Het gerechtelijk onderzoek naar btw-fraude door jihadisten

Schriftelijke vraag en antwoord nr : 1553 - Zittingsperiode : 54

Auteur : Roel Deseyn, CD&V (01030)

Departement : Minister van Justitie

Titel : Het gerechtelijk onderzoek naar btw-fraude door jihadisten.

Datum indiening : 23/11/2016

Vraag

Een Nederlandse reportage heeft onlangs bericht over een omvangrijk Italiaans fraudenetwerk, dat aan het licht werd gebracht door de ontdekking van een schuilplaats vol documenten vlakbij het dorpje waar Osama Bin Laden werd doodgeschoten. De verdachten worden ervan beschuldigd via btw-fraude zo'n 5 à 10 miljard euro aan belastinggeld te hebben gestolen en dit via een crimineel netwerk waar meerdere Nederlandse bedrijven in opduiken.

De kern van de btw-fraude zou betrekking hebben op de handel in CO2-emissiecertificaten tijdens de periode 2008 tot 2011. De genoemde bedrijven zouden geen btw hebben afgedragen, waardoor ze miljarden euro's zouden hebben buitgemaakt. Volgens het gerecht in Duitsland en Italië zijn er aanwijzingen dat dit geld naar terroristen ging.

Nederland blokkeerde in 2009 wel de mogelijkheid om in de CO2-handel met belastinggeld te frauderen. Maar daardoor kwamen er juist meer fraudeurs. Door hun handel via een Nederlands bedrijf te laten lopen, leek het te gaan om legale transacties, omdat fraude in Nederland officieel niet meer mogelijk was.

Het openbaar ministerie in Keulen doet nu een onderzoek naar de fraude. Het bevestigt dat er aanwijzingen zijn voor terreurfinanciering. Deskundigen zeggen dat de fraude met CO2-certificaten nu is gestopt, maar dat de btw-fraude onverminderd doorgaat met de handel in andere producten. We moeten dus waakzaam zijn dat btw-carrousels niet plaatsgrijpen in België, om zo publieke gelden aan te wenden voor terroristische acties. We moeten als land ook onderzoeken of dit netwerk geen vertakkingen had in België.

1. a) Zijn er ook Belgische bedrijven betrokken in dit dossier?

b) Zijn er aanwijzingen dat er verschuldigde btw in België nooit werd afgedragen en zo werd gebruikt ter financiering van terroristische activiteiten?

2. Staan uw diensten in contact met hun Nederlandse, Duitse en Italiaanse collega's wat betreft deze zaak en worden zij in hun onderzoek bijgestaan door onze mensen, gezien onze expertise in de strijd tegen btw-carrousels? Indien ja, wat zijn hun voorlopige conclusies en zijn er mogelijke linken naar de aanslagen in Parijs of Brussel?

3. Loopt er momenteel een strafrechtelijk onderzoek in het kader van btw-carrousels gelinkt aan terrorismefinanciering in een andere zaak?

Indien niet, zal u een verhoogde waakzaamheid vragen en eventueel een risicoanalyse starten inzake dergelijke witwaspraktijken met als onderliggend misdrijf een btw-carrousel? Indien niet, waarom?

Antwoord

Publicatie antwoord : B143 · Publicatiedatum : 29/01/2018

Vooreerst moet worden opgemerkt dat de klassieke btw-carrouselfraude in België - dankzij de strategie van snelle detectie en snelle reactie door de FOD Financiën en de Centrale dienst voor de bestrijding van de georganiseerde economische en financiële delinquentie van de federale politie, in de schoot van de Ondersteuningscel btw-fraude - zeker in vergelijking met andere Europese landen, een eerder beperkt nadeel oplevert voor de Schatkist (18 miljoen euro in 2016).

België speelt hierin overigens nog steeds een voortrekker op Europees niveau.

Het aantal dossiers dat door de Cel voor financiële informatieverwerking (CFI) wordt doorgemeld in het kader van btw-carrouselfraude is sinds 2008 in dalende lijn.

Evenwel moet worden vastgesteld dat de fraude zich verplaatst heeft naar andere landen. Sedert een decennium worden andere sectoren gebruikt dan de traditionele sectoren rond handel in goederen met een relatief grote waarde en een grote afzetmarkt (bijvoorbeeld: voertuigen en elektronica) en worden btw-carrousels opgezet met diensten in plaats van met goederen.

Dit was onder meer het geval voor het ruilhandelsysteem voor CO2-quota. Deze markt ontstond in 2007 na het invoeren van het Kyotoprotocol en de verbintenissen van de Europese Unie om de CO2-uitstoot te verminderen.

De markt werkt als volgt: elk jaar hebben bedrijven recht op een aantal CO2-uitstootrechten in functie van een aantal criteria. Sommigen krijgen onvoldoende rechten voor hun activiteiten en andere krijgen er te veel. Er ontstond bijgevolg een grote markt (meerdere miljarden euro per jaar) om deze rechten te verhandelen, met tussenkomst van professionele spelers.

Initieel was de handel onderworpen aan btw. De grote waarde, de snelle (en virtuele) handel en het grensoverschrijdend karakter maakten deze handel bijzonder fraudegevoelig wat betreft de btw.

Rond deze certificaten werden door criminele organisaties dan ook aanzienlijke btw-fraudeketens opgezet, waarbij niet-eerder afgedragen btw onrechtmatig werd teruggevorderd en er dus een nettoverlies voor de Schatkist ontstond.

De nadelen beliepen tot vele honderden miljoenen euro. Frankrijk schafte, om de fraude tegen te gaan, als eerste in juni 2009 eenzijdig de btw op transacties met CO2 af.

België schafte de btw op de CO2-emissierechten af begin 2010 (koninklijk besluit van 10 januari 2010 tot wijziging van het koninklijk besluit nr. 1 van 29 december 1992 met betrekking tot de regeling voor de voldoening van de belasting over de toegevoegde waarde).

De Europese Unie heeft in 2010 de verlegging van heffing van btw op deze transacties toegestaan, teneinde de fraude onmogelijk te maken. Enkel in Italië werd tussen 2010 en 2016 nog btw geheven op deze certificaten.

Eind 2009 publiceerde de Cel voor Financiële Informatieverwerking (CFI) een waarschuwing over btw-fraude met CO2-quota aan de financiële sector en meldingsplichtigen. De waarschuwing werd op de website van de CFI geplaatst en aan de professionele sector verspreid.

In België werden vier onderzoeken opgestart (en vervolgingen ingesteld) die te maken hadden met CO2-fraude. In deze vier onderzoeken is er geen enkele link met terrorismefinanciering vastgesteld. Ook de CFI heeft geen verbanden tussen de CO2-fraude en financiering van terrorisme vastgesteld.

Het federaal parket en de federale politie hebben geen weet van eventuele in het buitenland opgestarte onderzoeken rond de CO2-fraude en terrorismefinanciering.

De CFI verspreidt op regelmatige basis waarschuwingen aan het grote publiek, de financiële sector en andere meldingsplichtigen rond nieuwe modus operandi inzake witwassen van geld en financiering van terrorisme. In het kader van de CO2-emissiefraude is dit overigens ook gebeurd.