De open brief van wooncoöperaties

Dieter Vanbesien: Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, de huidige regering heeft het tijdelijk verlaagde btw-tarief voor sloop en heropbouw permanent gemaakt voor particulieren die hun eigen woning laten bouwen. De programmawet voorziet ook in een overgangsregeling wanneer die werken worden uitgevoerd door bouwpromotoren.

De coöperatie Wooncoop heeft naar aanleiding van de maatregel een open brief aan u gericht. Zij wijst erop dat de regeling geen rekening houdt met de noden en de rol van erkende wooncoöperaties. Wooncoop gelooft dat het instappen in een woning van een dergelijke coöperatie voor het individu in kwestie sterke gelijkenissen heeft met het laten bouwen van de enige en eigen woning. Een bewoner betaalt met een maandelijkse som immers de huur en verwerft bovendien aandelen in de wooncoöperatie. Op die manier wordt hij of zij mede-eigenaar van de coöperatie en heeft hij of zij zeggenschap over zijn woning. Mocht het coöperatieve woonmodel kunnen opschalen, dan kan dat positieve effecten hebben op zowel de stabiliteit van de woonmarkt als op de mobiliteit van bewoners tussen woningen die aangepast zijn aan hun woonnoden.

Daarom heb ik enkele vragen daaromtrent.

Hebt u kennisgenomen van de open brief van Wooncoop? Wat is uw reactie daarop? Bent u in overleg met de organisatie?

Is een wijziging van de programmawet mogelijk, zodat coöperatieve woonprojecten tot 2027 aanspraak kunnen maken op de overgangsmaatregel en dus kunnen genieten van het verlaagde btw-tarief, zoals Wooncoop vraagt?

Ziet u toekomst in het coöperatieve woonmodel? Hoe zou u dat willen ondersteunen?

Ten slotte, gelooft u dat onze wetgeving op termijn zo moet evolueren dat de rechtshandelingen van erkende wooncoöperaties fiscaal worden behandeld als rechtshandelingen van particulieren veeleer dan als rechtshandelingen van vennootschappen?

Minister Vincent Van Peteghem: Beslissingen inzake btw-tarieven moeten uiteraard door alle regeringspartijen samen worden genomen. Tijdens het begrotingsconclaaf van 2024 bleek al snel dat er door de hoge budgettaire kostprijs geen bereidheid was om de tijdelijke maatregel voor afbraak en heropbouw te verlengen. Uiteindelijk heeft de regering beslist om vanaf 2024 afbraak en heropbouw met toepassing van het verlaagde tarief toe te laten op het volledige Belgische grondgebied, mits bepaalde sociale voorwaarden vervuld zijn.

Ik heb hard moeten onderhandelen om overgangsmaatregelen in 2024 te verkrijgen. Ik heb begrip voor de vraag over Wooncoop en ik heb een voorstel voor een langere overgangsperiode voor niet-winstgedreven organisatievormen ter analyse voorgelegd aan de FOD Financiën. Ik heb de volgende feedback ontvangen. Het verzoek van Wooncoop betreft een verschillende termijn voor het uitdoven van een fiscaal voordeel. Het lijkt mijn administratie dan ook niet uitgesloten dat het Grondwettelijk Hof of de Raad van State een strengere beoordeling zou hanteren. Winstgedreven en niet-winstgedreven organisaties bevinden zich namelijk in een identieke situatie wat lopende projecten of net opgestarte projecten betreft. Het begrip niet-winstgedreven organisatievormen is bovendien inzake btw een onbekend begrip. Niet-winstgedreven veronderstelt niet noodzakelijk dat er geen winstoogmerk kan zijn.

Tot slot zal het uitbreiden van de overgangsbepaling voor een specifieke groep ongetwijfeld een sterke vraag teweegbrengen om die nog verder open te trekken. Gelet op die feedback en de reeds gevoerde onderhandeling, gebood de eerlijkheid mij Wooncoop te laten weten dat er geen ruimte blijkt te zijn om tegemoet te komen aan hun verzoek.

Dieter Vanbesien: Mijnheer de minister, ik dank u voor uw antwoord. Het doet mij plezier dat u de moeite hebt genomen om de vraag ernstig te nemen, er advies over te vragen en hen van antwoord te dienen.

Zelf denk ik, en dat is dan los van deze specifieke case rond btw, dat we in de toekomst moeten nadenken over het statuut van coöperaties. Die vallen vaak tussen twee stoelen. In het geval van de wooncoöperaties kan de redenering worden gevolgd dat dit meer gelijkenissen toont met het bouwen van een eigen particuliere woning dan met bouwpromotoren. In de toekomst zullen we dus misschien moeten kijken hoe we met dat statuut zullen omgaan, maar ik dank u in elk geval voor de moeite die u zich hebt getroost.