Europees recht H.v.J. EG. Controle uitgeoefend door het Hof. Europese richtlijnen. VerplichtingEuropees recht H.v.J. EG. Controle uitgeoefend door het Hof. Europese richtlijnen. Verplichting van de EG-Lid-Staten. Gebrek aan uitvoeringsmaatregelen van een richtlijn. Gevolgen

Vr. en Antw., Senaat, 1993, nr. 050, blz. 2310

BTW-Revue nr. 104, blz. 630, nr. 24

Europees recht H.v.J. EG - Controle uitgeoefend door het Hof - Europese richtlijnen - Verplichting van de EG-Lid-Staten - Gebrek aan uitvoeringsmaatregelen van een richtlijn - Gevolgen

VRAAG

Het Europees Hof van Justitie beschikt slechts over de bevoegdheden die uitdrukkelijk door de diverse verdragsbepalingen zijn toegekend en de huidige verdragsartikelen voorzien niet in sancties tegen de Lid-Staten. Dit leek tot nu toe de stelling in verband met de bevoegdheden van het Europees Hof. U deelde die mening (cf. mijn vraag nr. 91 van 30 december 1993, bulletin van Vragen en Antwoorden, Senaat, nr. 41 van 26 januari 1993, blz. 1745).

Moge ik hierbij verwijzen naar het arrest van 19 november 1991 waar het Hof van Justitie voor de eerste maal in de geschiedenis van de Europese rechtspraak oordeelde dat een Lid-Staat (in casu Italië) de schade zou dienen te vergoeden, die een burger opliep wegens het niet-tijdig omzetten van een richtlijn in zijn nationale wetgeving (arrest-Francovich en Bonifaci).

Uit dit arrest blijkt dat de controle van het Hof van Justitie toeneemt en dit niet op basis van een uitdrukkelijke verdragsbepaling, maar op basis van een ruime interpretatie van het gemeenschapsrecht (met name de vereiste van de «volle werking» van het gemeenschapsrecht).

Dit lijkt in te gaan tegen het standpunt van België in deze. Wat is daartegen ondernomen? Ook vraag ik de geachte Minister mede te delen of de gevolgen hiervan zijn onderzocht, gelet op het feit dat België nog heel wat richtlijnen in intern recht moet omzetten.

Is de stelling van de advocaat-generaal in zijn conclusie bij de voornoemde zaak volgens dewelke «de rol van de wetgever die een richtlijn omzet te vergelijken is met de rol van een administratie die een wet uitvoert», niet in strijd met onze grondwettelijke principes in verband met de rol van de wetgever?

Het derde lid van artikel 189 van het EG-Verdrag bepaalt trouwens dat «een richtlijn verbindend is ten aanzien van het te bereiken resultaat voor elke Lid-Staat waarvoor zij bestemd is, doch aan de nationale instanties wordt de bevoegdheid gelaten vorm en middelen te kiezen».

Dit artikel is duidelijk niet van dezelfde orde als de stelling van de advocaat-generaal. Ik vraag de geachte Minister wat België tegen dergelijke opstellingen onderneemt, waarbij de scheiding der machten zeker geen argument kan zijn.

ANTWOORD

1. De Staat dient de uitvoeringsmaatregelen van richtlijnen te nemen binnen de termijn voorzien in die richtlijn. Deze uitvoeringsmaatregelen behoren tot de bevoegdheid van ofwel de wetgevende ofwel de uitvoerende macht.

Het niet-eerbiedigen door de Staat van deze verplichting is een fout die tot schade aanleiding kan geven.

2. Bij gebrek aan uitvoeringsmaatregelen, zowel inzake een nationale als inzake een internationale norm wordt de praktische toepassing onmogelijk, met andere woorden is elk «nuttig effect» onbestaande.

Als nagelaten wordt binnen de voorgeschreven termijn of binnen een redelijke termijn, uitvoeringsmaatregelen te nemen, beschouwt het Hof van cassatie (arrest d.d. 23 april 1977) en de Raad van State (arrest d.d. 30 september 1974, zaak 16.609) dit als een fout die aanleiding kan geven tot schadevergoeding op basis van de artikelen 1382 en 1383 van het Burgerlijk Wetboek.

Het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen neemt een gelijkaardig standpunt in als het Hof van cassatie en de Raad van State.

3. In het arrest van 19 november 1991 legt het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen de voorwaarden vast voor het recht op vergoeding: bij de uitvoering van de richtlijn moeten rechten geschapen worden ten voordele van de individuen, de inhoud van die rechten moeten geïdentificeerd kunnen worden op basis van de bepalingen van de richtlijn, er moet een oorzakelijk verband bestaan tussen de overtreding van de verplichting in hoofde van de Staat en de schade opgelopen door de getroffen persoon.

Het behoort de gevatte rechtbank toe na te gaan of in het concreet geval deze voorwaarden verenigd zijn.