--- title: "Artikel 18 van het Belgische Btw-Wetboek · diensten" description: "De uitvoering van een handeling krachtens een Belgisch overheidsbevel of wet wordt aangemerkt als een btw-dienst." url: "https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18" lang: "nl" fr: "https://juriel.be/fr/codes/tva/article-18" --- Van kracht versie van 03.11.2022 # Artikel 18 van het Belgische Btw-Wetboek · Diensten ## Tekst 3 paragrafen 16 punten ## § 1 [802 documenten](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/documenten?point=art18-p1) lid 1Als een dienst wordt beschouwd elke handeling die geen levering van een goed is in de zin van dit Wetboek. lid 2Als een dienst wordt onder meer beschouwd de uitvoering van een contract dat tot voorwerp heeft : 1° een materieel of intellectueel werk waaronder het maakloonwerk; 2° de terbeschikkingstelling van personeel; 3° de lastgeving; 4° het genot van een ander dan in [artikel 9, tweede lid](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-9), bedoeld goed; 5° de overdracht van een cliënteel of het verlenen van rechten op een cliënteel alsook de verbintenis een beroepswerkzaamheid niet uit te oefenen; 6° de overdracht van of het verlenen van rechten op een verkoop- of inkoopmonopolie alsook de overdracht van of het verlenen van al dan niet exclusieve rechten op het recht een beroepswerkzaamheid uit te oefenen; 7° de overdracht van een octrooi, een fabrieks- of handelsmerk, een auteursrecht, een industrietekening, een industriemodel of andere soortgelijke rechten, of het verlenen van licenties inzake deze rechten; 8° de terbeschikkingstelling van stalling voor rijtuigen; 9° de terbeschikkingstelling van bergruimte voor het opslaan van goederen; 10° het verschaffen van gemeubeld logies alsook de terbeschikkingstelling van plaats om te kamperen; 11° het verschaffen van spijs en drank in restaurants en cafés en, meer algemeen, in omstandigheden voor het verbruik ter plaatse; 12° de toekenning van het recht op toegang tot inrichtingen voor cultuur, sport of vermaak, alsmede de toekenning van het recht gebruik ervan te maken; 13° de bank- en de financiële verrichtingen; 14° radio- en televisieomroepdiensten en telecommunicatiediensten; 15° de toekenning van het recht van toegang tot verkeerswegen en tot de erbij behorende kunstwerken, alsmede de toekenning van het recht gebruik ervan te maken; 16° langs elektronische weg verrichte diensten. Worden inzonderheid als dusdanig beschouwd, de langs elektronische weg verrichte diensten die het leveren en onderbrengen van computersites tot voorwerp hebben, het onderhoud op afstand van programma's en uitrustingen, de levering van software en de bijwerking ervan, de levering van beelden, geschreven stukken en informatie en de terbeschikkingstelling van databanken, de levering van muziek of films, van spelen, met inbegrip van kans- of gokspelen, en van uitzendingen of manifestaties op het gebied van politiek, cultuur, kunst, sport, wetenschappen of ontspanning en de levering van onderwijs op afstand. Het feit dat de dienstverrichter en de ontvanger langs elektronische weg berichten uitwisselen, betekent op zich niet dat de dienst langs elektronische weg wordt verricht. ## § 2 [54 documenten](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/documenten?point=art18-p2) lid 1 Wordt eveneens als een dienst beschouwd, de uitvoering van een in § 1 bedoelde handeling ingevolge een vordering door of namens de overheid en, meer algemeen, ingevolge een wet, een decreet, een ordonnantie, een besluit of een administratieve verordening. lid 2 Als een dienst wordt, voor het geheel, bovendien beschouwd, de uitvoering door een reisbureau in de zin van [artikel 1, § 7, eerste lid, 2°](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-1), van prestaties die deel uit maken van of horen bij een reis beoogd in [artikel 1, § 7, eerste lid, 1°](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-1), en welke dit reisbureau aan de afnemer levert. ## § 3 [389 documenten](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/documenten?point=art18-p3) Als diensten worden niet beschouwd de in §1 bedoelde handelingen die, bij de overdracht van een algemeenheid van goederen of van een bedrijfsafdeling, bij wege van inbreng in een vennootschap of anderszins, onder de voorwaarden van [artikel 11](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-11) worden verricht. ## Aangehaalde teksten 3 [WBTW art. 1](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-1) 2 voorkomens [WBTW art. 11](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-11) 1 voorkomen [WBTW art. 9](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-9) 1 voorkomen ## Rechtspraak 132 ### België 125 Hof van Cassatie F.22.0145.N 28.02.2025 #### [Btw-vrijstelling van reisbureaus voor reisdiensten buiten de Europese Unie](https://juriel.be/nl/rechtspraak/btw-vrijstelling-reisbureaus-reisdiensten-buiten-cassatie-brussel-2025-02-28-ae8d) art. 18 Hof van Cassatie F.22.0158.N 22.02.2024 #### [Onroerende verhuur, Ter beschikking stellen van een beroepsruimte, terbeschikkingstelling](https://juriel.be/nl/rechtspraak/onroerende-verhuur-ter-beschikking-stellen-cassatie-brussel-2024-02-22-08d7) § 1, 4°§ 1, 6° Hof van Cassatie 11.01.2024 #### [Recht op aftrek, Historische btw-aftrek, Belastingplicht -Diensten van advocaten](https://juriel.be/nl/rechtspraak/recht-aftrek-historische-btw-belastingplicht-cassatie-brussel-2024-01-11-f3e4) § 3 ### Europese Unie 7 Het Hof legt de richtlijn uit die dit artikel omzet. Hof van Justitie C-276/98 08.03.2001 #### [Verlaagd tarief](https://juriel.be/nl/rechtspraak-unie/c-276-98-arrest) § 1 Conclusie van de advocaat-generaal C-400/18 11.07.2019 #### [Vrijstellingen](https://juriel.be/nl/rechtspraak-unie/c-400-18-conclusie) Hof van Justitie C-464/10 14.07.2011 #### [Vrijstelling, kansspelen](https://juriel.be/nl/rechtspraak-unie/c-464-10-arrest) § 1 ## Administratieve doctrine 1146 [Voorafgaande beslissingen 534](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/documenten?type=voorafgaande-beslissingen) [Parlementaire vragen 199](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/documenten?type=parlementaire-vragen) [Administratieve beslissingen 176](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/documenten?type=administratieve-beslissingen) [Fiches van de administratieve commentaar 141](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/documenten?type=commentaar) [Omzendbrieven 80](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/documenten?type=omzendbrieven) [Forfaitaire regelingen 15](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/documenten?type=forfaitaire-regelingen) [FAQ 1](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/documenten?type=faq) ## Wetgeving 10 [Wetboek en wetten 6](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/documenten?type=wetboek) [Koninklijke besluiten 4](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/documenten?type=koninklijke-besluiten) 1193 documenten hangen aan een welbepaald punt van het artikel, 92 verwijzen naar geen enkel bijzonder punt, 3 verwijzen naar een punt dat de gepubliceerde tekst niet draagt. De koppeling wordt in de tekst van de documenten gelezen. [Bekijk de 1288 documenten](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/documenten) ## Opeenvolgende versies 11 versies eerste op 01.01.1993 | Van kracht | Wijziging | Bron | | --- | --- | --- | | 03.11.2022 van kracht | § 1, tweede lid,1° en 14°, werden gewijzigd | W 16.10.2022, B.S. 24.10.2022 | | [25.05.2019](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/versie-2019-05-25) | § 2, tweede lid, werd gewijzigd | W 02.05.2019, B.S. 15.05.2019 | | [22.05.2018](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/versie-2018-05-22) | Bij arrest van het Grondwettelijk Hof nr. 34/2018 d.d. 22.03.2018 | B.S. 22.05.2018 | | [01.07.2016](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/versie-2016-07-01) | § 1, tweede lid, 16°, werd gewijzigd | W 01.07.2016, B.S. 04.07.2016 | | [01.01.2015](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/versie-2015-01-01) | § 1, tweede lid, 14°, werd vervangen | W 19.12.2014, B.S. 29.12.2014 | | [01.01.2010](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/versie-2010-01-01) | § 1, tweede lid, 16°, wordt aangevuld | W 26.11.2009, B.S. 04.12.2009 | | [01.07.2003](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/versie-2003-07-01) | het artikel werd gewijzigd | W 22.04.2003, B.S. 13.05.2003 | | [01.01.2000](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/versie-2000-01-01) | het artikel werd gewijzigd | KB 28.12.1999 en Art. 2, KB 28.12.1999 | | [01.06.1997](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/versie-1997-06-01) | het artikel werd gewijzigd | KB 27.05.1997 | | [01.01.1996](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/versie-1996-01-01) | het artikel werd gewijzigd | KB 22.12.1995 | | [01.01.1993](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18/versie-1993-01-01) | het artikel werd gewijzigd | W 28.12.1992 |