De maatregelen van de regering in het kader van de stijgende energieprijzen

Peter Mertens: Mevrouw de voorzitster, mevrouw de minister, wij betalen vandaag 714 euro meer aan energie dan vorig jaar. Energiewaakhond CREG berekende dat en zei dat die prijsstijgingen zullen blijven doorgaan tot de zomer van volgend jaar. In het rapport van de CREG heb ik echter ook gelezen dat een aantal landen in Europa wél daadkracht vertoont om die prijsstijgingen tegen te gaan. Spanje bijvoorbeeld, zo lees ik in het rapport, laat de btw op energie dalen van 21 % naar 10 % en ook Frankrijk is dat van plan. Ik lees dat dat percentage in Italië 10 % bedraagt, in Luxemburg 8 %, in Griekenland 6 %, in Malta 5 %.

In ons land daarentegen betalen we 21 % btw, het tarief van kaviaar, een luxetarief. Misschien komt dat omdat in dit Parlement een aantal leden het moeilijk hebben met goedkope energieprijzen. Om ene Bart De Wever niet te citeren, die vijf jaar geleden in De Zevende Dag letterlijk zei: "Energieprijzen zullen hoog zijn, en dat is eigenlijk geen probleem. Wen er maar aan."

Sommigen vinden dat dus blijkbaar geen probleem. Maar het goede nieuws is dat de N-VA niet in de regering zit. Vooruit en de Parti Socialiste wel, twee partijen die voor de verkiezingen hebben gezegd dat ze van een btw-verlaging naar 6 % een breekpunt zouden maken. Een breekpunt is een punt waarop je breekt. Ik begrijp heel goed dat je toegevingen moet doen en niet alles kunt realiseren: dat is evident. Maar een breekpunt dient om de bakens te verzetten.

Daarom heb ik maar één eenvoudige vraag aan u, mevrouw de minister. Is er de afgelopen twee weken tijdens de ministerraad één partij geweest die die 6 % btw op tafel heeft gelegd?

Jean-Marie Dedecker: Mevrouw de voorzitster, mevrouw de minister, we hebben al eens een paars-groene regering gehad, en die is appelblauwzeegroen geëindigd. Die paars-groene regering kwam aan de macht in 2000. Vooraleer die regering aan de macht was, waren wij uitvoerder van energie, want 15 % van onze elektriciteitsproductie ging naar het buitenland. Sedert die paars-groene regering voeren wij in, tot 25 % per jaar. Daarenboven – de heer Dewael zal dit beamen – werd Electrabel door premier Verhofstadt en minister Vande Lanotte verkocht aan de Fransen.

In 2011 sloten onze gascentrales. Een geplande gascentrale in Visé, die al betoelaagd werd en alles in orde had, werd toen niet geopend. Gascentrales waren toen niet rendabel. Ze konden niet op tegen allerhande certificaten, zoals groenestroomcertificaten. U weet ondertussen dat er met die certificaten ongeveer voor 35 miljard euro beloofd is, terug te betalen door de belastingbetaler. De groenestroomcertificaten worden terugbetaald via de elektriciteitsrekening en gedeeltelijk ook via de belastingen.

Nu, met de kolder in de kop, worden de kerncentrales gesloten, en om die te compenseren, zullen we gas inkopen. Het gas wordt aangekocht uit Qatar en bij de Russen. Dat gas is ondertussen het duurste van de wereld geworden. De gasprijs is niet maal twee, maar maal tien gestegen.

Mevrouw de minister, ik had mijn vraag ingediend ter attentie van de eerste minister, maar ik zal mijn vraag aan u stellen. U stelde zelf in 2012 letterlijk de vraag: "Waarom geen btw-verlaging voor energie?" Waarschijnlijk bent u kort van geheugen, want recent zei u: "Een btw-verlaging is een dure maatregel en laat ook mensen die het niet nodig hebben (…)

Minister Tinne Van der Straeten: Collega's, laat ik maar meteen beginnen met het aspect van de btw. Er leiden meer wegen naar een betaalbare energiefactuur dan alleen de btw-verlaging. Het beleid en de acties van de regering focussen daar vandaag op. In februari heeft de regering immers al de doelgroep van het sociaal tarief uitgebreid, waardoor vandaag 1 miljoen gezinnen, 2 miljoen mensen beschermd zijn tegen de stijgende energieprijzen.

Ik geef even een paar cijfers om dat te duiden. Dankzij het sociaal tarief betaalden de gezinnen op wie het sociaal tarief vandaag automatisch wordt toegepast, in augustus 27 % minder voor elektriciteit en 64 % minder voor aardgas. De uitbreiding betekent gemiddeld een besparing van 690 euro per jaar voor aardgas en voor elektriciteit voor 20 % van de gezinnen.

Mijnheer Mertens, u hebt voorbeelden gegeven uit het buitenland. Frankrijk voert voor 20 % van de kwetsbare gezinnen een korting in van 100 euro. De Belgische federale regering doet zeven keer meer, omdat zij de mondiale situatie – al onze buurlanden worden ermee geconfronteerd – zeer ernstig neemt. Wij hoeven niet achter de feiten aan te hollen, want wij beschermen vandaag in de feiten 1 miljoen gezinnen en 2 miljoen mensen.

Daar laten wij het ook niet bij, want het is belangrijk om structureel in te grijpen en het federale aandeel van de factuur onder controle te houden. Daarvoor ligt de invoering van de energienorm in de vorm van een accijns op tafel.

Ik ben blij met uw vragen, collega's. Wij hebben hier vorige week in de plenaire vergadering over gepraat, wij hebben er afgelopen week in de commissie over gepraat en vandaag staan wij hier opnieuw, want het is een zaak die ons allen aanbelangt. Het is een zaak die de regering ook zeer ernstig neemt. Wij stellen een mix voor van structurele maatregelen en maatregelen op korte termijn. De bedoeling is om voor iedereen op een structurele manier in te grijpen en om ons weerbaar te maken tegen toekomstige prijsstijgingen. Dat doen wij, zoals de Europese Commissie ook heeft gezegd, door in te zetten op hernieuwbare energie, want die daalt in prijs.

Overigens, mijnheer Dedecker, ons gas komt niet uit een Belgisch gasveld, onze olie komt ook niet uit een boorplatform in de Noordzee en ons uranium komt niet uit een Limburgse mijn. Maar zonne- en windenergie kunnen wij wel in ons eigen land maken en betalen. En op momenten dat er veel wind is, kunnen wij onze windenergie ook uitvoeren. Daarvoor hebben wij sterke interconnecties nodig.

Door op lange termijn te denken en door op korte termijn te handelen, kunnen wij ons weerbaar maken tegen die situatie.

Peter Mertens: Men doet alsof hoge energieprijzen alleen maar een probleem zijn voor de allerarmsten in de samenleving. Daar ben ik het fundamenteel mee oneens. Ik ben een groot voorstander van het sociaal tarief. Ik ben een groot tegenstander van de stelling dat wij alle problemen oplossen door enkel het sociaal tarief uit te breiden. Wij moeten erover waken dat niet meer mensen in armoede terechtkomen.

Het energieprobleem is een probleem van heel de regering en van heel de maatschappij. Ik vind uw uitspraak dat de afgelopen twee weken geen enkele partij op de ministerraad de 6 %-btw op tafel heeft gelegd, heel bizar. Dat zou helemaal niet ter sprake zijn gekomen? Daarover ben ik verbluft.

Maar het goede nieuws is dat wij van de PVDA een wisselmeerderheid voorstellen, zoals wij twee jaar geleden ook gedaan hebben voor het Gezondheidsfonds. Laten wij de 6 %-btw goedkeuren vanuit de oppositie en met de sociale partijen in de meerderheid om die maatregel te realiseren voor de overgrote meerderheid van onze bevolking.

Jean-Marie Dedecker: Mevrouw de minister, ik heb de vraag gesteld waarom u vroeger wel voor een btw-verlaging was, maar nu niet.

Die is niet nieuw. De socialisten weten dat ook. Op 1 april 2014, 55 dagen voor de verkiezingen, verlaagden zij de btw naar 6 %. Na de verkiezingen, twee indexsprongen later, ging de btw opnieuw naar 21 %.

U meent dat u ons zou bedriegen, mevrouw. Ik zal u zeggen waarom u ons bedriegt. Wie betaalt de rekening van die 1 miljoen gezinnen die het sociaal tarief krijgen? U niet. Degenen die dat tarief niet krijgen, die betalen de rekening.

Zal ik eens zeggen wat u allemaal in de elektriciteitsrekening van de mensen gedropt hebt? Zij is een vergaarbak! Amper 30 % is voor gas of elektriciteit, de rest zijn taksen en lasten om uw groen sinterklaasbeleid te betalen. En wie moet dat betalen? De gewone mens in de straat moet dat betalen.

Het is u niet om de CO2 te doen, want door de gascentrales (…)