuer) een aanvullend bedrag omvat dat geacht wordt overeen te komen met het in de verkoopprijs van via het monopolie verhandelde alcohol verdisconteerd bedrag dat tot dekking van de hiervoor omschreven „monopoliekosten” bestemd is;

dat dit aanvullend bedrag, genaamd Monopolausgleichspitze, dat tot financiering van het monopolie bestemd is doch — mèt de Monopolausgleich waarvan het een bestanddeel vormt — in de algemene staatsmiddelen vloeit, blijkens de door de regering van de Bondsrepubliek Duitsland gegeven uitleg bestemd is om gelijke mededingingsvoorwaarden tot stand te brengen tussen ingevoerde gedistilleerde en andere alcoholhoudende dranken enerzijds en uit niet-leveringsplichtige alcohol gefabriceerd binnenlands gedistilleerd c.q. alcoholhoudende dranken anderzijds;

dat tijdens de mondelinge behandeling voorts door de Bondsrepubliek Duitsland verklaard is „dat deze bescherming langs indirecte weg de financiering van het monopolie mogelijk maakt, omdat men zonder ingevoerde produkten met deze Spitze te belasten de aan de werking van het monopolie verbonden kosten niet ten laste van binnenlandse alcohol zou kunnen brengen”;

dat dit bedrag evenwel, anders dan met niet-leveringsplichtige binnenlandse alcohol het geval is, niet wordt verminderd met een forfaitair bedrag noch ook naderhand met inachtneming van een bepaalde progressie wordt verlaagd of verhoogd, doch eens voor al wordt vastgesteld des dat het aldus vastgestelde bedrag tevens het maximum der bij berekening der Branntweinaufschlag mogelijke progressie vormt;

dat de regering van de Bondsrepubliek Duitsland er evenwel op wijst dat de bij berekening der Branntweinaufschlag toegepaste progressie er, althans bij onder toezicht der douane werkende stokerijen die gedistilleerd op basis van vruchten vervaardigen, toe leidt dat Branntweinaufschlag en Monopolausgleich even hoog komen te liggen wanneer de alcohol afkomstig is van stokerijen die jaarlijks meer dan 330 hl produceren — hetgeen met 95 % der produktie het geval zou zijn —;

Overwegende dat waar het ten deze gaat om een belasting welke in het kader van de aanpassing van een monopolie van commerciële aard zowel een ingevoerd produkt als een gelijksoortig binnenlands produkt treft, de — ook voor de nationale rechter aangevochten — verenigbaarheid van de omstreden belasting met de artikelen 95 en 37 in het geding is;

dat de door de nationale rechter gestelde vragen met inaanmerkingneming van het vorenoverwogene dienen te worden beantwoord;

Overwegende dat in de eerste plaats een onderzoek moet worden ingesteld naar de vragen welke de uitlegging van artikel 95, lid 1, van het Verdrag betreffen en vervolgens naar de vragen betreffende artikel 37;

Overwegende dat in de eerste plaats gevraagd wordt of de onderdanen der Lid-Staten na afloop van de overgangsperiode aan artikel 95, lid 1, subjectieve rechten kunnen ontlenen welke de nationale rechterlijke instanties moeten handhaven;

Overwegende dat deze bepaling, naar het Hof in zijn arrest van 16 juni 1966, gewezen in de zaak 57-65 (Lütticke, Jurispr. 304), voor recht verklaarde, rechtstreeks bindend is en voor justitiabelen rechten doet ontstaan die de nationale rechterlijke instanties moeten waarborgen;

Overwegende dat in de tweede plaats gevraagd wordt of bij invoer van Italiaanse vermout de heffing van het gedeelte van de Monopolausgleich, genaamd Monopolausgleichspitze, in strijd is met artikel 95, lid 1, omdat zij niet dient ter compensatie van een belasting op vergelijkbare binnenlandse produkten, maar van de administratiekosten van het nationale monopolie;

Overwegende dat het Hof zich weliswaar krachtens artikel 177 niet over de verenigbaarheid van nationale rechtsvoorschriften met het Verdrag heeft uit te spreken, maar wel bevoegd is de nationale rechter alle gegevens betreffende de uitlegging van het Gemeenschapsrecht te verschaffen welke hem in staat kunnen stellen zelf over die verenigbaarheid te oordelen;

Overwegende dat de Lid-Staten volgens artikel 95, lid 1, „op produkten van de overige Lid-Staten, al dan niet rechtstreeks, geen hogere binnenlandse belastingen van welke aard ook [heffen] dan die welke, al dan niet rechtsstreeks, op gelijksoortige nationale produkten worden geheven”;

dat ter uitvoering van dit voorschrift volgens bepaalde maatstaven zal moeten worden uitgemaakt of er al dan niet van zodanige gelijksoortigheid sprake is;

dat het echter voor de toepasselijkheid van het verbod van artikel 95, lid 1, niet reeds voldoende is dat een en dezelfde grondstof — zoals alcohol — in beide produkten aan te treffen is, ook al wordt de belasting geheel of ten dele juist wegens de aanwezigheid van die grondstof geheven, doch dat de belasting dient te worden vergeleken welke produkten treft die — in hetzelfde stadium van produktie of verhandeling — uit verbruikersoogpunt soortgelijke eigenschappen vertonen en aan dezelfde behoeften voldoen;

dat het in zoverre voor de beoordeling van veel belang kan zijn of het nationale en het ingevoerde produkt in dezelfde post van het gemeenschappelijk douanetarief zijn ondergebracht;

dat indien in een Lid-Staat voor ethylalcohol een speciale regeling bestaat — die op fiscaal terrein tot bijzondere gevolgen leidt —, ingevoerde ethylalcohol als het gelijksoortig produkt — in de zin van artikel 95 — is te beschouwen; dat wanneer daarentegen het ingevoerde produkt, ofschoon op basis van ethylalcohol vervaardigd, een „alcoholhoudende drank” is, de daarop geheven belasting qua niveau met de voor gelijksoortige nationale produkten geldende belasting moet worden vergeleken;

dat bij gebreke van een volkomen gelijksoortig binnenlands produkt aan het discriminatieverbod van artikel 95 voldaan is wanneer de belasting van het ingevoerde produkt met een analoge en even zware binnenlandse belasting overeenstemt;

dat het in artikel 95 verankerde beginsel ener even zware belasting van binnenslands gefabriceerde en ingevoerde produkten geldt onafhankelijk van de mate waarin niet-fiscale factoren in de kostprijzen der te vergelijken produkten doorwerken;

dat het toepassingsgebied van dit artikel met name niet zodanig mag worden uitgebreid dat iedere willekeurige compensatie van een fiscale last waarmede men een ingevoerd produkt heeft willen treffen met een last van andere, bij voorbeeld economische, aard, drukkende op het gelijksoortig binnenlands produkt, mogelijk zou worden;

dat van overtreding van artikel 95 echter geen sprake is wanneer het ingevoerde en het binnenlandse produkt beide in dezelfde mate door een openbare belasting — tot een door de overheid vastgesteld bedrag — worden getroffen; ook al mocht de belasting op het binnenlandse produkt ten dele voor de financiering van een nationaal monopolie worden aangewend en die op het ingevoerde produkt ten bate van de algemene staatsmiddelen worden geheven;

Overwegende dat daarentegen artikel 95, lid 1, wordt geschonden wanneer de belasting op het ingevoerde produkt en die op het gelijksoortige nationale produkt op verschillende wijze en volgens verschillende uitvoeringsvoorschriften worden berekend — waardoor het ingevoerde produkt, zij het slechts in sommige gevallen, hoger wordt belast —;

dat hiertegen niet kan worden ingebracht dat het forfaitair belasten van het ingevoerde produkt — terwijl het binnenslands vervaardigde produkt degressief of progressief wordt belast — zijn oorzaak zou vinden in de omstandigheid dat ten aanzien van ingevoerde produkten niet tot de nodige verificaties kan worden overgegaan;

dat wanneer het werkelijk niet doenlijk mocht blijken voor binnenslands gefabriceerde en ingevoerde produkten gelijkelijk degressieve of progressieve belastingen vast te stellen, ter eerbiediging van het discrimininatieverbod van artikel 95 in ieder geval op beide soorten produkten eenzelfde forfaitaire of vaste belasting kan worden geheven;

dat de Commissie trouwens aan de Duitse regering in overweging heeft gegeven de voorwaarden voor het belasten van beide soorten produkten in voege als voormeld met elkander in overeenstemming te brengen, te weten in haar aanbeveling van 22 december 1969 — waaraan geen gevolg is gegeven —;

Overwegende voorts dat dé in het kader van artikel 95 te betrachten gelijkheid de op binnenlandse en ingevoerde produkten geheven belasting betreft, zo dat de vraag hoe die belasting in de eindprijs van elk van beide soorten produkten doorwerkt niet in aanmerking dient te worden genomen;

dat derhalve de tweede, derde en vierde vraag, voorzover de uitlegging van artikel 95, lid 1, betreffende, in die zin dienen te worden beantwoord dat volgens genoemde bepaling de belasting op een ingevoerd produkt niet anders mag worden berekend en niet mag worden geheven met toepassing van andere uitvoeringsbepalingen — volgens welke er bij voorbeeld in het ene geval een uniform bedrag wordt geheven en in het andere een progressieve heffing wordt toegepast — dan die welke voor het gelijksoortige nationale produkt gelden, welke toepassing er, zij het in een minderheid van gevallen, toe zou leiden dat het ingevoerde produkt zwaarder wordt belast, terwijl buiten beschouwing moet worden gelaten dat het prijsniveau van elk van beide produkten door die belastingen wellicht in ongelijke mate wordt beïnvloedt;

dat artikel 95, lid 1, evenwel niet verbiedt een zelfde belasting op een ingevoerd en op een gelijksoortig binnenlands produkt te leggen, ook niet al is een deel van de last op het binnenlandse produkt bestemd ter financiering van een nationaal monopolie, terwijl die op het ingevoerde produkt in de algemene staatsmiddelen vloeit;

Overwegende dat het er in de vragen betreffende artikel 37 in wezen om gaat of de Monopolausgleich, voorzover de als voormeld berekende Spitze omvattend, geen schending van artikel 37 behelst;

Overwegende dat het na de vaststelling dat artikel 95, lid 1, van het Verdrag belastingen als de litigieuze niet verbiedt mits zij het binnenlandse en het gelijksoortige ingevoerde produkt gelijkelijk treffen, zou kunnen schijnen dat de vragen betreffende de uitlegging van artikel 37 geen beantwoording meer behoeven, aangezien zij schijnen te zijn gesteld opdat zou worden nagegaan of op grond van dat artikel, beschouwd als lex specialis, met betrekking tot een monopolie van het verbod van artikel 95 mag worden afgeweken;

Overwegende dat het echter mogelijk is dat men door die vragen wenst te zien beslist of de Monopolausgleich, ook wanneer zij met de Branntweinaufschlag op één lijn gebracht wordt, nochtans geen schending van artikel 37 behelst omdat zij, althans ten dele bestemd om — zij het indirekt — de monopoliekosten te compenseren, tot discriminatie met betrekking tot de voorwaarden van voorziening en afzet leidt;

Overwegende dat de omstandigheid dat een nationale maatregel aan de eisen van artikel 95 voldoet nog niet medebrengt dat zij ook de toets van andere Verdragsbepalingen, zoals artikel 37, kan doorstaan;

dat de vragen betreffende de uitlegging van artikel 37 derhalve dienen te worden beantwoord;

Overwegende dat in de eerste plaats wordt gevraagd of de justitiabelen sinds het einde van de overgangsperiode aan artikel 37, lid 1, van het Verdrag subjectieve rechten kunnen ontlenen welke de nationale rechterlijke instanties moeten handhaven;

Overwegende dat in artikel 37, lid 1, wordt bepaald dat de Lid-Staten gedurende de overgangsperiode hun nationale monopolies van commerciële aard geleidelijk hebben aan te passen, waarna het ten deze leidinggevend beginsel wordt omschreven dat aan het einde van die periode „elke discriminatie tussen de onderdanen van de Lid-Staten” wat betreft de voorwaarden van voorziening en afzet der in sommige Lid-Staten aan een monopolie onderworpen produkten moet zijn uitgesloten;

Overwegende dat het verbod van discriminatie met betrekking tot de voorwaarden van voorziening en afzet van door de onderdanen der onderscheiden Lid-Staten geproduceerde en verhandelde produkten op het gebied van de toepassing van het Verdrag als een grondbeginsel is te beschouwen, dat naar zijn aard de economische en juridische positie dier onderdanen rechtstreeks raakt;

dat die regel een verwijzing inhoudt naar een aantal metterdaad op de eigen onderdanen toegepaste voorschriften en zich er dus wezenlijk toe leent rechtstreeks door de justitiabelen te worden ingeroepen;

dat de uitsluiting — aan het einde van de overgangsperiode — van elke discriminatie op dit gebied als een tot een welbepaald resultaat dwingende verplichting is te beschouwen waarvan de nakoming door een geleidelijk verlopende aanpassing diende te worden vergemakkelijkt zonder evenwel van zodanige geleidelijke aanpassing afhankelijk te zijn gesteld;

dat er in dit verband op zij gewezen dat volgens lid 2 van ditzelfde artikel 37 het ritme der aanpassingsmaatregelen aan de afschaffing der kwantitatieve beperkingen voor dezelfde produkten moest worden aangepast;

dat Verdragsbepalingen welke voor de Lid-Staten de verplichting behelzen binnen een bepaalde termijn aan alle discriminatie een einde te maken rechtstreeks toepasselijk worden ook al is de verplichting bij ommekomst van die termijn niet nagekomen;

dat de hierbedoelde verplichting dan ook bij afloop van die periode niet langer van enige voorwaarde afhankelijk is noch ook ten aanzien van haar uitvoering of gevolgen van enigerlei handeling van de Gemeenschap dan wel van de Lid-Staten afhankelijk kan worden gesteld en naar haar aard ten behoeve van de justitiabelen subjectieve rechten kan doen ontstaan welke de nationale rechterlijke instanties moeten handhaven;

dat de termijn welke de Lid-Staten is gelaten om de nationale monopolies geleidelijk aan te passen — des dat bedoelde uitsluiting van iedere discriminatie aan het einde der overgangsperiode verzekerd is —, bedoeld als zij is om gemakkelijker tot nieuwe, reguliere situaties te kunnen komen, na te zijn verstreken aan de afdwingbaarheid der regel niet in de weg kan staan;

Overwegende dat vervolgens wordt gevraagd of de heffing van het Monopolausgleichspitze genaamde gedeelte der Monopolausgleich bij invoer van Italiaanse vermout schending van artikel 37, lid 1, van het Verdrag inhoudt omdat zij niet als — fiscale — compensatie van de belasting op vergelijkbare binnenlandse produkten, doch ter compensatie van de eigen administratiekosten van het nationaal monopolie dient;

Overwegende dat artikel 37, lid 1, niet uitsluitend op kwantitatieve beperkingen betrekking heeft, doch — aan het einde van de overgangsperiode — iedere discriminatie tussen de onderdanen van de Lid-Staten wat de voorwaarden van de voorziening en afzet betreft verbiedt;

dat die bepaling dan ook niet slechts toepasselijk is op de invoer- en uitvoertransacties waarmede het monopolie rechtstreeks te maken krijgt, doch op iedere handeling welke met het bestaan van het monopolie verband houdt en waarvan op de handel tussen Lid-Staten in bepaalde — al dan niet onder het monopolie vallende — produkten een zekere invloed uitgaat, en derhalve ook op belastingen welke ten nadele van indvoerde produkten, vergeleken met onder het monopolie vallende nationale produkten, discriminatie mochten behelzen;

dat deze uitlegging voorts in de lijn ligt van artikel 95, tweede alinea, volgens hetwelk het de Lid-Staten verboden is op de produkten der overige Lid-Staten binnenlandse belastingen te heffen welke andere produkties zijdelings beschermen;

dat het blijkens het hiervoor overwogene met de verbodsbepaling van artikel 37, lid 1, in beginsel niet verenigbaar is een bijdrage in de monopoliekosten, zij het in de vorm van een belasting, alleen op het ingevoerde produkt te leggen;

Overwegende dat van overtreding van artikel 95 echter geen sprake is wanneer het ingevoerde en het binnenlandse produkt beide in dezelfde mate door een openbare belasting — tot een door de overheid vastgesteld bedrag — worden getroffen, ook al mocht de belasting op het binnenlands produkt ten dele voor de financiering van een nationaal monopolie worden aangewend en de op het ingevoerde produkt ten bate van de algemene staatsmiddelen worden geheven;

dat er namelijk niet in de zin van artikel 37 wordt gediscrimineerd wanneer het ingevoerde produkt in eenzelfde positie wordt gebracht als het onder het monopolie vallend gelijksoortig nationaal produkt;

dat daarentegen niet slechts in strijd met artikel 95, doch ook met artikel 37 van het Verdrag gehandeld wordt wanneer de op het ingevoerde produkt gelegde last verschilt van die op het — al dan niet rechtstreeks onder het monopolie vallend — gelijksoortig binnenlands produkt;

dat derhalve moet worden geconcludeerd dat artikel 37, lid 1, in die zin dient te worden uitgelegd dat onder discriminatie wat betreft de voorwaarden van voorziening en afzet als hierbedoeld mede is te begrijpen dat een bijdrage in de monopoliekosten, zij het in de vorm van een belasting, op het ingevoerde produkt wordt gelegd, doch dat de bepaling niet verbiedt een ingevoerd en een gelijksoortig nationaal produkt gelijkelijk te treffen, ook niet al mocht de belasting op het binnenlandse produkt ten dele voor de financiering van het nationale monopolie worden aangewend en die op het ingevoerde produkt ten behoeve van de algemene staatsmiddelen worden geheven;

Overwegende dat verzoekster in het hoofdgeding nadat de mondelinge behandeling was gesloten om heropening van het debat heeft verzocht op grond dat de antwoorden welke de Bondsrepubliek Duitsland en de Commissie hebben gegeven op een vraag gesteld in de zaak 91-75 (Hauptzollamt Göttingen t. Miritz) 's Hofs beslissing zou kunnen beïnvloeden;

Overwegende evenwel dat die antwoorden, welke het bestaan van een „prijsvereveningsstelsel” binnen het Branntweinmonopol betroffen, in ieder geval geen gegevens bevatten welke met het oog op de uitlegging van het Gemeenschapsrecht — ter beantwoording der ten deze door de nationale rechter gestelde vragen — van beslissend belang zijn;

dat het Hof een heropening der mondelinge behandeling dan ook onnodig acht;

Overwegende dat de kosten, door de Bondsrepubliek Duitsland en door de Commissie van de Europese Gemeenschappen wegens indiening hunner opmerkingen bij het Hof gemaakt, niet voor vergoeding in aanmerking komen;

dat de procedure ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding als een aldaar gerezen incident is te beschouwen, zodat de nationale rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen;