De stijging van de energieprijzen De onenigheid in de regering

Georges Dallemagne: Om de energiefactuur te drukken wordt er maar op los geïmproviseerd, terwijl de gezinnen de rekening gepresenteerd krijgen. Men heeft sinds september te veel tijd verloren laten gaan. Voor ons is de btw-verlaging noch een doeltreffende, noch een gunstige maatregel voor de gezinnen. Boven op de maatregelen die al voor de kwetsbaarste gezinnen genomen werden, zou er veeleer een energiecheque in de ordegrootte van 200 euro aan de middenklasse toegekend moeten worden, maar waarvan de 20 % hoogste inkomens uitgesloten worden. De betalingen van de energiefacturen zouden eveneens afgevlakt moeten worden.

Met de overdreven winsten van ENGIE Electrabel en de ontvangsten die de Staat binnenhaalt op gas, elektriciteit en stookolie beschikt men over voldoende marge om onmiddellijk in te grijpen.

Raoul Hedebouw: Mijnheer de eerste minister, de prijzen worden steeds hoger, ze worden onbetaalbaar.

De mensen kunnen hun energiefactuur niet meer betalen. Maar wat gebeurt er in de Wetstraat? U kibbelt, u weet het niet meer, u vergadert maar door, maar u weet nog altijd niet wat u zult doen om heel de werkende klasse te helpen. Dat vind ik echt schandalig. Er moet daadkracht zijn. De oplossing ligt op tafel, een btw-verlaging van 21 % naar 6 % is logisch. Op kaviaar en champagne wordt evenveel btw geheven als op gas en elektriciteit. Dat krijgt u aan niemand meer uitgelegd.

Met de PVDA oefenen wij druk uit, met 300.000 handtekeningen voor onze petitie en met steun van de vakbonden. Die druk doet de partijen van mening veranderen. Het is erg interessant om dat vandaag in de politiek te zien evolueren. Minister Van Peteghem van CD&V heeft op vragen daarover vier keer geantwoord dat er van een btw-verlaging niets in huis komt, maar uiteindelijk is hij van mening veranderd, wat ik positief vind. Onze druk doet de partijen van mening veranderen.

Groen was ook tegen, onder andere wegens ecologische redenen, maar gisterenochtend zei minister Tinne Van der Straeten dat er misschien toch wel een btw-verlaging kan komen. Goed, we blijven druk uitoefenen en Groen verandert van mening. Ook bij de PS is dat gebeurd.

Paul Magnette had op persoonlijke titel verklaard dat hij gekant was tegen de verlaging van de btw naar 6 %, maar het standpunt van de PS is opgeschoven. Steeds meer partijen van uw meerderheid staan achter een btw-verlaging. En die maatregel, die geen verdoken indexsprong is, is nodig. De armste gezinnen besteden 10 % van hun inkomen aan energie, terwijl het aandeel van de energiekosten in het inkomen gemiddeld 5 % bedraagt.

Reccino Van Lommel: Mijnheer de eerste minister, het zoveelste nepakkoord wordt een feit, een tijdelijke en voorwaardelijke btw-verlaging die als typisch Belgisch compromis uit de bus komt, omdat men het niet eens raakt binnen de regering.

U moet zich tegenover de buitenwereld toch voordoen als een soort Zacheüs de tollenaar en iets teruggeven aan de bevolking. Het is echter effectief doen alsof, want op dit moment rinkelt de vivaldikassa door de 21 % btw die geheven wordt op de steeds hogere energieprijzen. De Vlaming houdt zich maar beter vast aan zijn bretellen want zijn energiefactuur zal niet snel dalen. De steeds hogere CO2-prijzen en het energietransitiebeleid zullen de gewone man nog veel geld kosten.

U gaat bovendien voorbij aan de vele Vlamingen die het sociale tarief niet krijgen, die leven in slecht geïsoleerde woningen en die zich geen renovatie, warmtepomp of zonnepanelen kunnen veroorloven. Uw linkse coalitie toont daarmee aan dat zij in een andere wereld leeft en niet sociaal is. Dat maakt dat mensen in de kou zitten.

Ik merk dat het vivaldibeleid een aaneenschakeling is van losse kruimels. De mensen verwachten echter concrete oplossingen. Zij hebben het moeilijk en willen dat u er iets aan doet. Ik kan niet blijven toekijken, mijnheer de eerste minister, terwijl meer en meer Vlamingen te maken krijgen met energiearmoede. U kan dat blijkbaar wel.

Mijnheer de eerste minister, waarom werd de btw op energie niet structureel verlaagd tot 6 %?

Joy Donné: Mevrouw de voorzitster, mijnheer de eerste minister, ik ben blij dat u in uw hoedanigheid van regeringsleider vandaag de vragen komt beantwoorden. Ik wil het immers hebben over daadkracht en koopkracht en over het gebrek aan daadkracht ten koste van koopkracht, dat al anderhalf jaar de rode draad is bij de huidige regering.

Ik sta perplex dat u er in een dossier zoals dat van de stijgende energieprijzen, waarin wij al maanden de signalen krijgen van de bevolking dat wat met de energiefactuur en de koopkracht gebeurt niet houdbaar is, niet in slaagt tot een coherent voorstel te komen.

Ik had in mijn voorbereiding nog iets geschreven over de btw-verlaging. Klaarblijkelijk hebt u immers een bocht ingezet in de richting van een btw-verlaging. Uw fractieleider heeft daarnet echter publiek aangekondigd dat een btw-verlaging boerenbedrog is, omdat het geld daarvoor daarna toch opnieuw bij de mensen wordt weggehaald. Uw minister van Energie verklaarde enkele dagen geleden nog dat een btw-verlaging een domme maatregel is. Uw minister van Financiën repliceerde dat hij met een slimme btw-verlaging naar buiten zou komen. Er zou nu een btw-verlaging komen, maar de regering zou in de zomer de accijnzen verhogen en het geld terughalen. Mijnheer de eerste minister, dat is voor mij boerenbedrog. Misschien heeft uw fractieleider het daarover gehad.

Ik zal maar één heel eenvoudige vraag stellen. Ik zou graag het volgende willen weten. Het is morgen immers decision time. Morgen zal de regering een beslissing nemen. De opbouw voor de bevolking is zo dat er eindelijk een beslissing moet komen. Ik heb slechts één heel eenvoudige vraag. Wat zal u morgen op de kern voorleggen, om tegen morgenavond een beslissing aan de bevolking te kunnen tonen waaruit zij vertrouwen kan putten?

Eerste minister Alexander De Croo: Mevrouw de voorzitster, dames en heren Kamerleden, ik kom terug op een discussie die vorige week in de Kamer plaatsvond. Ik wil aangeven welke stappen intussen zijn gezet.

Zoals u zich misschien zult herinneren, heb ik vorige week gezegd aan welke criteria de maatregelen moeten voldoen. Ten eerste, het moeten tijdelijke maatregelen zijn. Ten tweede, de maatregelen moeten gericht zijn op die mensen die zich elke maand zorgen maken over hun mogelijkheid om de energiefactuur te kunnen betalen. Ten derde, dat is een aspect dat ik hier weinig hoor, we moeten ook kijken naar de duurzaamheid van onze overheidsfinanciën ten opzichte van maatregelen die reeds zijn genomen en van maatregelen die eventueel nog bijkomend zullen worden genomen.

Ik heb vorige week ook gesproken over de maatregelen die reeds genomen zijn.

De regering heeft niet gewacht om actie te ondernemen. Het sociaal tarief werd uitgebreid en zorgt ervoor dat de factuur voor 20 % van de bevolking met 720 euro vermindert.

De federale regering heeft reeds een totale inspanning van meer dan 700 miljoen geleverd boven op de bestaande mechanismen in ons land. We hebben in ons land mechanismes die deel uitmaken van ons sociaal systeem, zoals de indexering. Die werkt heel goed en maakt dat bij een hogere levensduurte - energie speelt daarin vandaag een heel belangrijke rol – een verhoging van de uitkeringen en de lonen volgt.

Dat is een automatisch mechanisme en daarom heeft men de neiging om te zeggen dat het geen enkele invloed heeft. Nochtans zal al wie een loon trekt of een uitkering ontvangt, dit jaar een indexering ervan zien en die kan worden gebruikt om de stijging van de levensduurte te compenseren.

We onderzoeken andere mogelijkheden.

Eerst en vooral worden de criteria die ik heb vooropgesteld, niet gecontesteerd. In de regering gaat men ermee akkoord om het dossier op die manier te bekijken. Vorige vrijdag hebben we met de regering beslist dat de ministers van Energie en van Financiën een coördinerende rol zullen vervullen. Zij zullen de verschillende denksporen uitwerken en toetsen aan de verschillende criteria, onder andere wat de duurzaamheid van de overheidsfinanciën betreft. Zij zullen uitzoeken wat het best beantwoordt aan onze doelstellingen. Morgen zal de regering bespreken wat de verschillende opties zijn, rekening houdend met de reeds genomen maatregelen en de toenemende kosten daarvan.

Meer ten gronde vind ik dat de regering de gelegenheid te baat moet nemen om beleid te voeren. Dat beleid mag zich niet enkel concentreren op een eenmalige compensatie, maar moet een antwoord bieden op de vraag hoe we onze burgers duurzaam toegang geven tot goedkope energie.

Een van de beleidsopties bestaat erin om consumenten toegang te geven tot zelf geproduceerde energie, bijvoorbeeld zonnepanelen of warmtepompen, of betere isolatie zodat ze minder verbruiken. Het betreft een acuut probleem vandaag en we onderzoeken denksporen om dat aan te pakken. U mag echter van een regering verwachten dat ze meer zal doen dan enkel een soort pleister op de wonde te leggen om nadien maar te zien waar men uitkomt. Vandaag moeten we een beleid voeren waarbij we mensen duurzaam toegang geven tot goedkopere energie en tegelijk de consumenten beschermen. Daarom hebben we trouwens aan de CREG, de ombudsdiensten en de Economische Inspectie gevraagd na te gaan of de mechanismen in verband met de voorschotfacturen, die we vandaag toegepast zien, wel beantwoorden aan de vigerende regels.

Ik wil hiermee eindigen. We worden vandaag met een energiecrisis geconfronteerd; dat is absoluut zo. We hebben de voorbije maanden maatregelen genomen, maar zien vandaag dat de crisis veel breder wordt en meer mensen treft dan de groep waarop we ons gericht hebben. Dat wil zeggen dat we moeten nagaan welke bijkomende maatregelen nodig zijn en dat we beleid moeten voeren waarbij we mensen op langere termijn beschermen voor te grote fluctuaties in energieprijzen.

Georges Dallemagne: 20 % van de bevolking kan aanspraak maken op het uitgebreid sociaal tarief maar we stellen voor de energiecheque daaraan toe te voegen, waardoor er nog eens 60 % van de bevolking voor de maatregel in aanmerking komt. Ik begrijp niet dat sommige zogenaamd progressieve partijen voor een btw-verlaging pleiten. Die maatregel komt het herstel maar niet de gezinnen ten goede. Het is een soort indexsprong aangezien de werknemers wat ze vandaag sparen verschillende keren zullen terugbetalen, omdat dit indexcijfer definitief zal zijn. Andere maatregelen zijn doeltreffender. We stellen ook voor de betaling van de rekeningen te spreiden.

Raoul Hedebouw: Mijnheer de eerste minister, u hebt drie criteria gegeven. Het eerste is het tijdelijk karakter. Maar waarom moeten de te nemen maatregelen tijdelijk zijn, als alle experts voorspellen dat de prijzen hoog zullen blijven tot minstens 2025? De crisis zal dus niet tijdelijk zijn. Ten tweede moeten de maatregelen volgens u gericht zijn. Maar een heel groot deel van de werkende klasse zal per jaar 1.500 tot 2.000 euro meer moeten betalen. Ik hoor vandaag een pleidooi dat de rijken moeten betalen.

We zijn het erover eens dat de rijken moeten betalen. U moet een vermogensbelasting en een belasting op hoge lonen invoeren en de btw voor iedereen verlagen. De btw is niet het geschikte middel om de rijken te laten betalen!

Wat zullen we doen? Zullen we op het water om zwembaden te vullen, ook 21 % heffen? C'est n'importe quoi. En dan is er de duurzaamheid van de financiën. Hier in België is één bedrijf goud aan het opstapelen, met name Engie Electrabel. Terwijl het volk aan het afzien is, is er 2,6 miljard euro in de kassa van Electrabel verdwenen. Wat interessant is, is dat toen wij (…)

Reccino Van Lommel: Mijnheer de premier, uw energiebeleid is er een van twaalf stielen en dertien ongelukken, uw maatregelen blijven druppels op een hete plaat. Uw tijdelijke btwverlaging is een typisch Belgisch compromis. Onze elektriciteit is nu al de vijfde duurste van de wereld. Schrap op de energiefactuur wat er niet hoort op te staan en stop met u te verrijken op de kap van de gewone Vlaming. Verlaag de btw permanent en onvoorwaardelijk, want energie is geen luxeproduct. Verlaag die btw om de inflatie af te remmen en de koopkracht van onze mensen te beschermen. Het leven is al duur genoeg. Hoe is het mogelijk dat u lijdzaam toekijkt dat alsmaar meer mensen hun eindafrekening niet meer kunnen betalen? Mijnheer de premier, uw gepeperde eindafrekening volgt nog en dat zal in 2024 zijn.

Joy Donné: Mijnheer de premier, het gaat over de lange termijn en over structurele oplossingen. Maar morgen kijken we specifiek naar wat de regering nu voor de mensen kan doen. Gisteren dienden ook wij een voorstel in, waarvan ik u, om weg te blijven van de hele discussie rond een btw-verlaging, graag de krachtlijnen meegeef. Ik heb niet de illusie te denken dat de regering voorstellen van de oppositie zal overnemen, maar misschien vindt u er toch inspiratie in. Wij vinden dat iedereen die niet het sociaal tarief krijgt, nu een belastingvermindering van 500 euro moet ontvangen. Dat is de volledige werkende middenklasse, inclusief alle zelfstandigen. Die worden namelijk vaak vergeten, terwijl ze toch geen loonindexering genieten. Ons voorstel is ook sociaal, want we geven centen en geen procenten. De hele discussie over de grootverbruikers hebben wij dus ook niet. Het voorstel is snel en eenvoudig, want het gaat via de bedrijfsvoorheffing. Vanaf maart kunnen de mensen netto al meer overhouden. Tot slot – dit is toch ook heel belangrijk –, het is geen vestzakbroekzakoperatie. We laten de index ongemoeid en wat we aan de mensen geven, nemen we later niet terug, niet via een uitgestelde indexering (…)