De overheid. ICT. vzw's. Vrijstelling. Btw-plicht

Kamer, Vragen en Antwoorden, 2012-2013, QRVA 53/130 d.d. 04.10.2013, blz. 715

De overheid - ICT - vzw's.

Vrijstelling

Btw-plicht

VRAAG

Overheidsbedrijven - veelal vzw's - worden met enige regelmaat opgericht om in de sfeer van de overheid diensten te leveren. Dat geldt ook voor ICT-diensten. De zogenaamde ICT-vzw's. Door onder andere de btw-vrijstelling, vrijstelling van de openbare aanbesteding voor het leveren van diensten aan de leden van de vzw en het feit dat de overheid enkel de personeelskosten hoeft te betalen, is de concurrentiekracht uit evenwicht in vergelijking met private bedrijven die dezelfde diensten leveren, maar geen gebruik kunnen maken van de financiële en administratieve voordelen, die ICT-vzw's bij de overheid wel hebben.

Zo hoeft de betreffende overheid die diensten afneemt van een ICT-vzw geen btw te betalen voor de geleverde diensten. Daardoor loopt de Federale Overheidsdienst Financiën waarschijnlijk veel inkomsten mis, die zij wel zou hebben gehad als een private onderneming dezelfde diensten verricht zou hebben. Een btw-vrijstelling maakt een ICT-vzw goedkoper dan een private onderneming. Diensten die de overheid afneemt bij ICT-vzw's zijn voor haar financieel voordeliger.

Een tweede heikel punt is dat de (loon)kosten van een werknemer in de private sector hoger liggen dan de kosten van een ambtenaar, die hetzelfde werk in casu uitvoert. De overheids-ICT-vzw's beweren goedkoper te zijn dan ICTbedrijven in de private sector. De cijfers die hier worden gehanteerd door de overheid zijn mijns inziens niet correct. Volgens cijfers die in het Vlaams Parlement werden voorgesteld zouden programmeurs bij ICT-vzw's van de overheid tot 62.000 euro per jaar goedkoper zijn en ICTprojectmanagers zelfs tot 183.000 euro per jaar dan gelijkaardige profielen in de privésector. Vermoedelijk worden btw, sociale zekerheid en overige kosten in de sfeer van beheer en organisatie niet in rekening gebracht. Ik zou graag een correcte vergelijking willen, waar deze elementen in worden meegenomen.

Een volgend punt dat de positie van private ondernemingen in de ICT-sector verzwakt heeft betrekking op de openbare aanbesteding. De overheid die diensten afneemt van een ICT-vzw is niet verplicht te werken via een openbare aanbesteding en daardoor staan ICT-vzw's relatief sterk en staan buiten de marktwerking.

Het laatste punt dat ik wil aankaarten betreft de rekrutering van medewerkers. Als de overheid diensten afneemt van een ICT-vzw dan is zij niet verplicht om gebruik te maken van overheidsdiensten die belast zijn met de rekrutering van medewerkers, zoals Selor. Daardoor kan de desbetreffende overheid (eigen) reglementering omzeilen. Naar aanleiding van bovenstaande constateringen heb ik enkele vragen.

1. Hoeveel btw-ontvangsten loopt de federale overheid mis door het feit dat deze ICT-vzw's (of specifieke ICTvzw's zoals bijvoorbeeld Smals, CIRB, Digipolis) zonder btw kunnen werken? 2. Wat is de omzet en de evolutie van deze omzet over de laatste vijf jaar van deze ICT-vzw's aan projecten die rechtstreeks voor de leden van de ICT-vzw's gerealiseerd worden zodanig dat deze overheidsdiensten voor deze opdrachten dan geen openbare aanbesteding dienen uit te schrijven voor de privésector? 3. Wat is de jongste vijf jaar het aantal openbare aanbestedingen die niet zijn doorgegaan of werden stopgezet omwille van het feit dat deze uiteindelijk aan ICT-vzw's als opdracht werden gegeven? 4. Wat is voor dezelfde periode het aantal bedrijven in de private sector die als ICT-leverancier een contract hebben gesloten met ICT-vzw's en wat is de omvang (omzet) van deze contracten?

5. Hoeveel medewerkers rekruteren deze ICT-vzw's op jaarbasis waardoor ze geen beroep dienen te doen op de diensten van Selor?

6. Welke leden hebben de voorbije vijf jaar het meest een beroep gedaan op de ICT-diensten van deze overheidsvzw's, uitgedrukt in omzet?

ANTWOORD

(de staatssecretaris voor Ambtenarenzaken en Modernisering van de Openbare Diensten, toegevoegd aan de minister van Financiën, belast met Ambtenarenzaken)

De federale ICT verenigingen Smals en eGov zijn geen recent fenomeen en werden respectievelijk opgericht in 1939 en 2001. Zij hebben als doel om besparende synergieën te bewerkstelligen tussen hun leden, die allemaal federale overheidsinstellingen zijn. Hun leden hebben de wettelijke toelating om zich te verenigen voor de uitvoering van ICT-opdrachten. Doorheen de tijd zijn zij een onmisbaar instrument geworden voor de uitvoering van de opdrachten van de overheid.

Zonder winst te maken en onder volledige controle van de overheidsinstellingen waarvoor zij werken, leggen Smals en eGov zich toe op activiteiten die uit hun aard een grondige en langdurige kennis van het terrein vereisen, op samenwerking om overkoepelende toepassingen te realiseren en kosten te besparen en op een flexibele ondersteuning binnen de complexe overheidscontext.

In de loop der jaren werd deze samenwerkingsvorm meermaals bevestigd door de wetgever bij middel van expliciete en doelgerichte wettelijke bepalingen die een noodzakelijk antwoord vormen op voornoemde complexe omgeving.

Net zoals overheden zelf geen BTW betalen op de door zichzelf gegenereerde toegevoegde waarde (wat de administratiekosten zou opdrijven) is er echter geen belang voor de overheid om dit wel te laten doen voor de toegevoegde waarde die wordt gecreëerd door deze verenigingen zelf. Er werden geen specifieke maatregelen genomen voor deze verenigingen. Inzake BTW passen deze verenigingen zich, in bestaande regelingen in die eveneens door zuivere privé-organisaties gebruikt worden. Op niveau van het geheel van de begrotingsentiteiten is dit een neutrale situatie waarbij de overheden geen verlies lijden.

Als de overheidsdiensten samen ICT-opdrachten wensen uit te voeren, kunnen ze die toevertrouwen aan de federale ICT verenigingen op basis van hun wettelijk geregeld lidmaatschap. Als ze opdrachten wensen toe te vertrouwen aan de privé-markt, doen ze dat mits toepassing van de wetgeving op de overheidsopdrachten. Wanneer een overheidsopdracht wordt uitgeschreven, zijn de federale ICT verenigingen niet gemachtigd om daar op te bieden om concurrentievervalsing te vermijden.

Uiteraard heeft de private sector ook duidelijk een plaats binnen dit geheel. Zo is de markt in het algemeen performant wanneer het er om gaat op korte termijn en voor een beperkte periode specifieke competenties ter beschikking te stellen. De ICT verenigingen faciliteren het beroep op de markt voor consultancy binnen deze situaties zodat de kosten van het selectieproces zowel voor de overheden als voor de bedrijven kunnen dalen. De laatste jaren vormt dit zelfs de snelst groeiende activiteit van de verenigingen en zijn zij hierdoor ware partners geworden van de betrokken bedrijven. Zo werden in 2012 voor 40,5 miljoen euro exclusief BTW opdrachten door deze verenigingen aangekocht op de particuliere markt en met toepassing van de wetgeving inzake overheidsopdrachten. De federale ICT verenigingen volgen zelf strikt de wetgeving op de overheidsopdrachten indien zij een beroep doen op de privémarkt. Op deze diensten wordt BTW betaald.

Over de gevraagde cijfers:

1. In antwoord op de vraag 1, indien de federale ICT-verenigingen in 2012 BTW-plichtig zouden geweest zijn, dan zouden ze aan de BTW-administratie bij benadering 28,4 miljoen euro verschuldigd geweest zijn, bedrag dat door deelnemende overheden zou dienen te zijn betaald.

2. en 3. In antwoord op de vragen 2 en 3, kan er geen enkel gegeven worden ingezameld vermits de federale ICT-verenigingen niet systematisch in concurrentie treden met de leveranciers uit de privé sector. Bij ontstentenis van ICT-verenigingen kunnen de overheden opteren voor interne uitvoering of om niet uit te voeren.

4. In antwoord op de vraag 4, in de beoogde periode werden bij benadering aan 120 particuliere ondernemingen in de ICT- of technologiesfeer door de verenigingen opdrachten toevertrouwd voor een gemiddelde waarde van 450.000 euro per jaar per onderneming.

5. In antwoord op de vraag 5, werden gerekruteerd met het oog op terbeschikkingstelling van de overheidsdiensten:

2008: 116

2009: 119

2010: 159

2011: 109

2012: 100

6. In antwoord op de vraag 6, de voorbije vijf jaar hebben volgende overheidsdiensten het meest gebruik gemaakt van Smals en eGov: Smals: RSZ en RIZIV, eGov: Federale Politie en de FOD Buitenlandse zaken.