Het witwasrisico bij virtuele munten, Bitcoins en cryptomuntenHet witwasrisico bij virtuele munten - Bitcoins en cryptomunten - Cryptomunten - De bitcoinautomaten

Mondelinge parlementaires vragen nr. 55014753C van de heer Hugues Bayet, nr. 55015160C van de heer Joris Vandenbrouck, nr. 55016110C van de heer Steven Matheï en nr. 55016164C van de heer Christian Leysen d.d. 31.03.2021

Kamer, Integraal Verslag – Commissie voor de Financiën, 2020-2021, CRIV 55 COM 433 d.d. 31.03.2021, blz. 2

VRAAG

(van de heer Bayet)

Tijdens de hoorzitting van 23 februari wezen sprekers op de evidente mogelijkheid om geld wit te wassen en terrorisme te financieren door middel van virtuele munten.

Hoewel de wisselplatforms voor deze munten onder de Europese antiwitwasrichtlijnen (AMLD) vallen, geldt dat niet voor de onderlinge uitwisseling van cryptomunten. Volgens de CFI kan dat een voedingsbodem zijn voor witwascircuits. Bovendien zijn die virtuele activa, die 1 % van het wereldwijde bbp uitmaken, niet gereglementeerd noch gecontroleerd. Daardoor kan er zwart geld terugvloeien naar de legale economie en kan er terrorisme mee gefinancierd worden. Deze lacune in de wetgeving heeft onaanvaard bare gevolgen.

Heeft men geraamd in welke mate virtuele munten gebruikt worden bij het witwassen van geld in België? Hebt u contacten gehad met uw Europese ambtgenoten over deze kwestie? Hoe staat het met de Europese besprekingen om die virtuele munten te reglementeren? Kan België de onderlinge uitwisseling van cryptomunten niet opnemen in de antiwitwaswetgeving?

VRAAG

(van de heer Vandenbrouck)

Bitcoins en bij uitbreiding cryptomunten zijn de voorbije weken terug in het nieuws geweest. Cryptomunten vinden steeds meer ingang bij een publiek dat breder is dan enkel tech-savy investeerders en speculanten. Institutionele beleggers nemen cryptomunten op in hun portefeuille en ook gewone huis-tuin-en-keukenbeleggers vinden hun weg naar bitcoin en aanverwanten.

Deze zullen ook hun intrede doen als betaalmiddel. Zo kondigde onder andere Mastercard aan dat het dit jaar een aantal cryptomunten in haar betalingsnetwerk gaat opnemen.

Die cryptomunten bieden echter ook uitdagingen als het gaat over belastingen. De OESO publiceerde in oktober vorig jaar een rapport waarin ze stelt dat de meeste nationale belastingsystemen nog niet aangepast aan zijn aan de risico’s verbonden aan cryptomunten. Er wordt gevreesd dat het ideale instrumenten zijn om belastingen te ontduiken. Zo worden cryptomunten vandaag niet gecoverd door het systeem van automatische gegevensuitwisseling, wat ze aantrekkelijk maakt voor criminele doeleinden.. Ook de Europese Commissie kondigde aan dat ze de DAC-richtlijn over gegevensuitwisseling zal aanpassen om cryptomunten te coveren. België zal op deze uitdagingen een antwoord moeten vinden.

Welke expertise wordt er vandaag opgebouwd bij FOD financiën en de belastingdienst rond cryptomunten?

Welke instrumenten zal de FOD Financiën ontwikkelen om effectief toezicht te kunnen houden op het inkomen van Belgen in cryptomunten?

Hoe zal de FOD Financiën de huis-tuin-en-keukenbelegger in bitcoins sensibiliseren over de verplichting van aangifte en de fiscale gevolgen verbonden aan beleggen in bitcoins?

Dat cryptomunten ook als betaalmiddel hun ingang vinden zorgt ook voor uitdagingen in de btw-inning. Welke stappen zal FOD Financiën hier rond ondernemen?

VRAAG

(van de heer Matheï)

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, bitcoins kennen een grote opkomst, ook als betaalmiddel, met nu ook al betaalterminals. Uiteraard komt dan het gevaar op witwassen om de hoek gluren. De witwaswet is vorig jaar sowieso al aangepast. Voor de aanbieders van diensten in het uitwisselen van virtuele en fiduciaire valuta en de aanbieders van bewaarportemonnees zijn er een aantal zaken opgenomen in de aangepaste witwaswet. Er is een KB nodig om dat verder uit te werken.

Kan u de stand van zaken geven van dat KB? Is er bijkomende regulering nodig om de strijd tegen het witwassen aan te vatten, ook wat de cryptomunten en de bitcoins betreft?

VRAAG

(van de heer Leysen)

Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, zoals mijn collega's hebben aangeduid, zijn er effectief wat pertinente vragen over het gebruik van cryptomunten. De pers heeft recent nog bericht over de installatie van een aantal bitcoinautomaten in België. In Nederland heeft de burgemeester van Rotterdam gewezen op het feit dat de installatie bij hem een link heeft met de onderwereld die zulke systemen gebruikt. Ook in het dossier Sky blijkt uit de gesprekken dat de criminele wereld daar actief gebruik van maakt.

Het is goed dat er nieuwe technologieën ontstaan, dat er nagedacht wordt over nieuwe vormen van geldbetaling en munten. Is het, op een moment dat er misschien al wat overregulering is in de klassieke circuits, de bankenwereld, niet hoog tijd om na te denken om het gebruik van cryptomunten toch beter te reguleren? Dan denk ik meer bepaald aan die bitcoinautomaten.

Tot zover mijn vragen. Ik dank u alvast voor uw antwoord.

ANTWOORD

(van Minister Vincent Van Peteghem)

Er zijn besprekingen aan de gang op het Europese niveau om de markt van de cryptomunten, die volop in ontwikkeling is, te reguleren. In mijn administratie zal een werkgroep alle informatie verzamelen teneinde een efficiënt fiscaal toezicht te organiseren.

Momenteel kent de Belgische wetgeving geen specifiek belastingstelsel voor de inkomsten uit verrichtingen met cryptomunten, zodat de algemene bepalingen van toepassing zijn. De vraag spitst zich toe op het gegeven dat een steeds breder publiek investeert in cryptomunten en dat zelfs de huis-tuin-en-keukenbelegger zich er tegenwoordig aan waagt. Mijn administratie zal nagaan of de beoogde verrichtingen gebeuren binnen het kader van het normale beheer van het privévermogen. Gezien het gebrek aan waarborgen, de decentralisatie, de verscheidenheid van cryptoactiva, de onzekere kwalificatie alsook het gebrek aan regulering ervan is hier verder nazicht vereist op fiscaal vlak.

In principe zijn die inkomsten belastbaar tegen een afzonderlijke belastingvoet van 33 %, tenzij het globaliseren van de inkomsten fiscaal gunstiger is.

Op btw-vlak heeft de administratie het standpunt ingenomen dat de maatstaf van heffing voor de onderliggende levering van goederen of diensten die met bitcoins wordt betaald naar analogie van de bepalingen van artikel 26 van het Btw-Wetboek moet worden bepaald op basis van de gebruikelijke marktwaarde in het reguliere handelsverkeer, uitgedrukt in het wettig betaalmiddel, namelijk de euro. Mijn administratie heeft haar standpunt al bekendgemaakt via de Btw-Commentaar in Afdeling 30, handelingen betreffende deviezen, bankbiljetten en munten die wettig betaalmiddel zijn, van Hoofdstuk 9. U kan die raadplegen via de fiscale databank Fisconetplus.

Tot nog toe was het voor de CFI moeilijk om in te schatten in welke mate virtuele munten gebruikt worden in de witwascircuits. Sinds augustus 2020 zijn de wisselplatformen aan de wet van 18 september 2017 onderworpen. Aan het koninklijk besluit tot bepaling van de registratieregels voor die platformen wordt de laatste hand gelegd.

De CFI heeft evenwel al enkele dossiers in verband met virtuele valuta gemeld bij de gerechtelijke autoriteiten.

De bitcoinautomaten worden zowel in het Belgisch als in het Europees recht als aanbieders van diensten voor het wisselen tussen virtuele en fiduciaire valuta beschouwd. De personen die bitcoinautomaten installeren en beheren worden bijgevolg, als zij in België over een vaste vestiging beschikken, als onderworpen entiteiten beschouwd, in de zin van de wet van 18 september 2017 tot voorkoming van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme en tot beperking van het gebruik van contanten, ook wel de AML-wet genoemd.

De aanbieders van diensten zullen zich ook moeten inschrijven bij de FSMA, die als toezichthouder is aangesteld en er als dusdanig op moet toezien dat zij voormelde wet naleven. In voorkomend geval kan de toezichthouder ook sanctionerend optreden. De modaliteiten van de inschrijvingsprocedure bij de FSMA en de exacte inschrijvingsvoorwaarden zullen worden verduidelijkt in een koninklijk besluit, dat momenteel in de eindfase van de besluitvorming zit.

Zoals gezegd nam de Europese Commissie eind 2020 het initiatief om platformen voor het wisselen van virtuele valuta en andere spelers die met virtuele valuta omgaan beter te omkaderen en te reglementeren. België neemt actief deel aan de besprekingen, om te definiëren welke tussenpersonen gereglementeerd moeten worden.

De CFI vindt het nuttig om de wisselverrichtingen met cryptomunten in de antiwitwaswetgeving op te nemen.

CONCLUSIES

Hugues Bayet (PS): Wij moeten werk maken van dit dossier om te komen tot een billijke taxatie en de strijd tegen de financiering van het terrorisme te kunnen voeren. Wij zullen wachten op beter gedocumenteerde resultaten van onze fiscale admininistratie alvorens het wettelijke kader aan te passen.

Joris Vandenbroucke (Vooruit): Mijnheer de minister, op mijn beurt dank ik u voor uw zeer concreet antwoord, het was zeer informatief. Ook ik besluit dat onze administratie hier terecht op focust en dat er nog wel een weg af te leggen blijft. Het verheugt mij dat de informatie bij problemen wordt doorgegeven aan de gerechtelijke autoriteiten voor verder gevolg. Ik neem aan dat wij het daar later nog over zullen hebben.

Steven Matheï (CD&V): Mijnheer de minister, dank u voor het uitgebreide antwoord.

Bitcoins en cryptomunten zijn een nieuw gegeven. Het is goed dat er op twee vlakken duidelijkheid komt: op de eerste plaats inzake fiscale behandeling, zowel qua inkomstenbelasting als qua btw, waarnaar u verwezen heeft.

Op de tweede plaats komt er duidelijkheid inzake controle en het vermijden dat bitcoins en cryptomunten worden gebruikt om geld wit te wassen. Daarbij verwelkomen we het Europese initiatief, maar ook uw opdracht aan de administratie om met een interne werkgroep na te gaan hoe gerichte en doeltreffende fiscale controles ter zake kunnen gebeuren. Wij volgen dit verder.

Christian Leysen (Open Vld): Ook ik dank de minister voor zijn antwoord. Ik kan alleen maar oproepen om zo snel mogelijk de nodige maatregelen met een KB te nemen, om de huidige achterpoort te sluiten en ervoor te zorgen dat de aanbieders van bitcoinautomaten worden geregistreerd en dat er effectief controles worden gehouden om witwaspraktijken tegen te gaan.