---
title: "Voorafgaande beslissing 2025.0203 · Complexe dienstverrichting"
description: "Complexe dienstverrichting, Artikel 18, § 1, eerste lid W.BTW, Bedrijvencentrum. Belgische voorafgaande beslissing nr. 2025.0203 van 15 juli 2025."
url: "https://juriel.be/nl/rulings/2025-0203-complexe-dienstverrichting-artikel-18-eerste-2aba"
lang: "nl"
---

# Complexe dienstverrichting, Artikel 18, § 1, eerste lid W.BTW · BTW - Complexe dienstverrichting - Artikel 18, § 1, eerste lid W.BTW - Bedrijvencentrum - circulaire AOIF 39/2005 dd. 27 september 2005 - Circulaire 2024/C/53 dd. 12.Août.2024 - Artikel 45, §1 WBTW - Artikel 46, §2 WBTW

**Nummer**

2025.0203

**Datum**

15 juli 2025

## Over het document

**Verzameling**

Voorafgaande beslissingen

**Taal van de tekst**

Nederlands

## Tekst

62 paragrafen

Fiche van de FOD Financiën

Voorafgaande beslissing nr. 2025.0203 d.d. 15.07.2025

*BTW* · *Complexe dienstverrichting - Artikel 18, § 1, eerste lid W.BTW* · *Bedrijvencentrum -* [*circulaire AOIF 39/2005*](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/39-2005-aoif-service-centre-entreprise-bien-b149) *dd. 27 september 2005* · [*Circulaire 2024/C/53*](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/2024-c-53-faq-toepassing-recht-aftrek-volgens-1ec9) *dd. 12.Août.2024* · [*Artikel 45, §1 WBTW*](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-45) · [*Artikel 46, §2 WBTW*](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-46)

## Samenvatting

X gaat een bedrijvencentrum uitbaten. Het voorgelegde project kan worden beschouwd als een bedrijvencentrum als beoogd in circulaire A.O.I.F. 39/2005. De door X aan de gebruiker verstrekte dienstprestaties ([art. 18 WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18)) onder bezwarende titel, zijn aan de btw onderworpen.

X zal een gedeeltelijke vrijgestelde belastingplichtige worden die de kosten wenst af te trekken volgens het werkelijk gebruik op basis van in [artikel 46 §2 WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-46) omschreven principes. Voor de kosten die niet rechtstreeks kunnen worden toegewezen zal X een verdeelsleutel toepassen op basis van het werkelijk criterium volgens het bijzondere verhoudingsgetal

## Tekst van de beslissing

## I. Voorwerp van de aanvraag

1\. Deze aanvraag om een voorafgaande beslissing beoogt de bevestiging te verkrijgen dat

a. Exploitatie van een bedrijvencentrum in de zin van [artikel 18 §1, lid 1 WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18);

b. Kosten met betrekking tot het pand kan worden afgetrokken op basis van de methode van werkelijk gebruik volgens [artikel 46 §2 WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-46);

c. X op grond van [artikel 46 §2 WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-46) de bijzondere verhoudingsgetallen vastgesteld door de aanvrager voorgelegde verdeelsleutel kan hanteren om recht op aftrek van btw uit te oefenen.

## II. Omschrijving van de voorgenomen verrichting en identiteit van de aanvrager

2\. X een publiekrechtelijk orgaan dat in het KBO gekend staat als “Openbare instelling” sinds “”.

3\. Het gebouw betref een gebouw bestaande uit meerdere verdiepingen.

Het gebouw zal voor belastbare als niet belastbare en/of vrijgestelde activiteiten worden aangewend.

4\. De aanvrager zal voor kosten die rechtstreeks kunnen worden toegewezen aan één van de voorgenoemde activiteit(en), deze kosten correct toewijzen.

Deze rulingaanvraag heeft betrekking op de toepassing van de regel van het werkelijk gebruik evenals op de methodiek van de bijzondere verhoudingsgetallen, omslag- of verdeelsleutels die de aanvrager wenst toe te passen om zijn recht op aftrek van btw op zijn beroepsuitgaven, zowel de zuiver als de niet zuiver toewijsbare uitgaven (gemengde kosten), te kunnen uitoefenen.

5\. De bijzondere verhoudingsgetallen zullen worden vastgesteld op basis van de bezettingsgraad/aanwending gerelateerd aan het volume van de ruimtes.

6\. Voor de nutsvoorzieningen wenst de aanvrager verdere uitwerking van de methodiek/toewijzingsmethodes zoals meegedeeld in de rulingaanvraag met bijhorende bijlages.

## III. Beslissing

7\. De in deze aanvraag te onderzoeken btw technische problematiek betreft de kwalificatie van de verrichte dienstprestaties.

8\. Wanneer een handeling uit verschillende elementen bestaat, rijst de vraag of zij moet worden geacht te bestaan uit één enkele prestatie dan wel uit meerdere onderscheiden en zelfstandige prestaties die uit het oogpunt van de btw afzonderlijk moeten worden beoordeeld. Uit de rechtspraak van het Hof blijkt immers dat in bepaalde omstandigheden verschillende formeel onderscheiden prestaties die afzonderlijk kunnen worden verricht en zodoende ieder als zodanig tot belastingheffing of tot vrijstelling kunnen leiden, als één enkele handeling moeten worden beschouwd wanneer zij niet zelfstandig zijn (arrest van 21 februari 2008, Part Service, C 425/06, Jurispr. blz. I 897, punt 51).

Dienaangaande heeft het Hof geoordeeld dat een prestatie als één enkele prestatie moet worden beschouwd wanneer twee of meer elementen of handelingen die de belastingplichtige levert of verricht, zo nauw met elkaar verbonden zijn dat zij objectief gezien één, niet te splitsen economische prestatie vormen, waarvan het kunstmatig zou zijn die uit elkaar te halen (zie in die zin arrest van 27 oktober 2005, Levob Verzekeringen en OV Bank, C 41/04, Jurispr. blz. I 9433, punt 22, en arrest Everything Everywhere, reeds aangehaald, punten 24 en 25).

9\. Op grond van de hiervoor weergegeven principes, voortkomend uit Europese rechtspraak, werd door de administratie beslist dat de door een bedrijven- en dienstencentrum verleende diensten, onder bepaalde voorwaarden, één geheel van diensten uitmaken, dat bij toepassing van [artikel 18, § 1, eerste lid, 1°, van het Btw-Wetboek](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18) voor het geheel aan de btw is onderworpen.

Volgens het administratief standpunt, voorwerp van de [circulaire AOIF nr. 39/2005](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/39-2005-aoif-service-centre-entreprise-bien-b149) worden de door een bedrijven- en dienstencentra verleende diensten, die volledig aan de btw onderworpen zijn en derhalve recht op aftrek geven, onderscheiden van diensten van onroerende verhuur die van de btw zijn vrijgesteld (in voorkomend geval vergezeld van bijkomende diensten).

10\. Dit onderscheid berust in casu op:

a. de kenmerken van de overeenkomst waarin het bedrijven- of dienstencentrum zich ertoe verbindt om aan de afnemer een minimum geheel van niet te scheiden diensten te verstrekken tegen een enige forfaitaire prijs.

b. de minimum vereiste diensten als tegenprestatie voor de gevraagde forfaitaire prijs, gaande van de terbeschikkingstelling van uitgeruste lokalen, gemeenschappelijke vergaderzalen en ruimten tot de terbeschikkingstelling van gemeenschappelijke bureautica, ICT-infrastructuur.

11\. Het onderzoek van de overeenkomst, voorwerp van onderhavige aanvraag, leidt tot volgende vaststellingen :

a. de terbeschikkingstelling van één of meer uitgeruste lokalen, hetzij gedeeld, hetzij in exclusief gebruik, met een minimum aan meubels en apparatuur waarbij de gebruiker de inrichting niet wezenlijk mag wijzigen. Het gegeven dat de uitbater bovendien in voor de gebruikers specifieke apparatuur voorziet, doet hieraan zeker geen afbreuk, maar benadrukt diens actieve rol als aanbieder van een aan de activiteit van de gebruiker aangepaste dienstenpakket, vervat in de forfaitaire prijs;

b. de terbeschikkingstelling van gemeenschappelijke gemeubelde vergaderruimte;

c. de terbeschikkingstelling van gemeenschappelijke ruimten, oppervlakten en lokalen, zijnde onder meer een inkomhal met wachtruimte, drie bergingen, sanitair, een ingerichte en gestoffeerde keuken en ontspanningsruimte, een tuin met terras met bijhorende infrastructuur;

d. de terbeschikkingstelling van gemeenschappelijke bureautica;

e. de terbeschikkingstelling van ICT-infrastructuur (onder andere, telefonie en internettoegang), gemeenschappelijke website en mailadres, naast een individueel mailadres, een centraal telefoonnummer met bemande telefooncentrale, waarbij de uitbater c.q. aanvrager instaat voor het aannemen van inkomende oproepen, het beheer van afspraken, zowel online als telefonisch;

f. de opruim, schoonmaak en het onderhoud van de privatieve en de gemeenschappelijke ruimten, alsmede de wekelijkse ophaling van afval;

g. een permanente (dagelijkse) aanwezigheid van een aangestelde van de uitbater tijdens de kantooruren. Het gegeven dat de gebruikers bovendien over een bijkomende ingang beschikken, naast de centrale toegang, doet evenmin afbreuk aan de vereiste dat de uitbater instaat voor het onthaal van de bezoekers. Het laat de gebruikers toe om buiten de uren waarop patiënten zich in het centrum bevinden, het bedrijvencentrum te betreden om bijv. hun administratie te voeren of onderlinge vergaderingen mogelijk te maken die inherent zijn aan hun beroepsactiviteit.

h. het ontvangen en het sorteren van de post door de uitbater.

12\. Mits de terbeschikkingstelling plaatsvindt als hiervoor beschreven dient te worden geconcludeerd dat de uitbater de voorwaarden, als gesteld in de administratieve commentaren voorwerp van circulaire AOIF nr 39/2005, vervult.

13\. De terbeschikkingstelling van een gedeelte van een pand aan derden na de renovatie zoals omschreven onder punt 4.1 bestaande uit co-workingspaces, gemeenschappelijke ruimte en vergaderzalen kan worden beschouwd als exploitatie van een bedrijvencentrum in de zin van [artikel 18 §1, lid 1 WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18).

14\. Wat voor de diensten betreft bestaande uit volledig uitgeruste flexibele kantoorruimten, gedeelde werkplekken, vergaderruimten en een grote aula kan worden beschouwd in de zin van [artikel 18 §1, lid 1 WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18) in deze ruling beschreven activiteiten zal de aanvrager recht op aftrek hebben op basis van [art. 45 §1 WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-45).

15\. X zal naar aanleiding van de “exploitatie bedrijvencentrum” kwalificeren als een gedeeltelijke gemengde btw-plichtige met een beperkt recht op aftrek van de btw.

16\. Naar aanleiding van de btw-plichtige (exploitatie bedrijvencentrum) activiteit wenst de aanvrager de btw in aftrek te brengen volgens het in [artikel 46 §2 WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-46) omschreven principe van werkelijk gebruik.

17\. De regel van werkelijk gebruik is in wezen een systeem van toewijzing van de kosten aan welbepaalde activiteiten of sectoren. Bij toepassing van deze methode valt de btw gegeven van de gedane beroepsuitgaven op te splitsen in drie groepen:

a. btw geheven van goederen en diensten die uitsluitend voor de belaste sector van de economische activiteit zijn bestemd: btw volledig aftrekbaar volgens de gangbare regels;

b. btw geheven van goederen en diensten die uitsluitend voor de niet-belaste sector van de economische activiteit zijn bestemd: btw niet aftrekbaar;

c. btw geheven van goederen en diensten die voor beide sectoren zijn bestemd:

i. btw aftrekbaar volgens een algemeen verhoudingsgetal;

ii. btw aftrekbaar volgens een bijzonder verhoudingsgetal (indien specifieke criteria voorhanden zijn, kan een bijzondere verhouding worden vastgesteld).

De btw geheven van de gedane beroepsuitgaven valt vooreerst op te splitsen in activiteit met volledig recht op aftrek van btw en activiteit met gedeeltelijk of beperkt recht op aftrek van btw. Daarnaast is er nog onderscheid waarin de kosten niet kunnen worden toewezen aan één van beide voornoemde activiteiten omdat ze er gemeenschappelijk aan zijn.

18\. Deze rulingaanvraag heeft betrekking op de toepassing van de regel van het werkelijk gebruik evenals op de methodiek van de bijzondere verhoudingsgetallen, omslag- of verdeelsleutels die de aanvrager wenst toe te passen om zijn recht op aftrek van btw op zijn beroepsuitgaven, zowel de zuiver als de niet zuiver toewijsbare uitgaven (gemengde kosten), te kunnen uitoefenen.

Dergelijke bijzondere verhoudingsgetallen kunnen worden vastgesteld zoals een algemeen verhoudingsgetal of kunnen eventueel op grond van andere criteria worden bepaald.

Voor de bepaling van een bijzonder verhoudingsgetal dient een duidelijke, aanvaardbare, werkbare en na een verloop van tijd nog controleerbare omslag- of verdeelsleutel bepaald te worden.

19\. Dit bijzonder verhoudingsgetal kan gebaseerd zijn op bijvoorbeeld de personeelssterkte, de oppervlakte van de ruimte die wordt gebruikt voor de verschillende activiteiten, de verhouding van het aantal afgelegde kilometers voor de onderscheiden activiteiten, het aantal behandelde dossiers, de tijd aangewend voor de belaste respectievelijk de vrijgestelde activiteit of de CPU-tijd (i.e. de verwerkingstijd die een enkel programma nodig heeft).

De DVB aanvaardt bijgevolg het concreet voorstel van de aanvrager om de kosten die rechtstreeks kunnen worden toegewezen aan de belaste- of onbelaste activiteit correct toe te wijzen.

20\. Voor de kosten die niet rechtstreeks kunnen worden toegewezen aanvaardt de DVB om een verdeelsleutel toe te passen op basis van de bezetting/aanwending van de diverse bureaus en vergaderzalen voor de economische en de niet economische activiteit gerelateerd aan het volume van de beoogde bureaus en vergaderzalen van het bedrijvencentrum die ter beschikking gesteld kunnen worden.

21\. Voor de nutsvoorzieningen aanvaardt de DVB de voorgelegde toewijzing, methodes per type nutsvoorziening om tot een correcte verdeling van de kosten te bekomen.

22\. Volgens rand nr. 17 van de [circulaire 2024/C/53](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/2024-c-53-faq-toepassing-recht-aftrek-volgens-1ec9) van dd 12.08/2024 kan de dienst voorafgaande beslissingen een beslissing nemen inzake individuele gevallen over de wijze waarop het werkelijk gebruik of het algemeen verhoudingsgetal kan worden toegepast, voor zover de verrichting nog geen fiscale uitwerking heeft, weliswaar zonder zich uit te spreken over de percentages of de cijfermatige berekeningen.

## Aangehaalde teksten

3

[WBTW art. 18](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18) 5 voorkomens

[WBTW art. 46](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-46) 5 voorkomens

[WBTW art. 45](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-45) 2 voorkomens