De fiscale hervorming

Mondelinge parlementaire vragen nr. 55002782P van de heer Joris Vandenbroucke, nr. 55002784P van de heer Dieter Vanbesien, nr. 55002785P van de heer Marco Van Hees, … d.d. 20.07.2022

Kamer, Integraal verslag – Plenumvergadering, 2021-2022, CRIV 55 PLEN 200 d.d. 20.07.2022, blz. 5

De fiscale hervorming

VRAAG

(van de heer Joris Vandenbroucke)

Mevrouw de voorzitster, collega's, de mensen die werken in dit land betalen veel te veel belastingen, omdat sommigen te weinig bijdragen. Werken moet meer lonen. Daar zijn we het over eens. Mijnheer de minister, u hebt een blauwdruk voor een grondige fiscale hervorming neergelegd. Ik zal eerlijk zijn, ze gaat de goede richting uit, ook al staan daar dingen in waarmee wij het niet eens zijn. Maar ik sta hier niet om alles af te branden dat geen kopie is van ons partijprogramma. Dat is de essentie van het verhaal niet. Wat ik belangrijk vind, is wat nu het vervolg is. Iedereen die belastingen betaalt, beseft dat de grondige hervorming er echt wel moet komen. Met kleine stapjes vooruit gaan we er niet geraken. Mijnheer de minister, wat u hebt neergelegd, heeft maar waarde als er beslissingen uit volgen, als de fiscale hervorming er effectief komt. Gelukkig is er het regeerakkoord, waarin staat dat wij samen een grondige fiscale her vorming zullen voorbereiden. Vergis u niet, collega's van de meerderheid, voorbereiden betekent beslissingen nemen. Zo'n hervorming strekt zich immers uit over jaren. Men kan er slechts aan beginnen als men vooraf duidelijk vastlegt wat het einddoel is, niet via een blauwdruk, maar via de wet. Het einddoel is heel duidelijk voor Vooruit, namelijk dat de belastingen op arbeid verlaagd moeten worden en dat iedereen zijn eerlijk deel doet, ook de grote vermogens. Nu, we hebben het expertenrapport. We hebben de blauwdruk. Nu willen we aan de slag. Vooruit wil hervormen. Wij zijn bereid om beslissingen te nemen. Wij willen aan tafel gaan zonder taboes, zonder heilige huisjes. Dat is ons engagement. Dan kijk ik naar u, mijnheer de minister. Voelt u ook de urgentie om verdere stappen te zetten? Hebt u ook de ambitie om een dergelijke hervorming effectief af te kloppen? Dat is wat de werkende mensen in dit land nodig hebben.

VRAAG

(van de heer Dieter Vanbesien)

Mevrouw de voorzitster, mijn heer de minister, collega's, ik heb een probleempje. Ik heb hier al ver schillende keren een vraag gesteld over de brede fiscale hervorming. Normaal gezien gebruik dan een bepaalde invalshoek en probeer ik mijn punt te maken met een vleugje humor, maar vandaag heb ik weinig inspiratie. Misschien komt dat door de hitte, maar gelukkig is er in uw plan een koolstofheffing opgenomen. Ik denk echter dat mijn gebrek aan inspiratie ergens anders aan te wijten is. U hebt beloofd om vóór het reces met een blauwdruk te komen en u hebt dat gedaan. U hebt beloofd om de input van experts te vragen en die te gebruiken in uw plan, en u hebt dat gedaan. U hebt ambitie beloofd en u komt met een taxshift van 10 miljard, wat inderdaad ambitieus is. Wat zou ik hier dan nog kunnen zeggen, behalve proficiat met een mooi document Ik zou kunnen zeggen dat ik wat twijfels heb bij het voorstel om de twee verlaagde btw-tarieven te laten samensmelten tot 9 %, omdat volgens mij de minder gegoeden proportioneel een groter deel van hun budget spenderen aan levensnoodzakelijke producten, waarvoor een btw-tarief van 6 % geldt, en zij dus harder getroffen zullen worden. Ik zou kunnen zeggen dat bedrijfswagens er zijn gekomen om de hoge lasten op arbeid te omzeilen en dat we, nu we lasten zullen verlagen, van de gelegenheid gebruik zouden kunnen maken om het systeem te laten uitdoven. Ik zou kunnen zeggen dat het misschien eerlijker zou zijn om de bijdragen van de vermogens in de vorm van een vlaktaks progressief te belasten. Ik zou dat allemaal kunnen zeggen, maar ik zal dat niet doen. Ik ben alleen benieuwd naar uw antwoord op de vraag wat de volgende stappen zullen zijn om van de blauwdruk een reële hervorming te maken, en volgens welke timing.

VRAAG

(van de heer Marco Van Hees)

Voordat u uitpakte met de blauwdruk voor uw hervorming, had ik aangegeven dat als men de fiscale rechtvaardigheid wil waar borgen, er geen btw-verhoging moest worden doorgevoerd, er werk moest worden gemaakt van een miljonairstaks en er voorkomen moest worden dat een herziening van de tarieven van de personenbelasting in het voordeel uitvalt van de rijksten. In uw plan wordt precies het tegenovergestelde gedaan. U trekt het verlaagde btw-tarief op van 6 naar 9 %, terwijl de btw een onbillijke belasting is die de laagste inkomens verhoudingsgewijs zwaarder treft. Voorts voert u geen miljonairstaks in, maar bovendien schaft u de effectentaks af, wat gunstig is voor de rijken. Last but not least herziet u de belasting vrije som en de tarieven van de personenbelasting. Dat komt vooral ten goede aan de hoogste inkomens, omdat ze voordeel trek ken van de verlagingen voor alle lagere schijven. Hoe rechtvaardigt u de btw-verhoging, die ten goede komt aan de belastingplichtigen in het tiende de ciel? Wie zal er opdraaien voor de afschaffing van de extralegale voordelen: de werknemers of de werkgevers?

VRAAG

(van de heer Koen Geens)

Mijnheer de minister, ik heb u slechts twee weken geleden gefeliciteerd met het plan van de heer Delanote. Dat was terecht, want twee weken later bent u hier met uw blauwdruk. Ik heb toen onze eerste minister gefeliciteerd omdat u zijn minister van Financiën bent. Dat was ook terecht, want hij heeft op de televisie im mers al verklaard dat uw plannen volledig in de lijn van Vivaldi liggen. U hebt het voorrecht om de Odysseus te zijn van de ministers van Fi nanciën, na tien jaar belegering van de burcht van Troje. Veel ministers van Financiën zijn u voorafgegaan en hebben hun zwaard versleten. Meerderen waren sterker dan Achilles en zijn niettemin ten onder ge gaan. Ik zal geen voorbeelden geven. U bent erin geslaagd om heel de verdedigingsmuur te slopen met een paar welgerichte artikelen in de pers. Grijp het momentum, want u bent Troje binnengedrongen. Nie mand begrijpt hoe een man van uw lengte in het paard van Troje geraakt, maar als u zo behendig blijft, zult u een fiscale hervorming realiseren waarbij alle foto's hier in de galerij zullen verbleken, van Dequae en Henrion over Reynders tot Maystadt. Tariefverlaging, vrijgesteld minimum, werkloosheidsval, promotieval, 10 miljard lastenverlaging, dat alles belooft u. U zult dat financieren met de opheffing van een aantal taboes. Eindelijk kan dat. Eindelijk kunnen de taboes worden gesloopt. U zult terugverdieneffecten en economische groei hebben. U spreekt ook van een kerntakendebat. U hebt een plan. U moet dat plan uitvoeren en soepel zijn bij de uitvoering. Een oorlog wordt immers nooit gewonnen overeenkomstig het plan, maar ook nooit zonder een plan. Wat is uw stappenplan voor de volgende twee jaar?

VRAAG

(van de heer Christian Leysen)

Mijnheer de minister, ik zal niet verder ingaan op het paard van Troje, dat is een ander verhaal. Open Vld verwelkomt uw blauwdruk voor een brede fiscale hervorming. We zijn blij dat veel mensen die gelezen hebben alvorens te re ageren. Dit stemt mij ook gelukkig als ondernemer. Naast de immense kloof tussen het nettoloon van de werknemer en de brutokosten voor de werkgever, lijkt het samenstellen van het loonpakket, met cheques, bijzondere stelsels en cafetariaplannen, meer op het oplossen van een Rubiks kubus. Uw blauwdruk vult een lijst van bestaande rapporten aan, zoals dat van de Hoge Raad van Financiën en het rapport-Delanote. Het zal er nu op aankomen om uit dit studiewerk een werkbaar plan te puren om ons belastingsysteem eenvoudiger, rechtvaardiger en rechtlijniger te ma ken. Dat vergt de nodige tijd en een breed debat, zowel binnen de re gering als in het Parlement, en dus niet alleen wat persartikels. Als hervormingspartij willen wij dat debat serieus aanvatten. Laten we duidelijk zijn, voor ons is het doel van een fiscale hervorming minder lasten voor zij die werken en gewerkt hebben, niet alleen voor de laagste lonen maar ook voor de middelhoge en de hogere lonen. Verder moet die hervorming ondernemers motiveren om verder risico's te nemen om welvaart te blijven creëren. Het is dus een stap in de goede richting, maar zoals u weet moet het overheidsbeslag drastisch omlaag om onze toekomst te vrijwaren. Welke rol ziet u het Parlement hierin spelen? Hoe zult u ervoor zorgen dat de uitvoering van het plan zo breed gedragen wordt (…)

ANTWOORD

(Vice-eersteminister en minister van Financiën, belast met de Coördinatie van de fraudebestrijding en de Nationale loterij)

Collega's, ik dank u voor al uw enthousiasme om in debat te gaan, voor alle steun, ook voor alle druk op de schouders, mijnheer Geens, inzake de blauwdruk voor een bredere fiscale hervorming die ik op tafel heb gelegd. Ik heb hier, net als u, al vele malen aangegeven dat onze fiscaliteit uit balans is, dat de lasten op arbeid veel te hoog zijn en dat het vertrouwen in dat fiscale systeem zoek is. Ik heb het hier al verschillende keren gezegd, u hebt het hier al vele malen gezegd en we hebben het in de pers al van velen gehoord, ook van internationale organisaties als het IMF, de OESO en de Europese Commissie. Elke keer opnieuw krijgen we dezelfde boodschap te horen.

Er moeten dringend ingrijpende hervormingen doorgevoerd worden. Dit kan niet zonder een duidelijk plan en een duidelijke doelstelling.

Dames en heren, deze uitgangspunten zijn heel duidelijk in de blauw druk opgenomen. De eerste keuze die we gemaakt hebben, is glashelder. We kiezen er namelijk voor om de belastingdruk op arbeid stevig te verlagen. Met de verhoging van de belastingvrije som, de hervorming van de tariefstructuur, de uitdoving van de BBSZ en de uitbreiding van de werkbonus kiezen we ervoor om werken aantrekkelijker te maken en om meer werken aantrekkelijker te maken. België zal op deze manier niet langer de belastingkampioen zijn, zoals we dat vandaag zijn. Een tweede keuze die we heel duidelijk maken in onze blauwdruk is de evolutie richting de dual income tax. Dat is een taks waarbij activiteiten en vervangingsinkomsten op een progressieve manier belast worden en waarbij onze vermogensinkomsten op evenredige tarieven steunen. We kiezen ervoor om alle vermogensinkomsten aan deze taks te onderwerpen. We heffen dus geen belasting op vermogen, maar op vermogensinkomsten. We doen dat niet roekeloos, maar met het oog op de kosten en de eventuele minwaarden en met respect voor de verworven rechten en historische situatie. Een derde, heel duidelijke keuze die we maken, is de omslag van de lasten op arbeid naar de lasten op consumptie. We kiezen ervoor om rekening te houden met de maatschappelijke kosten die verbonden zijn aan consumptie en vervuiling. Zo ondersteunen we ook de omslag naar een gezonde en duurzame samenleving en toekomst. Dames en heren, ik ben ervan overtuigd dat de voorliggende blauwdruk evenwichtig, maar vooral ambitieus is, zeker op het vlak van de noodzakelijke lastenverlaging op arbeid.

Vandaag zitten 1,2 miljoen mensen in de hoogste belastingschaal. Na de hervorming zullen er dat nog 175.000 zijn. Mensen die werken, zullen gemiddeld 3.000 à 4.000 euro netto extra per jaar krijgen. Ik had er natuurlijk voor kunnen kiezen om daar mijn verhaal te stop pen, om enkel de lasten op arbeid aan te pakken en te doen alsof het verhaaltje daarmee gedaan was. Dat zou echter niet eerlijk zijn ge weest, want niets is makkelijker dan alleen maar cadeaus uitdelen. Ik heb ervoor gekozen om geen half verhaal te brengen, maar het volledige verhaal en een totaalpakket op tafel te leggen.

Wat de inkomsten uit vermogen en consumptie betreft, opteren we voor een rechtvaardiger, eenvoudiger en duurzamer systeem, maar ook voor een aanzienlijke budgettaire compensatie via de fiscaliteit. Daaruit zal een gemoderniseerd belastingstelsel ontspruiten.

Het spreekt voor zich – de vraag is hier al verschillende keren gesteld dat ik over de blauwdruk in dialoog zal treden met het Parlement, met de regering en met de verschillende belangenorganisaties. Het is voor mij namelijk van groot belang dat er een draagvlak is voor de fiscale hervorming die wij aan het uitwerken zijn. Het draagvlak voor zo'n her vorming mag niet worden onderschat. Daar zullen wij allemaal samen werk van moeten maken.

Dat ontslaat ons niet van de verplichting om onze begroting structureel te saneren. Daartoe is er een globaal pakket nodig, waarbij we de kerntaken van de afgeslankte overheid, die ten dienste van de burgers staat, onderzoeken.

Dat vraagt een ernstig debat, ook hier in het Parlement, zonder angst en met een heel duidelijke blik op de toekomst. Dat moet een debat zijn met de focus op onze gezinnen en op onze ondernemingen, met het oog op een sterk fiscaal systeem. Dat vraagt verantwoordelijkheid van ons allen. Ook ikzelf zal die verantwoordelijkheid blijven opnemen. De blauwdruk geeft aan wat het einddoel is, waar we naartoe willen werken met onze fiscaliteit. Uiteraard moeten we verder gaan. Als minister van Financiën zal ik dat doen door de komende weken en maanden concrete, uitgerekende en evenwichtige voorstellen aan de regering voor te leggen, voorstellen die budgettair evenwichtig zijn en die toewerken naar het einddoel dat in de blauwdruk is opgenomen. Geachte Kamerleden, ik hoop ook dat ik op u aller steun kan rekenen om de lasten op arbeid naar beneden te halen, om meer rechtvaardigheid in het systeem tot stand te brengen (…)

De voorzitster: Mijnheer de minister, uw spreektijd is opgebruikt.

Joris Vandenbroucke: Mijnheer de minister, ik heb zeer goed gehoord dat u met concrete voorstellen naar de regering zult komen. Vooruit kijkt daar heel erg naar uit. Die hervorming is echt nodig. Wij moeten niet alleen ambitie tonen, maar ook urgent handelen. Dat betekent dat er niet alleen plannen moeten worden gemaakt, maar dat er ook beslissingen moeten worden genomen. Dat is niet alleen uw verantwoordelijkheid, mijnheer de minister. Ik kijk ook naar de coalitiepartners. Tijdens het zomerreces kunnen wij alle maal eens nadenken. Vooruit wil hervormen. Wij zijn een partner om uw belastinghervorming te realiseren. Wie echt meent dat de belastin gen op arbeid omlaag moeten, moet zijn kans grijpen en na de zomer mee aan tafel komen zitten, zonder taboes, zonder heilige huisjes. Die hervorming is absoluut nodig als wij er effectief voor willen zorgen dat de mensen die werken in ons land, erop vooruitgaan.

Dieter Vanbesien: Mijnheer de minister, dank u wel voor uw antwoorden. Dank u wel, mijne heren Geens en Van Hees om mijn gebrek aan humor te compenseren. Mijnheer de minister, voor alle duidelijkheid, de steun die u vraagt, zult u van onze fractie krijgen. De mensen moeten netto meer overhouden van hun loon. Dat gebeurt door hervormingsmaatregelen. Die zijn het beste wapen om de koopkracht te beschermen en te vergroten. Zoals wij altijd gezegd hebben, is het plan niet het partijprogramma van de ene of de andere partij. Om het in een reële hervorming om te zet ten, zal iedereen over zijn schaduw moeten springen. Iedereen zal met open geest rond de tafel moeten komen, bewust van het belang hier van. De commissie voor Financiën staat klaar om het debat aan te gaan vanaf september. Ik hoop dat al de gesprekken in alle sereniteit zullen verlopen. Mijnheer de minister, ik wens u en alle collega's een deugddoende vakantie toe.

Marco Van Hees: U rechtvaardigt oneerlijke belastingen die de zwaksten treffen door naar de ecologische transitie te verwijzen. Dit is de logica die tot de acties van de gele hesjes in Frankrijk geleid heeft. U zegt dat u inkomsten uit vermogen wilt belas ten maar de grote vermogens zullen eraan ontsnappen. Hoeveel belasting zal Eric Wittouck betalen op de 2 miljard euro aan dividenden die hij zichzelf uitgekeerd heeft? Nul! Hetzelfde geldt voor de financiële meerwaarden die de allerrijk sten in hun vennootschap realiseren. Ze zullen nul euro op hun ver mogen, hun meerwaarden en hun dividenden betalen, terwijl de zwaksten meer btw zullen betalen dan nu het geval is. En u beweert de minister van fiscale rechtvaardigheid te zijn!

Koen Geens: Mijnheer de minister, ik wil mij vooreerst verontschuldigen omdat ik u zoveel last op de schouders heb gelegd. Ik wil u dus vooreerst ontlasten. De heer Churchill zei ooit: "Success is stumbling from failure to failure without loss of enthusiasm." Dat is wat wij in dit leven doen. Oneer in dit dossier schuilt dus zeker niet in mis lukken, oneer schuilt in niet proberen. Ten tweede, u mag wakker liggen van budgettaire neutraliteit, maar economische groei is altijd het gevolg geweest van een goede fiscale hervorming. Ten derde, zoek draagvlak. Wijzig uw plannen zo nodig om iedereen mee te krijgen. Dat hebt u al gedaan in uw blauwdruk. Ten vierde, bind de volgende regering. Zorg dat wie ook in die meerderheid zit, niet weg kan. Dat hebben alle ministers van Financiën in het verleden gedaan, namelijk hun hervormingen laten goedkeuren voor de verkiezingen. Ten vijfde, op ons kunt u rekenen.

Christian Leysen: Mijnheer de minister, to stumble from failure to failure wens ik u niet toe. Ik zou zeggen, festina lente, haast u langzaam. Voor ons blijft het een ijkpunt dat de hervorming van de fiscaliteit niet kan worden losgekoppeld van een debat over de kern taken en een efficiënte en slanke overheid. Het zal dus een globaal pakket zijn, geen cherrypicking, waarbij we ook moeten weten dat de overheid niet alles kan oplossen, noch alle risico's kan compenseren. Wij zijn een partij die gelooft in individuele verantwoordelijkheid, deelname aan de arbeidsmarkt, vooruitgang en ondernemerschap. Wij staan aan uw zijde om dit debat grondig te voeren.