De maatregelen tegen de stijgende energiefactuur De stijging van de energieprijzen

Reccino Van Lommel: Mevrouw de voorzitster, collega's, mijn telefoon stond de voorbije weken roodgloeiend. Niet door Joske Vermeulen uit de Trammezandlei in Schoten, maar door Jan met de pet, die bezorgd is om zijn energiefactuur en een gepeperde eindafrekening in zijn brievenbus kreeg met een grote groene strik van Vivaldi errond. Bedragen als 900 euro, 1.100 euro of meer zijn geen uitzondering voor een doorsnee gezin. Experten hebben het zelfs over 1.500 euro extra voor gas en 1.000 euro extra voor elektriciteit.

Dan vraag ik me af waar die mensen dat aan hebben verdiend? Waaraan hebben die mensen, die al bijna de hoogste belastingen van de hele wereld betalen, een zogezegd links en sociaal beleid verdiend dat alleen maar zorgt voor het leegschudden van de portemonnee van de man en de vrouw in de straat? Waar hebben die mensen het aan verdiend dat u de laatste strohalm van geloofwaardigheid uit het regeerakkoord overboord hebt gegooid?

Ondertussen leeft u verder op de groene wolk waar u droomt van de import van energie en het openen van gascentrales die de factuur alleen maar zullen opdrijven. Ik denk dat het voor de mensen ondertussen wel duidelijk is dat de meeste groene dromen bedrog zijn.

Mevrouw de minister, mijn vragen zijn dan ook heel duidelijk. Waarom voert u geen beleid dat de energiefactuur inperkt in plaats van doet stijgen? Hoe legt u aan Jan met de pet uit dat hij door uw beleid zomaar even 1.000 à 1.500 euro moet opleggen bij zijn eindafrekening?

Georges Dallemagne: In de regeringsverklaring van enkele maanden geleden staat dat de regering de energiefactuur onder controle zal houden. Sindsdien is de gasprijs twaalf keer duurder geworden en zou hetzelfde kunnen gebeuren met de elektriciteitsprijs. De impact op de factuur van een gezin zou tot 1.000 euro kunnen oplopen, een bedrag dat voor de allerarmsten en een deel van de middenklasse onbetaalbaar is. De impact van die prijsstijging zou ook voor de industrie vernietigend kunnen zijn. Sommigen hebben het over een nakende gascrash die vergelijkbaar zou zijn met de oliecrisis van de jaren 70 van de vorige eeuw.

Enkele maanden geleden hebben klokkenluiders deze diepe crisis aangekondigd, maar u hebt niets van zich laten horen. Pas nu werkt u aan oplossingen en elk lid van uw regering komt met een eigen voorstel op de proppen. Het is tijd om snel beslissingen te nemen. Sinds wanneer droeg u hier kennis van? Waarom hebt u niets gezegd?

Bert Wollants: Mevrouw de voorzitster, collega's, mevrouw de minister, de energieprijzen zijn torenhoog. In heel Europa swingen ze de pan uit. Dat sijpelt natuurlijk door naar de elektriciteits- en gasfacturen van onze gezinnen en bedrijven. Kijk maar naar de sociale tarieven: er komt tot 11 % per kwartaal bij. Bij de andere tarieven komen er tientallen percenten in één keer bij.

Terwijl er in Europa maatregelen en beslissingen worden genomen om daar iets aan te doen, blijft het bij de federale regering heel erg vaag. Er is wel iets met flexibele accijnzen, maar dan zonder bedragen en cijfers. Eigenlijk is het nog straffer. U hebt immers de opdracht gekregen om de federale meerkosten op de factuur te doen dalen, maar u blijft al negen maanden lang in gebreke. Al negen maanden lang steekt u de handen in de lucht en zegt u: "Mijnheer Wollants, daar heb ik geen tijd voor."

Is dat waar de mensen op zitten te wachten? Het wordt alleen maar erger. We weten namelijk ook dat er mogelijk zelfs nog een stijging zal aankomen in het federale deel van de energiefactuur. Tot 200 miljoen euro zou er mogelijk extra moeten worden geïnd bij onze gezinnen en bedrijven. Krijgt u dat vandaag verkocht?

Daarom heb ik een aantal vragen voor u, mevrouw de minister.

Welke maatregelen wilt u nemen om ervoor te zorgen dat onze gezinnen en bedrijven beschermd worden tegen de enorme prijsstijging?

Waarom blijft u nu al negen maanden moedwillig niets doen voor de beperking van de federale meerkosten?

Zult u hier en nu garanderen dat er door het federale beleid volgend jaar geen eurocent bij de tarieven komt of wilt u dat niet doen?

Samuel Cogolati: De gas- en elektriciteitsprijzen rijzen de pan uit in Europa. In België wordt de gasrekening van gezinnen 500 euro duurder en de elektriciteitsrekening 100 euro. We betalen de prijs voor het getalm, de impasse en het gebrek aan investeringen in de energietransitie, waardoor we voor 95 % afhankelijk blijven van fossiele brandstoffen en kernenergie. De sociale urgentie is het hoogst. We moeten diegenen helpen die dat het meest nodig hebben. U bent erin geslaagd het aantal gezinnen dat recht heeft op een sociaal bodemtarief te verdubbelen, waardoor één op de vijf gezinnen bescherming geniet. Zult u die maatregel in 2022 verlengen? Hernieuwbare energie is de enige waarvan de prijs blijft dalen. Door te investeren in groene energie maken we ons minder kwetsbaar voor schommelingen in de wereldmarktprijzen. Het principe van de vervuiler die betaalt ligt de groenen na aan het hart; wie 100 % groene stroom gebruikt moet minder betalen. Hoe zult u ervoor zorgen dat zij profiteren van de energietransitie?

Minister Tinne Van der Straeten: Mevrouw de voorzitster, collega's, ik dank jullie voor jullie vragen.

Ik sta hier voor u, nadat ik vanmorgen ben teruggekomen uit Ljubljana, waar naar gewoonte de bijeenkomst plaatsvond van de ministers van Energie van Europa, zijnde alle 27 ministers van Energie samen met de commissaris bevoegd voor Energie, mevrouw Kadri Simson.

Uiteraard waren de stijgende energieprijzen het gesprek van de dag, zowel op de officiële agenda als in de gesprekken in de wandelgangen. De prijsstijgingen voor gas en elektriciteit die wij vandaag zien, zijn immers een Europees fenomeen en zelfs meer dan een Europees fenomeen. Ze zijn een mondiaal fenomeen. Ze hebben te maken met het aantrekken van de economie post corona.

Of het nu Frankrijk, Italië, Denemarken of Spanje betreft, de prijsstijgingen zien wij vandaag overal. Alle ministers van alle lidstaten, inclusief de Europese Commissie, denken na over een manier waarop wij die stijgingen het best het hoofd kunnen bieden.

De oplossingen betreffen zowel de korte als de lange termijn. Mijnheer Cogolati heeft ernaar verwezen, het klopt niet dat deze regering stil blijft of niets doet. Het is misschien gemakkelijk te verwijzen naar la petite musique du gouvernement Vivaldi. Sinds februari 2021 is de doelgroep van het sociaal tarief verdubbeld.

Mijnheer Dallemagne, dat was een actie van deze regering in tempore non suspecto. Dat maakt dat de mensen die vandaag een laag inkomen hebben – het gaat over werkende mensen met een laag inkomen, over gepensioneerde en over weduwen – beschermd zijn tegen de prijsstijgingen, dankzij een daadkrachtige regering. De Koning Boudewijnstichting heeft gisteren nog een studie uitgebracht waaruit blijkt dat het om een doeltreffende en efficiënte maatregel gaat.

Er zijn uiteraard nog andere maatregelen van de regering die spelen op de lange termijn en structureel zijn, want de beste manier om ons te beschermen tegen de prijsstijgingen, is door zelf weerbaarder te worden door in te zetten op energiebronnen die alleen maar in prijs dalen – zonne- en windenergie – en door in te zetten op die zaken die het goedkoopst zijn en energie-efficiëntie. Het kilowattuur dat men niet verbruikt, is het goedkoopste. Het was ook een beslissing van de regering om het btw-tarief voor renovatie te verlagen.

De regering is niet doof voor de bezorgdheden die er zijn. Er worden inderdaad andere voorstellen gedaan, maar dat juich ik net toe, zoals ik in de commissie voor Energie ook altijd alle voorstellen verwelkom. Dat toont immers vooral aan dat er een breed draagvlak is, dat er veel bezorgdheid is en dat wij gealigneerd zijn om het energiebeleid frontaal aan te pakken en daarvoor structurele maatregelen te nemen.

Sommigen onder u maken de vergelijking met de kernuitstap, maar aan hen zou ik willen zeggen dat de prijsstijgingen vandaag niets te maken hebben met de kernuitstap in 2025. Door werk te maken van een structureel energiebeleid op lange termijn dat inzet op de switch naar 100 % hernieuwbare energie, kunnen wij ons echter weerbaarder maken, want wat goed is voor de natuur, is ook goed voor de factuur.

Reccino Van Lommel: Mevrouw de minister, buiten de ondertussen bekende praatjes die wij van u gewend zijn, stelt u de Vlaming vandaag eigenlijk niet gerust. U krijgt niet uitgelegd dat een gemiddeld gezin 1.000 tot 1.500 euro moet opleggen voor zijn eindfactuur.

Waarom wordt energie nog steeds belast als een luxeproduct? Als Vivaldi al in iets geslaagd is, dan is het door in de zakken zitten van de gewone Vlaming, die groen uitslaat bij het lezen van zijn energiefactuur door uw groene wanbeleid. U bewijst daarmee dat u geen haar beter bent dan uw collega's van Agalev, destijds. Wat wij nodig hebben, mevrouw de minister, is een realistisch, betrouwbaar, onafhankelijk en vooral betaalbaar energiebeleid, wars van alle ideologische dogma's.

Stop het geknoei en gooi de Vlaming een reddingsboei toe.

Georges Dallemagne: Gezien de ernst van de situatie had ik een daadkrachtiger antwoord verwacht. Het uitgebreide sociaal tarief is een eerste interessante stap, maar u zegt niets over de middenklasse en de industrie. De heer Cogolati heeft ons blaasjes verkocht. Het klopt dat we windmolens moeten installeren, maar dat zal op korte termijn niets aan de gas- en elektriciteitsfactuur veranderen. Mijnheer Cogolati, u weet dat u ons daarmee zand in de ogen strooit!

U zegt dat we de kerncentrales moeten sluiten, maar we zullen opnieuw gascentrales openen, die ons niet minder afhankelijk zullen maken van fossiele energie. Om de voorspelde crash te voorkomen hebben we een noodplan nodig voor de middenklasse, de meest behoeftigen en de industrie. We hadden daar al veel eerder over moeten nadenken. In Frankrijk is de energiecheque al in voege. Het is tijd om in te grijpen, mevrouw de minister, en met de nodige daadkracht!

Bert Wollants: Dank u wel, mevrouw de minister, voor uw aanwezigheid. Ik heb immers geen enkel antwoord gekregen op mijn drie vragen. Ik begrijp natuurlijk ook waarom. Vandaag wil u er zich immers niet voor engageren dat de federale meerkosten niet zullen stijgen. U wil niet zeggen wanneer u er wel iets aan zal doen, na negen maanden stilstand op dat vlak. U weet niet van welk hout pijlen te maken. U zegt alleen dat het ooit wel eens zal beter worden, maar dat het eerst een heel pak slechter zal worden. Daar wil ik onze burgers voor waarschuwen. Daar zitten we echt op het verkeerde spoor. Ik zal u die vraag in de commissie nog maar eens stellen, maar ik vrees dat ik daar opnieuw, net zoals vandaag, alleen op uw aanwezigheid mag rekenen.

Samuel Cogolati: Mijnheer Dallemagne, de huidige prijsstijgingen hebben absoluut niets te maken met de kernuitstap. De prijs van elektriciteit in Frankrijk, een land waarin de kernenergie een groot aandeel heeft in de elektriciteitsproductie, is hoger dan in Denemarken, dat binnenkort over 100 % aan hernieuwbare energie zal beschikken. Men mag niet valselijk beweren dat de levensduurverlenging van twee reactors niets zou kosten (1,6 miljard euro voor de aanpassing aan de normen; 40 miljard euro voor de ontmanteling en het beheer van hoogradioactief afval). Als u de Belgen wilt beschermen, moet dat geld in de energietransitie geïnvesteerd worden.