Diensten betreffende onderwijskeuze en gezinsvoorlichting (01.05.2022)

Btw-Commentaar. Vrijstellingen beoogd door artikel 44, § 2, 5° van het Btw-Wetboek - Diensten betreffende onderwijskeuze en gezinsvoorlichting (01.05.2022)

BOEKWERK II: Bepaling van de belastbare basis en het toepasselijke tarief

Hoofdstuk 9. Vrijstellingen beoogd door artikel 44 van het Btw-Wetboek

Afdeling 12 - Diensten betreffende onderwijskeuze en gezinsvoorlichting (artikel 44, § 2, 5°, van het Btw-Wetboek)

Bijwerking 01.05.2022 - Vorige versies: [01.07.2018] [01.06.2020]

Inleiding

Artikel 44, § 2, 5°, van het Btw-Wetboek, stelt de diensten betreffende onderwijskeuze en gezinsvoorlichting alsook de nauw daarmee samenhangende leveringen van goederen vrij van de btw.

Deze vrijstelling kan onder meer van toepassing zijn ten aanzien van de prestaties verricht door:

• psychologen

• orthopedagogen (tot 31.12.2021)

• diëtisten

• logopedisten

• bemiddelaars in familiezaken.

1. Psychologen

Wat onderwijskeuze betreft, geldt de vrijstelling voor de diensten die gewoonlijk worden verricht door psychologen op het vlak van psychopedagogie, naar analogie met de diensten die worden verstrekt door hun collega’s in psycho-medisch-sociale centra en centra voor leerlingenbegeleiding (centra die overigens vrijgesteld zijn overeenkomstig artikel 44, § 2, 2°, van het Btw-Wetboek).

Het begrip ‘gezinsvoorlichting’ vereist evenwel verduidelijking. De diensten verricht door psychologen kunnen, ongeacht de redenen waarom deze psychologen worden geconsulteerd en ongeacht de gebruikte consultatiemethode, de vrijstelling beoogd door het voornoemd artikel 44, § 2, 5°, genieten voor zover deze diensten dezelfde doelstellingen nastreven als de centra voor levens- en gezinsvragen op het vlak van psychologische hulp, waarvan de handelingen vrijgesteld zijn door artikel 44, § 2, 2°, van het Btw-Wetboek (beslissing nr. E.T. 114.414 van 16.04.2008).

Redenen voor het raadplegen van een psycholoog kunnen onder meer zijn:

• persoonlijke moeilijkheden (slecht gevoel, angstgevoel ...)

• de verhouding tussen ouders en kinderen

• relatieproblemen

• gezinsbemiddeling.

Wat de gebruikte consultatiemethode betreft, kan het gaan om individuele gesprekken, gesprekken met de partner, gezinstherapie, korte therapieën, systemische therapieën ...

Dit standpunt is in overeenstemming met het neutraliteitsprincipe dat inherent is aan het gemeenschappelijk stelsel van de btw. Dit principe verzet er zich tegen dat operatoren die dezelfde handelingen verrichten anders zouden behandeld worden op het vlak van de btw. Met dit standpunt drukt de administratie haar wil uit om zich, in de huidige stand van de wetgeving, te schikken naar de Europese jurisprudentie die het geheel van de gezondheidskundige verzorging van de mens, met inbegrip van psychotherapeutische behandelingen door gediplomeerde psychologen, vrijstelt (Hof van Justitie van de Europese Unie, Arrest Christoph-Dornier-Stiftung für Klinische Psychologie tegen Finanzamt Gießen, zaak C-45/01, van 06.11.2003).

Er wordt nog op gewezen dat, om aanspraak te kunnen maken op de vrijstelling beoogd door voornoemd artikel 44, § 2, 5°, de psychologen ook de vereiste beroepstitel moeten hebben en moeten ingeschreven zijn op de lijst van de commissie van psychologen (zie de wet van 08.11.1993 tot bescherming van de titel van psycholoog).

De vrijstelling van artikel 44, § 2, 5°, van het Btw-Wetboek geldt daarentegen niet voor:

• handelingen in verband met arbeidspsychologie en met betrekking tot aanwerving (evaluatie, selectie, integratie ...), arbeidsprestaties, beroepsziekten, werkgroepen (regels, conflicten ...), personeelsbeheer (motivatie, management ...), werkintegratie en – re-integratie ... (zie evenwel de diensten die worden verricht onder de voorwaarden die zijn vereist voor de toepassing van artikel 44, § 2, 2°, van het Btw-Wetboek)

• handelingen verricht door huwelijksbureaus.

Volledigheidshalve wordt er op gewezen dat de medische verzorging verricht door erkende klinisch psychologen vrijgesteld is op grond van artikel 44, § 1, eerste lid, 1°, van het Btw-Wetboek. Bedoelde vrijstelling is alleen van toepassing indien zij voldoen aan de voorwaarden om het beroep in België te mogen uitoefenen (dit wil zeggen in het bezit zijn van een visum en een erkenning) en de door hen verrichte diensten moeten een therapeutisch doel hebben (circulaire AAFisc nr. 2021/C/114 (nr. E.T.138.926) van 20.12.2021).

Wat de prestaties verricht door een psychotherapeut betreft geldt het volgende (circulaire AAFisc 2020/C/73 (nr. E.T.137.384) van 26.05.2020).

Psychotherapie is een behandelingsvorm in de gezondheidszorg waarin men op een consistente en systematische wijze een samenhangend geheel van psychologische middelen (interventies) hanteert, die geworteld zijn binnen een psychologisch wetenschappelijk referentiekader en waarbij interdisciplinaire samenwerking is vereist. Psychotherapie wordt dus niet als een apart gezondheidszorgberoep beschouwd.

Wie de psychotherapie mag uitoefenen en onder welke voorwaarden wordt geregeld in de gecoördineerde wet van 10.05.2015 betreffende de uitoefening van de gezondheidszorgberoepen (artikel 68/2/1 en volgende).

De psychotherapie mag uitgeoefend worden door artsen, erkend klinisch psychologen, erkend klinisch orthopedagogen en drie bijkomende categorieën van personen met verworven rechten (artikel 68/2/1 van de gecoördineerde wet van 10.05.2015).

Aangezien de psychotherapeuten met verworven rechten uitdrukkelijk worden vermeld in de wet van 10.05.2015 bestaat er op grond van die strikte reglementaire omkadering in zekere zin een wettelijk vermoeden op grond waarvan die personen geacht worden over de noodzakelijke kwalificaties te beschikken om medische verzorging te verlenen waarvan het kwaliteitsniveau voldoende hoog is om de bescherming van de gezondheid van de patiënten te kunnen garanderen.

Op grond van de nieuwe bepaling van artikel 44, § 1, eerste lid, 1°, van het Btw-Wetboek zullen de prestaties inzake psychotherapie verricht door voornoemde personen (dus ook de psychotherapeuten met verworven rechten) vanaf 01.01.2022 vrijgesteld zijn van de btw, voor zover de door hen verrichte prestaties een therapeutisch doel hebben.

Andere beoefenaars die psychotherapeutische handelingen verrichten, waaronder dus deze zonder verworven rechten, kunnen op grond van artikel 44, § 2, 5°, van het Btw-Wetboek, in aanmerking komen voor een vrijstelling van hun prestaties die verband houden met onderwijskeuze of gezinsvoorlichting als ze kunnen bewijzen dat ze over de nodige ervaring op dat gebied beschikken.

2. Orthopedagogen

Onder uitoefening van de klinische orthopedagogiek wordt verstaan het, in een wetenschappelijk referentiekader van de klinische orthopedagogiek, gebruikelijk verrichten van autonome handelingen die de preventie, het onderzoek en het opsporen van problemen in verband met de opvoeding, het gedrag, de ontwikkeling of de scholing bij personen tot doel hebben en de behandeling of de begeleiding van die personen.

Vanaf 01.01.2022 vallen de prestaties verricht door klinische orthopedagogen onder toepassing van artikel 44, § 1, eerste lid, 1°, van het Btw-Wetboek. Bedoelde vrijstelling is alleen van toepassing indien zij voldoen aan de voorwaarden om het beroep in België te mogen uitoefenen (dit wil zeggen in het bezit zijn van een visum en een erkenning) en de door hen verrichte diensten moeten een therapeutisch doel hebben (circulaire AAFisc nr. 2021/C/114 (nr. E.T.138.926) van 20.12.2021).

Tot 31.12.2021 waren de diensten verricht door klinische orthopedagogen vrijgesteld op grond van artikel 44, § 2, 5°, van het Btw-Wetboek (beslissing nr. E.T. 130.812 van 23.11.2016; circulaire AAFisc nr. 2020/C/73 (nr. E.T.137.384) van 26.05.2020). Volledigheidshalve wordt er op gewezen dat deze vrijstelling niet geldt voor handelingen in verband met arbeidspsychologie.

3. Diëtisten

Op grond van artikel 44, § 1, eerste lid, 1° (nieuw), van het Btw-Wetboek is de medische verzorging verricht door erkende diëtisten in het kader van hun beroep of praktijk vrijgesteld van de btw. Bedoelde vrijstelling is alleen van toepassing indien de verrichte diensten een therapeutisch doel hebben.

Dit is onder meer het geval voor de diensten die voorkomen in de nomenclatuur van de revalidatieverstrekkingen, namelijk:

• diëtetische behandelingen van diabetici met diabetespas en van diabetici en patiënten met nierinsufficiëntie die in een zorgtraject zijn opgenomen

• verstrekkingen door erkende diëtisten-diabeteseducatoren inzake educatie van diabetespatiënten.

Het opmaken en opvolgen van een geïndividualiseerd voedingsplan dat rekening houdt met aanwezige risicofactoren en pathologie (het betreft onder meer overgewicht en obesitas, ongezonde eetgewoonten, cardiovasculaire risicofactoren, psychosociale moeilijkheden,…) is eveneens vrijgesteld op grond van artikel 44, § 1, eerste lid, 1° (nieuw), van het Btw-Wetboek. Dit kan zowel individueel als in een kleine groep gebeuren, op voorwaarde dat binnen die behandeling steeds rekening wordt gehouden met aanwezige risicofactoren en pathologie van iedere individuele persoon.

Indien de door de diëtist verrichte dienst geen therapeutisch doel heeft, kan bedoelde handeling vrijgesteld zijn van de btw als dienst van gezinsvoorlichting in de zin van artikel 44, § 2, 5°, van het Btw-Wetboek. In dit verband wordt verwezen naar de beslissing E.T.127.206/2 van 29.04.2016.

Zo vallen onder toepassing van de vrijstelling bedoeld in artikel 44, § 2, 5°, van het Btw-Wetboek:

• een algemene voedingsbegeleidingsdienst door een diëtist die er alleen op gericht is het algemene welzijn of het uiterlijk te verbeteren en niet bepaalde ziekten te voorkomen

• het geven van individuele inlichtingen en raad in verband met vermageringskuren of afslankingsprogramma's (circulaire AAFisc nr. 2021/C/114 (nr. E.T.138.926) van 20.12.2021).

4. Logopedisten

Op grond van artikel 44, § 1, eerste lid, 1°, van het Btw-Wetboek is de medische verzorging verricht door erkende logopedisten in het kader van hun beroep of praktijk vrijgesteld van de btw. Bedoelde vrijstelling is alleen van toepassing indien de verrichte diensten een therapeutisch doel hebben (circulaire AAFisc nr. 2021/C/114 (nr. E.T.138.926) van 20.12.2021; E.T.130.538 van 20.07.2016).

5. Bemiddelaar in familiezaken

De activiteit van een bemiddelaar in familiezaken bestaat in het tussenkomen bij het oplossen van familiale geschillen, hoofdzakelijk, maar niet uitsluitend, in het kader van een echtscheiding of een scheiding. Deze activiteit bestaat inzonderheid in het zoeken naar de oorzaken van het conflict, het proberen om de standpunten van de partijen te verzoenen en het bereiken van een minnelijk akkoord tussen de partijen (bijvoorbeeld met betrekking tot hun toekomstige relatie, het uitoefenen van hun ouderlijke rechten, de verdeling van het gemeenschappelijk vermogen, en meer algemeen met alles wat aan de oorsprong van het conflict kon liggen), wat in voorkomend geval een stimulans kan zijn tot het sluiten van een meer formele overeenkomst tussen de partijen.

De bemiddelaars in familiezaken die voldoen aan bepaalde voorwaarden kunnen erkend worden (zie artikelen 1726 en 1727 van het Gerechtelijk Wetboek). In dat geval kunnen de bemiddelingsakkoorden die de precieze verbintenissen van elke partij bevatten, ter homologatie worden voorgelegd aan de bevoegde rechter.

Rekening houdend met hetgeen voorafgaat, vallen de diensten van bemiddeling in familiezaken, al dan niet verricht door erkende dienstverrichters, onder gezinsvoorlichting en genieten derhalve de vrijstelling beoogd door artikel 44, § 2, 5°, van het Btw-Wetboek (beslissing nr. E.T. 111.653 van 22.09.2006). De door een advocaat verrichte diensten als al dan niet erkende familiale bemiddelaar zijn van de btw vrijgesteld op basis van deze bepaling en dit voor zover hij een gerechtelijk mandaat bekleedt en wordt aangesteld door een rechter (circulaire AAFisc nr. 47/2013 (nr. E.T. 124.411) van 20.11.2013, randnummer 36 en beslissing nr. E.T. 126.564 van 18.07.2014, randnummer 54).

Hetgeen voorafgaat geldt eveneens ten aanzien van de diensten die door een gerechtsdeurwaarder als al dan niet erkend familiaal bemiddelaar worden verricht (circulaire 2018/C/30 (nr. E.T. 133.130) van 07.03.2018).

[Top]