---
title: "Voorafgaande beslissing 2015.402 · Diensten, Bedrijvencentrum"
description: "Diensten, Bedrijvencentrum, circulaire AOIF 39/2005 dd. 27 september 2005. Belgische voorafgaande beslissing nr. 2015.402 van 29 september 2015."
url: "https://juriel.be/nl/rulings/2015-402-diensten-bedrijvencentrum-aoif-september-dienst-289d"
lang: "nl"
---

# Diensten, Bedrijvencentrum, circulaire AOIF 39/2005 dd. 27 september 2005 · Btw - Diensten - Bedrijvencentrum - circulaire AOIF 39/2005 dd. 27 september 2005

**Nummer**

2015.402

**Datum**

29 september 2015

## Over het document

**Verzameling**

Voorafgaande beslissingen

**Taal van de tekst**

Nederlands

## Tekst

223 paragrafen

Fiche van de FOD Financiën

Voorafgaande beslissing nr. 2015.402 dd. 29.09.2015

*Btw* · *Diensten* · *Bedrijvencentrum* · [*circulaire AOIF 39/2005*](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/39-2005-aoif-service-centre-entreprise-bien-b149) *dd. 27 september 2005*

## Samenvatting

X gaat een bedrijvencentrum uitbaten. Het voorgelegde project kan worden beschouwd als een bedrijvencentrum. De door X aan de gebruiker verstrekte dienstprestaties ([art. 18 WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18)) onder bezwarende titel, zijn aan de btw onderworpen. Er is geen sprake van een vrijgestelde onroerende verhuur in de zin van [artikel 44, § 3, 2° WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-44). Ook de terbeschikkingstelling met dienstverlening (basispakket) voor korte duur van grotere uitgeruste vergaderzalen of het auditorium aan de gebruikers of derden (niet-gebruikers van het bedrijvencentrum) moet worden beschouwd als een dienst die aan de btw is onderworpen.

## I. Voorwerp van de aanvraag

1\. In het licht van wat volgt, had de aanvrager graag van de Dienst Voorafgaande Beslissingen in fiscale zaken bevestiging gekregen dat:

1.1. het basisconcept dat vennootschap X aan toekomstige Gebruikers van het bedrijvencentrum zal aanbieden en met hen zal afsluiten, beantwoordt aan de voorwaarden voor een “bedrijvencentrum” activiteit overeenkomstig Administratieve [Aanschrijving nr. 39/2005 (E.T. 108.816)](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/39-2005-aoif-service-centre-entreprise-bien-b149) van 27 september 2005 en aldus onderworpen is aan de btw;

1.2. de uitbating van het auditorium en de uitbating van de grote vergaderzalen met inbegrepen actieve dienstverlening, en dit zowel ten behoeve van Gebruikers als van niet-Gebruikers van het bedrijvencentrum (Derden) moet in alle geval worden beschouwd als een (complexe) dienst onder bezwarende titel die aan de btw onderworpen is.

## II. Omschrijving van de voorgenomen verrichting

2\. Vennootschap X zal het gelijknamige bedrijvencentrum uitbaten.

3\. Met de uitbating van een bedrijvencentrum, speelt X in op een toenemende vraag van bedrijven en jonge starters naar kant en klare werkomgevingen / kant en klare bedrijfsinfrastructuur.

4\. Onderhandelingen met geïnteresseerde partijen zijn volop lopende.

5\. X zal aldus een bedrijvencentrum uitbaten met als hoofdactiviteit het verlenen van een geheel van niet te scheiden diensten door middel van een complete en geïntegreerde infrastructuur aan ondernemingen, zelfstandigen en beoefenaars van vrije beroepen waardoor deze klanten hun beroepswerkzaamheden- en activiteiten kunnen uitoefenen in het bedrijvencentrum.

6\. De unieke locatie, de architectuur en de specifieke indeling maken het gebouw uitermate geschikt om als bedrijvencentrum in de markt te worden aangeboden en te functioneren.

7\. De dagdagelijkse uitbating van X zal ten dele worden uitbesteed aan een gespecialiseerde Business Center Manager.

8\. De Business Center Manager zal fungeren als het eerste aanspreekpunt voor klanten (of ‘Gebruikers’) en leveranciers. de Business Center Manager zal ook zorgen voor het onderhoud van het bedrijvencentrum en het goed functioneren van de installaties en uitrustingen. X zal zelf ook personeel tewerkstellen vnl. in het kader van het onthaal en administratieve ondersteuning van Gebruikers. Ook de boekhouding en facturatie zal door X worden gedaan in eigen beheer.

9\. Let wel, waar nodig en zoals ook vereist door de administratieve aanschrijving zal X de contracten sluiten met de leveranciers. X zal ook de enige contractspartner en dienstverrichter zijn t.a.v. de Gebruikers en andere klanten van het business center. De Business Center Manager kan in deze enkel optreden als tussenpersoon handelend in naam en voor rekening van X.

10\. Voor het verlenen van een geheel van niet te scheiden diensten d.m.v. een complete en geïntegreerde infrastructuur aan ondernemingen heeft X een basisconcept uitgewerkt houdende

10.1. een Bedrijvencentrumovereenkomst met Bijzondere en Algemene Voorwaarden;

10.2. een Service Menu van de aangeleverde en optioneel aan te leveren diensten; en

10.3. een Huishoudelijk Reglement.

## III. Motivering van de aanvraag door de aanvrager

11\. De btw-administratie heeft een aantal criteria bepaald waaraan moet worden voldaan teneinde de door de bedrijvencentra verleende diensten volledig aan de btw te onderwerpen. Deze criteria zijn terug te vinden in Administratieve [Aanschrijving nr. 39/2005](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/39-2005-aoif-service-centre-entreprise-bien-b149) van 27 september 2005 (E.T. 108.816).

12\. De aanvrager bezorgt hierbij een overzicht van de relevante feitelijke en contractuele gegevens aangaande het geheel van diensten aangeboden voor een forfaitaire prijs in het bedrijvencentrum.

III.1. Kenmerken van het standaard concept

13\. X heeft als hoofdactiviteit het verlenen aan ondernemingen, zelfstandigen en beoefenaars van vrije beroepen, van een geheel van niet te scheiden diensten door middel van een complete en geïntegreerde infrastructuur.

14\. Dit geheel van diensten wordt tegen een forfaitaire prijs aangeboden en omvat minimaal de minimum vereiste diensten zoals bedoeld in punt 3.2. Administratieve [Aanschrijving nr. 39/2005](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/39-2005-aoif-service-centre-entreprise-bien-b149).

15\. Het geheel van diensten dat tegen een forfaitaire prijs, d.i. de Basisprijs, wordt aangeboden, kan in voorkomend geval nog andere dan de zgn. minimum vereiste diensten omvatten.

16\. Het geheel van diensten dat tegen een forfaitaire prijs wordt aangeboden, d.i. de minimum vereiste diensten zoals bedoeld in punt 3.2. Administratieve [Aanschrijving nr. 39/2005](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/39-2005-aoif-service-centre-entreprise-bien-b149) eventueel aangevuld met andere diensten, wordt het Basispakket genoemd.

17\. De Gebruiker van het Basispakket heeft niet de mogelijkheid om aan bepaalde van de diensten van het Basispakket te verzaken tegen prijsvermindering.

18\. Bij het commercialiseren wordt het onderscheid gemaakt tussen residentiële en niet-residentiële Gebruikers.

19\. Met niet-residentiële Gebruikers worden Gebruikers bedoeld die de infrastructuur van het bedrijvencentrum benodigen voor slechts enkele uren of dagen. Geheel in lijn met de filosofie van de bedrijvencentra richt X zich inderdaad ook op de markt van korte duur overeenkomsten. In ieder geval zal het geheel van diensten dat aan niet-residentiële Gebruikers tegen een forfaitaire prijs wordt aangeboden steeds de minimum vereiste diensten zoals bedoeld in punt 3.2. Administratieve [Aanschrijving nr. 39/2005](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/39-2005-aoif-service-centre-entreprise-bien-b149) omvatten en zulks zonder ‘opt-out’ mogelijkheid.

20\. Residentiële Gebruikers zijn Gebruikers die voor langere duur van het bedrijvencentrum hun kant en klare werkomgeving maken.

21\. De forfaitaire prijs wordt berekend per persoon en niet per m². Deze forfaitaire prijs kan licht variëren indien een Gebruiker een bepaald aantal lokalen en/of workstations afneemt, steeds met inbegrip van het basispakket.

22\. De Basisprijs omvat ook de deelname van de Gebruiker in

22.1. alle lasten, retributies en belastingen met betrekking tot het Bedrijvencentrum, waaronder begrepen de verzekeringen, de onroerende voorheffing en gewestelijke belastingen op niet-residentiële oppervlakten, gewestelijke belastingen op inrichtingen van Klasse 1 of 2 en de retributies op professionele afvalstoffen;

22.2. het verbruik in water en energie (gas en elektriciteit) van de gemeenschappelijke en privatieve delen.

23\. Alle kosten van aansluiting- en abonnement en verbruik van water, elektriciteit en verwarming/koeling zullen ten laste zijn van en inbegrepen zijn in de Basisprijs van de Gebruikers, zowel wat betreft de Uitgeruste Lokalen als de gemeenschappelijke ruimten. Wanneer evenwel het elektriciteitsverbruik van een Gebruiker hoger is dan een normaal verbruik (i.e. gebruik van PC en andere ICT), dan zal het in de Basisprijs daarvoor voorziene forfait ten gepasten belope worden verhoogd. In het kader van excessief elektriciteitsverbruik, wordt in het bijzonder verwezen naar het individueel gebruik van toestellen die niet rechtstreeks gerelateerd zijn aan de beroepsactiviteit (zoals eigen koelkasten, koffiezetapparaten, waterkokers, aquariums, enz.) en eigen additionele servers die door een Gebruiker in de lokalen zouden worden geplaatst.

III.2. Minimum vereiste diensten

24\. Overeenkomstig punt 3.2 van de Administratieve [Aanschrijving nr. 39/2005](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/39-2005-aoif-service-centre-entreprise-bien-b149) dient een bedrijvencentrum volgende minimum van diensten aan te bieden tegen een forfaitaire prijs.

*III.2.1. Terbeschikkingstelling van uitgeruste lokalen*

25\. Het Basispakket omvat (al dan niet) privatieve lokalen die door X aan de Gebruikers worden ter beschikking gesteld.

26\. X stelt gemeubelde lokalen ter beschikking van haar Gebruikers. Een lokaal kan één of meerdere workstations omvatten. Eén workstation kan slechts door één persoon bemand worden.

27\. Het betreft kantoorruimtes met variabele indeling. Ze zijn moduleerbaar en inwisselbaar met vergaderruimtes (afhankelijk van de vraag en het aanbod).

28\. De Gebruiker bepaalt in samenspraak met X wel type van kantoor hij wenst opgenomen te zien in het Basispakket. Het is de Gebruiker verboden om wijzigingen aan te brengen aan de ter beschikking gestelde ruimten.

29\. De lokalen betreffen gemeubelde kantoorruimtes met een minimale uitrusting van één bureau, één kantoorstoel, één vast telefoontoestel en één kast per kantoor. In een lokaal met meerdere workstations, is voor elk workstation (en dus per persoon) één bureau, één kantoorstoel en één kast voorzien.

30\. Bijvoorbeeld: Wanneer een bedrijf met 6 werknemers een groot lokaal ter beschikking gesteld krijgt dat bestemd is voor 6 personen, zes werkstations inbegrepen zullen zijn in het basispakket en dat het kantoor (bestaande uit zes werkstations) uitgerust zal zijn met minstens een vast telefoontoestel , 6 bureau’s, 6 kantoorstoelen en 6 kasten (i.e. met uitzondering van het vast telefoontoestel, telkens één stuk per werkstation/ per persoon).

31\. Het is de Gebruiker verboden om eigen meubels mee te nemen of wezenlijke wijzigingen aan de lokalen uit te voeren zoals schilderen, (her)behangen en verbouwen. Op vraag van de Gebruiker zal X bijkomende meubels voorzien.

32\. Het plaatsen van bepaalde decoratieve voorwerpen (bv. (lichtgevende) vazen en schilderijen) is verboden, tenzij in onderling overleg met X en de (door deze laatste aangeduide) interieurarchitect overeengekomen. Andere voorwerpen en roerende goederen, specifiek voor de activiteiten van de Gebruiker, mogen zelf door de Gebruiker in de privatieve lokalen worden geplaatst.

33\. De kantoren zijn tevens voorzien van vasttapijt, geschilderde vaste wanden, tussenwanden (systeemwanden), plafond en standaard verlichting, verwarming, zonnewering en klimaatregeling.

34\. In het Basispakket is eveneens begrepen het elektronische toegangssysteem per Gebruiker (juridische entiteit).

*III.2.2. Terbeschikkingstelling van gemeenschappelijke vergaderzalen*

35\. Het Basispakket omvat het gebruik van infrastructuur die voor het gemeenschappelijk gebruik van alle Gebruikers is bestemd, waaronder vergaderzalen.

36\. X stelt meerdere gemeenschappelijke vergaderzalen (d.i. incl. board room, video conference en meeting rooms) en flexplekken (d.i. additionele, tijdelijke werkplaatsen in gemeenschappelijke ruimtes) ter beschikking van haar Gebruikers.

37\. De vergaderzalen zijn vrij moduleerbaar (afhankelijk van de vraag en het aanbod) ook naar kantoorruimtes en voorzien per zaal minstens één vergadertafel, vier tot acht kantoorstoelen/zitplaatsen per vergaderzaal, één vast telefoontoestel, een flip chart en/of een white board en één kast.

38\. In het bijzonder biedt X aan haar Gebruikers in het Basispakket het onbeperkt gebruik van de vergaderzalen (4 tot 8 zitplaatsen / kantoorstoelen).

39\. Het gebruik van de grotere vergaderzalen is niet inbegrepen in de Basisprijs wordt als bijkomende dienst aan de Gebruikers aangeboden.

40\. Teneinde optimaal in te spelen op de stijgende vraag in de markt naar zogenaamde “fully equipped” vergaderzalen, zullen tevens Derden (i.e. niet Gebruikers van het bedrijvencentrum) gebruik kunnen maken van deze grotere vergaderzalen onder dezelfde voorwaarden zoals hierna omschreven.

41\. Inderdaad, in het licht van het veelvuldig, tijdelijk maar vooral onvoorspelbaar gebruik van dergelijke vergaderzalen, is er commercieel voor geopteerd om deze grotere vergaderzalen niet als dusdanig op te nemen in het Basispakket voor Gebruikers, maar op een eerder “actieve” manier als een bijkomende dienst aan te bieden, waarbij X steeds een actieve dienstverlening zal voorzien.

42\. Gebruikers zullen geen exclusief genotsrecht over de grotere vergaderzalen verkrijgen. Immers, de klant ontvangt geen sleutel. Het ontgrendelen of vergrendelen van deze lokalen gebeurt steeds door personeel van X.

43\. X voorziet in de actieve terbeschikkingstelling van deze ruimtes aan Gebruikers waarbij haar aanwezigheid niet kan worden weggedacht.

44\. Meer bepaald voorziet X in dat verband volgende diensten (“Basispakket grotere vergaderzalen”) naast het basispakket waarvan de Gebruikers reeds kunnen genieten:

44.1. Wegwijs maken van de Gebruikers,

44.2. Ontvangst van de bezoekers via het onthaal van het bedrijvencentrum, aanbrengen van “wegwijzers”,

44.3. Gebruik van bepaalde uitrusting (ICT, flipchart, white board, beamer, e.d.) met technische ondersteuning,

44.4. Elektriciteit, verwarming/airco en water,

44.5. WIFI,

44.6. Toegang tot uitgeruste refter,

44.7. Gebruik sanitair,

44.8. Onderhoud en schoonmaak van de ruimte(s),

45\. De Gebruiker zal niet de mogelijkheid hebben om van deze diensten af te zien tegen een prijsvermindering.

46\. Ieder gebruik van de grotere vergaderzalen zal afzonderlijk per uur, per halve dag of per dag aan de Gebruiker worden aangerekend met toepassing van btw. X voorziet dat sommige Gebruikers nooit of slechts occasioneel van de grotere vergaderzalen zullen gebruik maken en andere Gebruikers veelvuldig.

47\. Het is niet toegestaan dat de Gebruiker zelf enig meubilair kan voorzien.

III.2.3. Terbeschikkingstelling van gemeenschappelijke ruimten

48\. Het Basispakket omvat het gebruik van een infrastructuur die voor het gemeenschappelijk gebruik van alle Gebruikers is bestemd waaronder sanitair, ontvangst- en ontspanningsruimte, back office voor fax apparaat, print- en kopieerapparaat.

49\. Binnen het bedrijvencentrum kunnen in het bijzonder als gemeenschappelijke faciliteiten worden geduid :

49.1. Receptie / onthaal op niveau 0

49.2. Koffiepunt

49.3. Corporate lobby’s

49.4. Lounge ruimtes

49.5. “Copystreet”

49.6. Marktplaats of gemeenschappelijke lunchruimte met kitchenette

49.7. Relaxroom met zeteltjes

49.8. Zithoek ‘private corner’

49.9. Sanitaire voorzieningen (ook voor mindervaliden)

49.10. Andere circulatieruimtes waaronder gangen, trappen en liften.

50\. De aanwezigheid van een externe cateraar / restaurateur is niet voorzien.

*III.2.4. Terbeschikkingstelling van gemeenschappelijke bureautica*

51\. Het Basispakket omvat de terbeschikkingstelling in de Copystreet van een kopieerapparaat met scan-, fax- en e-mail-functie en ook van een papiersnij- en inbindmachine. Deze worden centraal via het geautomatiseerd systeem beheerd.

52\. Het effectieve gebruik van het apparaat (door zelfbediening) wordt apart afgerekend per kopie of print via elektronische registratie (persoonlijke code per Gebruiker).

*III.2.5. Terbeschikkingstelling van ICT-infrastructuur*

53\. Het Basispakket voorziet in de terbeschikkingstelling van een telefoon- en bureauticanetwerk (ICT).

Telefonie

54\. Het bedrijvencentrum stelt een VOIP telefooncentrale ter beschikking op virtuele infrastructuur (type “SIPXECS”). Het bedrijvencentrum zorgt ook voor de bekabeling en aansluiting voor vaste telefonie in de kantoren (met telefoontoestel (supra)), neemt het abonnement bij telecomoperator en zorgt voor de toewijzing van (één of meerdere individuele) telefoonnummers (vaste telefonie) aan de Gebruikers.

55\. Benevens wat voorafgaat, zijn eveneens in het Basispakket begrepen : onderhoud van de telefonie en geactiveerde voice mail box.

56\. Het bedrijvencentrum betaalt de globale factuur aan de telecomoperator en rekent vervolgens het verbruik / de communicatie afzonderlijk door aan de Gebruiker.

Internettoegang

57\. Het bedrijvencentrum zorgt voor de bekabeling en aansluiting voor internettoegang in de kantoren.

58\. Er is tevens WIFI voorzien in het volledige bedrijvencentrum.

59\. Het minimale aan elke Gebruiker binnen het Basispakket aangeboden ICT pakket bevat internet- en netwerkconnectie en basis firewall functionaliteit (routing).

60\. Het is niet uitgesloten dat in de toekomst ook bijkomende assistentie voor telefonie, internet en opgewaardeerde ICT pakketten (met bijkomende download capaciteit en snelheid) wordt voorzien.

61\. Het internetverbruik wordt gefactureerd aan X die het op haar beurt afzonderlijk doorbelast aan de Gebruiker.

62\. Opmerking. Voor de Gebruiker is het steeds mogelijk om de meeste van de als optioneel aangeduide diensten toch in het Basispakket te laten opnemen (zonder ‘opt-out’ mogelijkheid).

*III.2.6. Regelmatige schoonmaak van de kantoren en gemeenschappelijke ruimten, en onderhoud*

63\. Het Basispakket omvat de schoonmaak en het onderhoud van en alle benodigde herstellingswerken aan de privatieve en de gemeenschappelijke ruimtes.

64\. Ook het onderhoud van het business center en het goed functioneren van de installaties en uitrustingen zal worden verzorgd.

*III.2.7. Permanente aanwezigheid van personeel aan het onthaal*

65\. Het Basispakket omvat :

65.1. de permanente aanwezigheid van behoorlijk opgeleid meertalig personeel aan het onthaal elke werkdag gedurende de openingsuren;

65.2. gepersonaliseerde telefonische beantwoording van inkomende oproepen in naam van de Gebruiker tijdens de kantooruren en noteren en meedelen van korte inhoud van telefonische oproepen;

65.3. het dagelijks ontvangen, sorteren en verdelen van post en pakketten.

III.3. Bijkomende diensten

66\. Benevens de hierboven beschreven diensten zal het bedrijvencentrum aan Gebruikers ook andere diensten aanbieden.

67\. De prijszetting en modaliteiten van een aantal van deze optionele diensten moeten nog verder worden afgestemd met de Business Center Manager en zal afhangen van / aangepast worden aan de noden van de Gebruikers.

68\. Ofschoon sommige van de “andere” diensten bijkomend kunnen worden opgenomen in het Basispakket (in welk geval er voor de Gebruiker geen ‘opt-out’ mogelijkheid is), zullen de meeste van deze diensten echter pas worden verstrekt op specifiek verzoek van de Gebruiker en het voorwerp uitmaken van een afzonderlijke factuur aan de Gebruiker.

69\. Bij wijze van voorbeeld, maar zonder exhaustief te zijn, kan het bedrijvencentrum onder meer de volgende optionele diensten aanbieden.

*III.3.1. Auditorium*

70\. X stelt aan haar Gebruikers het auditorium ter beschikking.

71\. Bij algemene regel is het gebruik van het auditorium en de daaraan gekoppelde multifunctionele zalen voor Gebruikers niet vervat in het Basispakket. Eventueel gebruik zal aan de Gebruiker afzonderlijk gefactureerd.

72\. Gebruikers zullen geen exclusief genotsrecht over het auditorium verkrijgen. Immers, de klant ontvangt geen sleutel van het auditorium en het ontgrendelen of vergrendelen van het auditorium gebeurt door personeel van X.

73\. X voorziet in de actieve terbeschikkingstelling van het auditorium waarbij haar aanwezigheid niet kan worden weggedacht.

74\. Meer bepaald voorziet X in dat verband volgende zogenaamde “eerste lijn” bijkomende diensten (“Basispakket auditorium”) naast het basispakket waarvan de Gebruikers reeds kunnen genieten:

74.1. Wegwijs maken van de Gebruikers in de auditoriumruimte,

74.2. Ontvangst van de bezoekers via het onthaal van het bedrijvencentrum, aanbrengen van “wegwijzers”,

74.3. Gebruik van bepaalde uitrusting (TV en ICT) met technische ondersteuning,

74.4. Elektriciteit, verwarming/airco en water,

74.5. WIFI,

74.6. Toegang tot uitgeruste foyer,

74.7. Toegang tot Copy Street in het bedrijvencentrum,

74.8. Gebruik sanitair,

74.9. Onderhoud en schoonmaak van de ruimte(s),

75\. De Gebruiker zal niet de mogelijkheid hebben om van deze diensten, die in het basispakket auditorium inbegrepen zijn, af te zien tegen een prijsvermindering.

76\. Het is in elk geval niet toegestaan dat de Gebruiker zelf enig meubilair kan voorzien.

*III.3.2. Grotere vergaderzalen*

77\. Omwille van het onvoorspelbare karakter van (het tijdelijk gebruik van) deze grotere vergaderzalen door Gebruikers, is bij algemene regel het gebruik van deze grotere vergaderzalen voor Gebruikers niet vervat in het Basispakket.

78\. Dit betekent dat eventueel gebruik van deze grotere vergaderzalen aan de Gebruiker afzonderlijk zal worden gefactureerd naar gebruik bijkomend aan het basispakket

79\. Voor een uitgebreide beschrijving van de modaliteiten van het gebruik van deze grotere vergaderzalen door Gebruikers verwijst de aanvrager naar punt III.2.2. hierboven.

*III.3.3. Terbeschikkingstelling van parkeerplaatsen*

80\. Onder toepassing van de modaliteiten van het Parkingreglement biedt het X aan haar Gebruikers de mogelijkheid van standplaatsen aan in de Ondergrondse Parking.

*III.3.4. Terbeschikkingstelling van fietsenstalling en bijkomende archiverings- of opslagruimte*

81\. X biedt aan de Gebruikers van het business centrum ook een fietsenstalling en bijkomende archiverings- of opslagruimte.

82\. Het gebruik van de fietsenstalling zit reeds vervat in het Basispakket (met uitzondering van lockers).

83\. Bij algemene regel is de bijkomende archiverings-of opslagruimte niet vervat in het Basispakket. Eventueel gebruik zal aan de Gebruiker afzonderlijk gefactureerd.

84\. In ieder geval, er zal op worden toegezien dat de terbeschikkingstelling van privéruimten die bestemd zijn voor andere doeleinden dan het gebruik als kantoor (opslagplaats, archiveringsruimte) steeds minder dan 50% uitmaakt van de totale privatieve oppervlakten die ter beschikking van elke Gebruiker worden gesteld. Het "klassieke" gebruik van het bedrijvencentrum blijft derhalve overheersen.

*III.3.5. Persoonlijke assistentie*

85\. De persoonlijke assistentie betreft o.m. diensten van secretariaat, vertalingdiensten, assistentie bij het maken van presentaties etc.

*III.3.6. ‘Hospitality’ diensten op maat*

86\. De ‘hospitality’ diensten op maat betreffen o.m. het ter beschikking stellen tegen betaling van warme en koude dranken en snacks via voedsel- en drankautomaten en / of de aanschaf van kantoorbenodigdheden.

*III.3.7. Bijkomende telefonie en ICT assistentie*

87\. Bijkomende voice en data communication diensten kunnen worden voorzien o.m. via het datacenter Interoute in Merelbeke.

*III.3.8. Bijhorende kantoorbenodigdheden en kantoormogelijkheden*

88\. De Gebruiker zal extra moeten betalen (volgens offerte buiten het Basispakket om) voor het verwijderen van scheidingswanden, voor extra kantoormeubilair, verlichting, kunstwerken of planten of nog voor het afficheren in het bedrijvencentrum van de naam en het logo van de Gebruiker.

*III.3.9. Virtual office*

89\. X biedt ook zgn. virtual office diensten aan Gebruikers die dan het bedrijvencentrum gebruiken als ondernemingsadres, brievenbus, postbehandeling, telefoonbeantwoording en receptie en onthaal.

90\. Dergelijke klanten genieten voordelige tarieven voor gebruik van de vergaderzalen en kantoren.

91\. Indien ook effectief gebruikt wordt gemaakt van deze zalen en kantoren, zal aan de Gebruiker een forfait worden aangerekend voor het geheel van de minimum vereisten diensten.

III.4. Conclusie standaard bedrijvencentrumovereenkomst

92\. Bovenstaande toont aan dat het geheel van diensten dat X in het business centrum aanbiedt aan Gebruikers voor een forfaitaire prijs moet worden aangemerkt als een dienst bedoeld in artikel 18, §1, 1° W.BTW en als dienst van een “bedrijvencentrum” die volledig onderworpen is aan btw in overeenstemming met Administratieve [Aanschrijving nr. 39/2005 (E.T. 108.816)](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/39-2005-aoif-service-centre-entreprise-bien-b149) van 27 september 2005.

93\. Meer nog,

93.1. Het Basispakket onder het standaard concept omvat meer diensten dan deze voorgeschreven in voormelde aanschrijving (bv. gebruik van lunchruimte, fietsenstalling, WIFI in heel het Business Center);

93.2. Het basispakket zal in de praktijk verder worden uitgebreid (zonder opt-out mogelijkheid) met andere diensten (bv. parkeergelegenheid, archiveringsruimte en opgewaardeerde ICT paketten).

III.5. Ter beschikking stelling van auditorium en vergaderzalen aan derden

94\. Om optimaal te kunnen inspelen op de stijgende vraag in de markt ter zake, stelt X ook aan Derden (niet Gebruikers van het bedrijvencentrum) het auditorium en grotere vergaderzalen ter beschikking.

95\. Deze constellatie laat Derden toe om bijvoorbeeld seminaries of congressen te organiseren in een daartoe specifiek uitgeruste ruimte en daarenboven volledig uitgeruste vergaderzalen te gebruiken voor bv. "break-out" vergaderingen voor of na een seminarie of voorstelling in het auditorium.

96\. Het gebruik van het auditorium en/of vergaderzalen door Derden zal steeds onder dezelfde voorwaarden gebeuren als voor Gebruikers van het bedrijvencentrum.

97\. Inderdaad, net zoals voor het gebruik van het auditorium (en de daaraan gekoppelde multifunctionele vergaderzalen), zullen Derden geen exclusief genotsrecht over het auditorium of de grotere vergaderzalen verkrijgen. Immers, de klant ontvangt geen sleutel. Het ontgrendelen of vergrendelen van deze lokalen gebeurt ook hier steeds door personeel van X.

98\. Verder betreft het steeds een kort gebruik (maximaal enkele dagen in geval van een evenement dat meerdere dagen in beslag zou nemen).

99\. X voorziet in de actieve terbeschikkingstelling van deze ruimtes aan Derden waarbij haar aanwezigheid niet kan worden weggedacht.

100\. Net als voor Gebruikers voorziet X met name steeds volgende zogenaamde “eerste lijn” diensten (basispakket)

100.1. Onthaal,

100.2. Wegwijs maken van de Gebruikers in de auditoriumruimte,

100.3. Ontvangst van de bezoekers via het onthaal van het bedrijvencentrum, aanbrengen van “wegwijzers”,

100.4. Gebruik van bepaalde uitrusting (TV en ICT) met technische ondersteuning (whiteboards en flipcharts in de vergaderzalen),

100.5. Elektriciteit, verwarming/airco en water,

100.6. WIFI,

100.7. Toegang tot uitgeruste foyer,

100.8. Toegang tot Copy Street in het bedrijvencentrum,

100.9. Gebruik sanitair,

100.10. Onderhoud en schoonmaak van de ruimte(s),

101\. Men zal niet de mogelijkheid hebben om van deze diensten af te zien tegen een prijsvermindering.

## V. Beslissing

## Uit het door de DVB gedane analyse blijkt het volgende:

102\. [Artikel 44, § 3, 2° WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-44) stelt o.a. van deze belasting vrij de verhuur van uit hun aard onroerende goederen.

103\. Volgens het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen moet men, om te bepalen of een handeling al dan niet kan worden gekwalificeerd als een onroerende verhuur, het voorwerp zelf van de overeenkomst analyseren (arrest van 18 november 2004, zaak [C-284/03](https://juriel.be/nl/rechtspraak-unie/c-284-03-arrest), Temco Europe). Indien het in hoofdzaak gaat om het gebruik van een gebouw, moet de handeling worden gekwalificeerd als een onroerende verhuur die bijgevolg van de btw is vrijgesteld zonder recht op aftrek te verlenen aan de verhuurder. Indien echter het voorwerp van de overeenkomst hoofdzakelijk bestaat uit een andere dienst, is de handeling in principe aan de btw onderworpen, met recht op aftrek in hoofde van de dienstverrichter, ongeacht hoe deze handeling wordt gekwalificeerd.

104\. Het Hof heeft gewezen op de noodzaak om een onderscheid te maken tussen de handelingen van onroerende verhuur, die in hoofdzaak gekenmerkt worden door een passieve terbeschikkingstelling van ruimten of oppervlakten in gebouwen, tegen een vergoeding die verband houdt met het tijdsverloop, en de handelingen die een dienst genereren die voor een andere kwalificatie in aanmerking komt.

105\. Als gevolg van dit arrest heeft de administratie beslist om haar zienswijze over de toepasselijke regeling inzake btw voor de handelingen van bedrijven- of dienstencentra te herzien en om een standpunt in te nemen dat in essentie kan worden geïllustreerd door een arrest van 30.4.2004 van het Hof van Beroep te Gent.

106\. Dit Hof heeft immers geoordeeld dat hoewel de terbeschikkingstelling van individuele ruimten in het kader van contracten gesloten door een bedrijven- of dienstencentrum daadwerkelijk een belangrijk element van de overeenkomst uitmaakt, dit echter niet inhoudt dat deze terbeschikkingstelling daarom de hoofddienst zou zijn.

107\. Het Hof heeft bovendien geoordeeld dat de terbeschikkingstelling van een individuele ruimte geen zelfstandige dienstverrichting is en dat de andere verleende prestaties evenmin één of meer andere onafhankelijke dienstverrichtingen uitmaken.

108\. Met betrekking tot de bedrijven- of dienstencentra die één geheel van diensten "in pakket" aan hun klanten aanbieden "met het voor hen voor de hand liggend voordeel dat zij toetreden tot een bepaalde werkorganisatie en -omgeving waarin zij kant-en-klaar de nodige middelen voor de uitoefening van hun beroepswerkzaamheid aantreffen", heeft het Hof beslist dat de door een bedrijven- of dienstencentrum verleende diensten één geheel uitmaken dat bij toepassing van [artikel 18, § 1, eerste lid, WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18) voor het geheel aan de btw is onderworpen.

109\. Om de handelingen van bedrijven- of dienstencentra die aan de belasting zijn onderworpen, te onderscheiden van vrijgestelde onroerende verhuur (in voorkomend geval met bijkomende diensten), heeft de administratie, na onderzoek in deze sector, een aantal criteria bepaald waaraan verplicht moet worden voldaan opdat de door de bedrijven- of dienstencentra verleende dienstprestatie volledig aan de btw zou zijn onderworpen. Deze criteria zijn opgenomen onder punt 3 van de [aanschrijving nr. AOIF 39/2005 (E.T. 108.816) dd. 27.09.2005](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/39-2005-aoif-service-centre-entreprise-bien-b149).

## Dienstenovereenkomst

110\. In casu blijkt uit de door de aanvrager overgemaakte inlichtingen dat het basisdienstenpakket, dat door de vennootschap X aan de gebruikers zal worden aangeboden tegen een forfaitaire prijs, beantwoordt aan de door de [aanschrijving nr. AOIF 39/2005](https://juriel.be/nl/omzendbrieven/39-2005-aoif-service-centre-entreprise-bien-b149) opgelegde criteria op twee lichte afwijkingen na, die in dit concreet geval de kwalificatie van bedrijvencentrum zoals bedoeld in titel 3 van circulaire niet in het gedrang brengt :

110.1. extra aanrekening bij excessief elektriciteitsverbruik dat een normaal verbruik overstijgt;

110.2. Er wordt per kantoor/lokaal, maar in casu niet per werkstation 1 telefoontoestel voorzien.

111\. De hierboven omschreven standaarddienstverlening die voortvloeit uit de bijgevoegde dienstenovereenkomst, betreft één enkele ondeelbare dienstprestatie onder bezwarende titel die aan de btw onderworpen is en dus geen onroerende verhuur in de zin van [artikel 44, § 3, 2° WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-44).

112\. De diensten die aan de gebruikers van het bedrijvencentrum worden verricht naar keuze van de klant (en bijgevolg niet onder de standaard dienstverlening vallen, volgen hun eigen btw-regeling.

## Vergaderzalen type B, C, D en E

113\. Uit de inlichtingen van de aanvrager blijkt in dit concreet geval dat:

113.1. de grote vergaderzalen in kwestie zich bevinden in een deel van het gebouw dat als bedrijvencentrum wordt uitgebaat en dat deze vergaderzalen door de uitbater ten behoeve van de uitbating van het bedrijvencentrum in zijn geheel worden aangewend;

113.2. deze type vergaderzalen niet zijn opgenomen in het basispakket van het bedrijvencentrum, maar dat deze volledig uitgeruste vergaderzalen naar beschikbaarheid per uur, per halve dag of per dag aan de gebruikers van het bedrijvencentrum kan worden ter beschikking gesteld;

113.3. deze vergaderzalen naar beschikbaarheid ook per uur, per halve dag of per dag ter beschikking zullen worden gesteld van derden (niet-gebruikers van het bedrijvencentrum);

113.4. de gebruiker geen sleutel ontvangt en het ontgrendelen of vergrendelen van de lokalen door het personeel van X gebeurt;

113.5. in de prijs van de terbeschikkingstelling van de kant-en-klare vergaderzaal is inbegrepen (basispakket grotere vergaderzalen): wegwijs maken van de gebruiker; ontvangst van de bezoekers via het onthaal van het bedrijvencentrum; aanbrengen van wegwijzers; gebruik van bepaalde uitrusting (ICT, flipchart, white board, beamer, e.d.) met technische ondersteuning; elektriciteit, verwarming/airco en water; WIFI; toegang tot uitgeruste refter; gebruik sanitair; onderhoud en schoonmaak van de ruimte;

113.6. de klant niet de mogelijkheid zal hebben om van bepaalde diensten, die in het basispakket grotere vergaderzalen inbegrepen zijn, af te zien tegen een prijsvermindering.

114\. Er is in dit geval sprake van de algemene aanwezigheid van een ruime dienstverlening door X in het bedrijvencentrum dat wordt uitgebaat door de vennootschap, wiens aanwezigheid men niet kan wegdenken. De hier omschreven kortdurende terbeschikkingstelling van vergaderruimte (met inbegrepen dienstverlening) aan gebruikers van het bedrijvencentrum en derden (niet-gebruikers bedrijvencentrum) moet worden beschouwd als een dienst onder bezwarende titel die aan de btw onderworpen is en niet als een vrijstelde onroerende verhuur zoals bedoeld in [artikel 44, § 3, 2° WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-44).

## Auditorium

115\. Uit de inlichtingen van de aanvrager blijkt in dit concreet geval dat:

115.1. het auditorium in kwestie zich in een deel van het gebouw bevindt dat als bedrijvencentrum wordt uitgebaat en dat het auditorium door de uitbater ten behoeve van de uitbating van het bedrijvencentrum in zijn geheel worden aangewend;

115.2. het auditorium niet is opgenomen in het basispakket van het bedrijvencentrum, maar dat het voor korte periodes (maximaal enkele dagen) aan de gebruikers van het bedrijvencentrum worden ter beschikking gesteld;

115.3. deze vergaderzalen naar beschikbaarheid ook voor korte periodes (maximaal enkele dagen) ter beschikking zullen worden gesteld van derden (niet-gebruikers van het bedrijvencentrum);

115.4. de gebruiker geen sleutel ontvangt en het ontgrendelen of vergrendelen van de lokalen door het personeel van X gebeurt;

115.5. in de prijs van de terbeschikkingstelling van het auditorium is inbegrepen (basispakket auditorium): wegwijs maken van de gebruiker; ontvangst van de bezoekers via het onthaal van het bedrijvencentrum; aanbrengen van wegwijzers; gebruik van bepaalde uitrusting (TV en ICT) met technische ondersteuning; elektriciteit, verwarming/airco en water; WIFI; toegang tot de uitgeruste foyer; toegang tot uitgeruste refter; toegang tot copy street; gebruik sanitair; onderhoud en schoonmaak van de ruimte;

115.6. de klant niet de mogelijkheid zal hebben om van bepaalde diensten, die in het basispakket grotere vergaderzalen inbegrepen zijn, af te zien tegen een prijsvermindering.

116\. Er is in dit geval sprake van de algemene aanwezigheid van een ruime dienstverlening door X in het bedrijvencentrum dat wordt uitgebaat door de vennootschap, wiens aanwezigheid men niet kan wegdenken. De hier omschreven kortdurende terbeschikkingstelling van het auditorium (met inbegrepen dienstverlening) aan gebruikers van het bedrijvencentrum en derden (niet-gebruikers bedrijvencentrum) moet worden beschouwd als een dienst onder bezwarende titel die aan de btw onderworpen is en niet als een vrijstelde onroerende verhuur zoals bedoeld in [artikel 44, § 3, 2° WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-44).

\*

\* \*

Gelet op de artikelen 20 tot 23 van voormelde wet van 24 december 2002 alsmede op de overwegingen zoals vermeld in deel V beslist het College van de DVB in zitting van 6 oktober 2015 dat :

117\. uit de door de aanvrager overgemaakte inlichtingen blijkt dat het basisdienstenpakket bedrijvencentrum, dat door de vennootschap X aan de gebruikers zal worden aangeboden tegen een forfaitaire prijs, één enkele ondeelbare dienstprestatie onder bezwarende titel uitmaakt, die aan de btw onderworpen is en dus geen vrijgestelde onroerende verhuur in de zin van [artikel 44, §3, 2° WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-44) betreft;

118\. de hierboven omschreven kortdurende terbeschikkingstelling van grote vergaderruimten (met inbegrepen dienstverlening) aan gebruikers van het bedrijvencentrum en derden (niet-gebruikers bedrijvencentrum) moet worden beschouwd als een dienst onder bezwarende titel (art. 18 en [art. 2 WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-2)) die aan de btw onderworpen is (en dus niet als een door [artikel 44, § 3, 2° WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-44) vrijgestelde verhuur);

119\. de hierboven omschreven kortdurende terbeschikkingstelling van het auditorium (met inbegrepen dienstverlening) aan gebruikers van het bedrijvencentrum en derden (niet-gebruikers bedrijvencentrum) moet worden beschouwd als een dienst onder bezwarende titel (art. 18 en [art. 2 WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-2)) die aan de btw onderworpen is (en dus niet als een door [artikel 44, § 3, 2° WBTW](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-44) vrijgestelde verhuur).

## Aangehaalde teksten

4

[WBTW art. 44](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-44) 8 voorkomens

[WBTW art. 18](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-18) 2 voorkomens

[WBTW art. 2](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-2) 2 voorkomens

[C-284/03, arrest van 18 november 2004](https://juriel.be/nl/rechtspraak-unie/c-284-03-arrest) 1 voorkomen