Door de Europese instanties voorgestelde btw-hervorming

Parlementaire vraag nr. 5 van mevrouw Kattrin Jadin d.d. 18.07.2019

Kamer, Vragen en Antwoorden, 2019, QRVA 55/001 d.d. 09.09.2019, blz. 20

Vraag nr. 5 van mevrouw de volksvertegenwoordiger Kattrin Jadin van 18 juli 2019 (Fr.) aan de vice-eersteminister en minister van Financiën, belast met Bestrijding van de fiscale fraude, en minister van Ontwikkelingszaken:

Door de Europese instanties voorgestelde btw-hervorming.

VRAAG

Uit de cijfers van de Europese Commissie blijkt dat de EU-landen in 2016 147 miljard euro aan btw-ontvangsten zijn misgelopen. Dat gederfde bedrag komt overeen met het verschil tussen de verwachte btw-ontvangsten en het daadwerkelijk geïnde bedrag.

De Commissie schat dat België 3 miljard euro is misgelopen; d.i. 9,68 % van de verwachte btw-ontvangsten.

Die btw-kloof is te wijten aan fraude- en ontwijkingsconstructies en aan verschillende faillissementen en gevallen van insolvabiliteit.

De Europese instanties hebben dan ook een btw-hervorming voorgesteld waarmee men het systeem voor administraties én bedrijven wil verbeteren en moderniseren.

1. Kunt u die cijfers bevestigen?

2. Welke mogelijkheden zal de Europese hervorming bieden? Wat zou de meerwaarde ervan zijn volgens de Europese instanties? In welk opzicht zou zo een hervorming een modernisering van de btw-stelsels inhouden?

3. In welke mate voldoet de Belgische Staat aan de Europese vereisten?

ANTWOORD

van de vice-eersteminister en minister van Financiën, belast met Bestrijding van de fiscale fraude, en minister van Ontwikkelingszaken van 04.09.2019

1. De studie waarnaar verwezen wordt, is de jaarlijkse studie (Case (2018) Study and Reports on the VAT Gap in the EU-28 Member States https://ec.europa.eu/taxation_- customs/business/tax-cooperation-control/vat-gap_en) uitgevoerd door het Poolse onderzoeksinstituut Case in opdracht van de Europese Commissie en waaraan de FOD Financiën haar medewerking verleent (De FOD Financiën stelt geen alternatieve ramingen op).

Het gaat om macro-economische ramingen op basis van de nationale rekeningen. De top-down benadering heeft als nadeel dat geen opdeling naar bijvoorbeeld bedrijfstakken of specifieke belastingregimes mogelijk is.

Bovendien leidt elke herziening van de nationale rekeningen of van de bijkomende hypotheses tot een aanpassing van de raming van de theoretisch verschuldigde btw en bijgevolg van de btw kloof, hoewel aan de btw-ontvangsten van het betrokken jaar niets wijzigde.

Voor 2016 raamt de studie de btw kloof inderdaad op 9,68 % of zowat 3 miljard euro. Case stelt dat de theoretisch verschuldigde btw in 2016 met 2,9% steeg, terwijl de ontvangsten met 4,1% toenamen en de btw kloof bijgevolg met ruim een procentpunt afnam ten opzichte van 2015.

De tabel geeft echter duidelijk aan dat Case in de voorbije jaren haar ramingen van de theoretische verschuldigde belasting en de btw kloof herhaaldelijk en aanzienlijk heeft aangepast. Gezien de ruwe aard van de macro-economische ramingen moet niet zozeer op de jaar op jaar wijziging maar eerder op de lange termijntrend te worden gefocust, en deze is duidelijk dalend voor ons land.

Bovendien is de btw-kloof aanzienlijk lager dan het Europees gemiddelde. Volgens de jongste Case studie bedroeg de gemiddelde btw-kloof voor de 28 EU-landen 12 % à 13 % in 2015 en 2016.

Opeenvolgende ramingen van de btw-kloof door Case:

2. De belangrijkste wijziging die door de diensten van de Europese Commissie wordt voorgesteld, betreft de btwregeling die van toepassing is op leveringen tussen belastingplichtigen van goederen die van de ene lidstaat van de Europese Unie naar een andere lidstaat worden vervoerd.

Het huidige btw-stelsel splitst deze leveringen van goederen voor btw-doeleinden op in twee soorten handelingen: een vrijgestelde levering van goederen in de lidstaat van vertrek en een intracommunautaire verwerving die in de lidstaat van bestemming wordt belast. Deze regeling biedt gewetenloze bedrijven de mogelijkheid om via fictieve transacties de btw terug te vorderen door aftrek van de btw en vervolgens te verdwijnen zonder belasting te moeten afdragen over hun verkopen aan de belastingdiensten.

In het voorstel van de Europese Commissie maken dergelijke leveringen voor btw-doeleinden één enkele handeling uit, de zogenaamde "intra-EU-levering".

De btw op deze handeling zou in de lidstaat van aankomst verschuldigd zijn door de leverancier die de btw zou moeten betalen in zijn lidstaat van vestiging via het bestaande één-loket-systeem (waarvan het toepassingsgebied dus zou worden uitgebreid). Zoals reeds het geval is voor elektronische diensten, zou deze lidstaat opgedragen worden de btw door te storten aan de rechthebbende lidstaten.

De diensten van de Europese Commissie gaan ervan uit dat een dergelijke systeemhervorming de intracommunautaire carrouselfraude ten gronde zou aanpakken door het belastingkrediet te elimineren in hoofde van de persoon die momenteel een vrijgestelde levering verricht in de lidstaat van vertrek. Daardoor zou het nieuwe systeem beter bestand moeten zijn tegen deze specifieke vorm van fraude, die een aanzienlijk verlies aan btw-inkomsten in de Europese Unie veroorzaakt.

3. België past momenteel een nationaal btw-stelsel toe dat in overeenstemming is met de wettelijke vereisten van de Europese regelgeving. Bovendien doen de verschillende betrokken administraties hun uiterste best om een doeltreffende controle te waarborgen, waarbij zij gebruik maken van moderne technologieën (zoals bijvoorbeeld de transaction network analysis), methoden voor risicoanalyse en instrumenten voor een betere en snellere samenwerking op Europees niveau (zoals bijvoorbeeld het Eurofisc-netwerk). Ten slotte neemt België actief en constructief deel aan de lopende onderhandelingen op Europees niveau over de door de diensten van de Europese Commissie voorgestelde btw-hervorming.

Ik onderschrijf de onderliggende doelstellingen van de voorgestelde hervorming, met name het btw-systeem fraudebestendiger maken en tegelijk de beheerskost voor de ondernemingen en de administraties proberen terug te dringen. De verschillende aspecten van de hervorming moeten evenwel in detail worden doorgesproken zodat er zoveel mogelijk zekerheid kan worden geboden omtrent de effectiviteit en de efficiëntie van de hervorming.

Ik stel op dat punt vast dat de besprekingen in de Raad al hebben aangetoond dat bij heel wat lidstaten een begrijpelijke terughoudendheid bestaat ten aanzien van de fundamentele omslag die wordt voorgesteld. Er zullen dan ook nog technisch complexe besprekingen nodig zijn op EUniveau om deze onzekerheden bij de lidstaten weg te nemen.