--- title: "Aftrek, Verhuur van onroerende goederen · Hof van Cassatie van België, 4 juni 2010, C.09.0285.F" description: "Aftrek, Verhuur van onroerende goederen, Hof van Cassatie, Prejudiciële vraag, Verplichting. Hof van Cassatie van België, 4 juni 2010, C.09.0285.F." url: "https://juriel.be/nl/rechtspraak/aftrek-verhuur-onroerende-goederen-hof-cassatie-brussel-2010-06-04-1200" lang: "nl" fr: "https://juriel.be/fr/jurisprudence/deduction-location-immobiliere-cour-prejudicielle-cassation-bruxelles-2010-06-04-e36d" --- # Aftrek, Verhuur van onroerende goederen, Hof van Cassatie **Rechtscollege** Hof van Cassatie **Rolnummer** C.09.0285.F **Datum** 4 juni 2010 ## Over het document **Verzameling** Belgische rechtspraak **Taal van de tekst** Nederlands **Strekking volgens de FOD** ongunstig voor de Belgische Staat ## Tekst 52 paragrafen ### Fiche van de FOD Financiën Arrest van het Hof van Cassatie dd. 04.06.2010 (C.09.0285.F) *Aftrek - Verhuur van onroerende goederen -* *Hof van Cassatie - Prejudiciële vraag - Verplichting* ## Wettelijke bepalingen Art. 13, B, b), Richtlijn EG/1977-05-17 Art. 44, § 3, 2°, W.BTW ## Samenvatting Het nationaal gerecht moet rekening houden met alle omstandigheden waarin de litigieuze verrichting plaatsvindt om de kenmerken ervan te onderzoeken en te beoordelen of zij omschreven kan worden als een huur van onroerende goederen in de zin van [artikel 13, B, b), van de Zesde Richtlijn 77/388/EEG](https://juriel.be/nl/unierecht/zesde-richtlijn-77-388/artikel-13) van de Raad van 17 mei 1977 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der Lidstaten inzake omzetbelasting - Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde: uniforme grondslag - en moet hij zodoende nagaan of de overeenkomsten, zoals zij zijn uitgevoerd, hoofdzakelijk bestaan in de passieve terbeschikkingstelling van ruimtes of oppervlakten van onroerende goederen tegen een vergoeding die verband houdt met het tijdsverloop, dan wel strekken tot het verrichten van een dienst die voor een andere kwalificatie in aanmerking komt. Wanneer de door een arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen beslechte vraag dezelfde is als die welke voor het Hof van Cassatie gesteld wordt, hoeft het Hof die prejudiciële vraag niet te stellen. **Tekst van het arrest** ### Tekst van de beslissing ## Arrest van het Hof van Cassatie **dd. 04.06.2010** **(C.09.0285.F)** M.E., naamloze vennootschap, Mr. T.A. , advocaat bij de balie te Brussel, tegen BELGISCHE STAAT, minister van Financiën, Mr. F.K. , advocaat bij het Hof van Cassatie. ## I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest, op 11 december 2008 gewezen door het hof van beroep te Bergen. ## II. CASSATIEMIDDELEN De eiseres voert vijf middelen aan in haar cassatieverzoekschrift, waarvan een eensluidend verklaard afschrift aan dit arrest is gehecht. ## III. BESLISSING VAN HET HOF *Eerste middel* *Eerste onderdeel* Krachtens [artikel 44, §3, 2°, BTW-wetboek](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-44), zijn van de belastingen vrijgesteld, de verpachting, de verhuur en de overdracht van huur van uit hun aard onroerende goederen, met uitzondering van enkele gevallen die te dezen niet van toepassing zijn. Dat artikel is de omzetting, in het interne recht, van [artikel 13, B, sub b), van de zesde richtlijn 77/388/EEG](https://juriel.be/nl/unierecht/zesde-richtlijn-77-388/artikel-13) van de Raad van 17 mei 1977 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen der Lidstaten inzake omzetbelasting - Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde: uniforme grondslag. Het Hof van Justitie van de Europese Unie, dat beslist dat het begrip "verhuur van onroerende goederen" bedoeld in artikel 13, B, sub b), ruimer is dan dat welk in de verschillende nationale wetgevingen is bepaald, omschrijft dat begrip als er in wezen in bestaande dat een verhuurder een huurder voor een overeengekomen tijdsduur en onder bezwarende titel het recht verleent een onroerend goed te gebruiken als ware hij de eigenaar ervan en ieder ander van het genot van dat recht uit te sluiten. In het arrest [C-284/03](https://juriel.be/nl/rechtspraak-unie/c-284-03-arrest) van 18 november 2004 (Belgische Staat c/ Temco Europe), heeft het Hof van Justitie voor recht gezegd dat de verhuur van onroerend goed, die in de regel een betrekkelijk passieve activiteit is die enkel verband houdt met het tijdsverloop en geen toegevoegde waarde van betekenis oplevert, moet worden onderscheiden van andere activiteiten die ofwel een zakelijk-industrieel en commercieel karakter hebben, ofwel een voorwerp hebben dat beter wordt gekarakteriseerd door het leveren van een prestatie dan door de enkele terbeschikkingstelling van een goed (punt 20). De duur van de verhuur is op zichzelf echter geen onderscheidend criterium en het feit dat de wederprestatie voor de verhuurder rekening houdt met andere elementen dan de duur van het gebruik van het goed, sluit niet noodzakelijkerwijs de kwalificatie als "verhuur van onroerende goederen" uit wanneer de andere elementen waarmee rekening wordt gehouden een kennelijk bijkomstig karakter hebben ten opzichte van het deel van de wederprestatie dat met het tijdsverloop verband houdt of geen vergoeding vormen voor een andere prestatie dan enkel de terbeschikkingstelling van een goed (punten 21 en 23). Dat in de overeenkomst dergelijke beperkingen van het recht het gehuurde goed te gebruiken zijn opgenomen, neemt daarenboven niet weg dat dit gebruik uitsluitend is ten opzichte van eenieder die niet op grond van de wet of de overeenkomst een recht kan doen gelden ten aanzien van het goed dat het voorwerp van de huurovereenkomst vormt (punt 25). De nationale rechter moet alle omstandigheden in aanmerking nemen waarin de litigieuze transactie zich afspeelt teneinde de kenmerkende elementen daarvan te achterhalen en te beoordelen of deze als "verhuur van onroerende goederen" in de zin van [artikel 13, B, sub b), van de zesde Richtlijn](https://juriel.be/nl/unierecht/zesde-richtlijn-77-388/artikel-13) kan worden gekwalificeerd, en hij moet aldus nagaan of de overeenkomsten zoals zij worden uitgevoerd, in hoofdzaak de passieve terbeschikkingstelling tot doel hebben van ruimtes of oppervlakten van onroerende goederen, tegen een vergoeding die verband houdt met het tijdsverloop, dan wel strekken tot het verrichten van een dienst die voor een andere kwalificatie in aanmerking komt. (punten 26 en 27). De vraag die in dat arrest wordt beantwoord en die welk te dezen wordt voorgesteld, zijn gelijklopend, zodat het Hof geen prejudiciële vraag aan het Hof van Justitie van de Europese Unie hoeft te stellen. Het bestreden arrest vermeldt, op grond van eigen redenen, het volgende: \- de activiteiten van de eiseres bestaan hoofdzakelijk uit de terbeschikkingstelling, tegen betaling, van de volledige uitrusting in haar multifunctionele hall of van een gedeelte daarvan aan organisatoren van verschillende evenementen, \- de overeenkomsten met de organisatoren hebben hoofdzakelijk betrekking op de terbeschikkingstelling van tentoonstellingsruimten, \- de vermelding, in die overeenkomsten, van beperkingen op het recht om de gehuurde ruimten te gebruiken, belet niet dat dit gebruik uitsluitend is ten aanzien van alle andere in de overeenkomst bedoelde personen, \- de korte huurtijd houdt inherent verband met de bestemming van de ruimten. Het arrest beslist daarenboven wat volgt : \- de diensten zoals de schoonmaak van de ruimten, de verzekeringen, de elektrische aansluitingen en koffers, het technisch personeel, het onderhoudspersoneel en het personeel voor het onthaal, de terbeschikkingstelling van containers, enz. zijn slechts bijkomstig ten aanzien van de terbeschikkingstelling van de ruimten, \- de terbeschikkingstelling van parkeerplaatsen, ruimten voor gebruik als cafetaria, keuken, vergaderzalen, vestiaires, alsook telefoon- en ADSL-lijnen zijn eveneens slechts bijkomstig ten aanzien van de verhuur van de ruimten. Het arrest beslist, met aanneming van de redenen van de eerste rechter, dat die diensten "bijkomstige prestaties zijn - waarvoor de btw-aftrek is toegekend - ten opzichte van de passieve terbeschikkingstelling van de ruimten tegen betaling van een vergoeding die verband houdt met het tijdsverloop (waarbij de eiseres geenszins deel(neemt) aan de organisatie van het evenement of van de tentoonstelling die in haar ruimten plaatsvindt)". Het arrest, dat de uitlegging van het begrip "verhuur van onroerende goederen" door het Hof van Justitie op het geschil toepast, leidt uit die vermeldingen wettig af dat "de activiteiten van (de eiseres) bestaan uit de verhuur van onroerende goederen, zodat er geen grond tot aftrek van de litigieuze belasting bestaat". Het onderdeel kan niet worden aangenomen. (...) ### Beschikkend gedeelte ## Dictum **Het Hof,** Vernietigt het bestreden arrest, in zoverre het de verminderde geldboete, vastgesteld overeenkomstig de artikelen [70, §1](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-70), en [84, derde lid](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-84), Btw-wetboek en de bepalingen van het koninklijk besluit nr. 41, verschuldigd is en uitspraak doet over de kosten. Verwerpt het cassatieberoep voor het overige. Beveelt dat van dit arrest melding zal worden gemaakt op de kant van het gedeeltelijk vernietigde arrest. Veroordeelt de eiseres in twee derden van de kosten, houdt de overige kosten aan en laat de beslissing daaromtrent aan de feitenrechter over. Verwijst de aldus beperkte zaak naar het hof van beroep te Luik. Aldus geoordeeld door het Hof van Cassatie, eerste kamer, te Brussel, door afdelingsvoorzitter … Vertaling opgemaakt onder toezicht van raadsheer … Ondertekeningen ## Aangehaalde teksten 5 [Zesde richtlijn 77/388 art. 13](https://juriel.be/nl/unierecht/zesde-richtlijn-77-388/artikel-13) 3 voorkomens [WBTW art. 44](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-44) 1 voorkomen [WBTW art. 70](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-70) 1 voorkomen [WBTW art. 84](https://juriel.be/nl/wetboeken/btw/artikel-84) 1 voorkomen [C-284/03, arrest van 18 november 2004](https://juriel.be/nl/rechtspraak-unie/c-284-03-arrest) 1 voorkomen ## Rechtspraak 5 ### België 5 Hof van beroep te Brussel 11.04.2019 #### [Recht op aftrek, Onroerende verhuur, Vrijstelling art. 44](https://juriel.be/nl/rechtspraak/recht-aftrek-onroerende-verhuur-vrijstelling-hof-van-beroep-brussel-2019-04-11-6f1c) Hof van beroep te Luik 2015/RG/398 16.06.2016 #### [Belasting over de toegevoegde waarde -Vrijstellingen](https://juriel.be/nl/rechtspraak/belasting-toegevoegde-waarde-vrijstellingen-draagwijdte-hof-van-beroep-luik-2016-06-16-8d01) Hof van beroep te Luik 2012/RG/241 06.11.2013 #### [Dwangbevel, toegang tot bedrijfslokalen, recht op aftrek van Btw](https://juriel.be/nl/rechtspraak/dwangbevel-toegang-bedrijfslokalen-recht-aftrek-hof-van-beroep-luik-2013-11-06-ff7d) ## Administratieve doctrine 5 [Fiches van de administratieve commentaar 3](https://juriel.be/nl/rechtspraak/aftrek-verhuur-onroerende-goederen-hof-cassatie-brussel-2010-06-04-1200/documenten?type=commentaar) [Voorafgaande beslissingen 2](https://juriel.be/nl/rechtspraak/aftrek-verhuur-onroerende-goederen-hof-cassatie-brussel-2010-06-04-1200/documenten?type=voorafgaande-beslissingen) [Bekijk de 10 documenten](https://juriel.be/nl/rechtspraak/aftrek-verhuur-onroerende-goederen-hof-cassatie-brussel-2010-06-04-1200/documenten) ## Vergelijkbare beslissingen 8 [Vervolging, rechten en voorrechten schatkist, vrijstelling, andere vrijstelling](https://juriel.be/nl/rechtspraak/vervolging-rechten-voorrechten-schatkist-vrijstelling-hof-van-beroep-gent-2007-09-11-3e36) 4 gemeenschappelijke bepalingen [Vervolging, geding, rechten en voorrechten schatkist, bewijs, controlemaatregel, werkingssfeer](https://juriel.be/nl/rechtspraak/vervolging-geding-rechten-voorrechten-schatkist-hof-van-beroep-gent-2003-10-14-968f) 4 gemeenschappelijke bepalingen [Recht op aftrek, gemengde belastingplichtige, vrijgestelde handeling, schuldbemiddeling](https://juriel.be/nl/rechtspraak/recht-aftrek-gemengde-belastingplichtige-vrijgestelde-hof-van-beroep-gent-2019-09-24-f3fe) 4 gemeenschappelijke bepalingen [Levering van nieuwe gebouwen, Geen periodieke betaling, Bijzondere rekening](https://juriel.be/nl/rechtspraak/levering-nieuwe-gebouwen-geen-periodieke-hof-van-beroep-luik-2023-03-17-1a65) 3 gemeenschappelijke bepalingen [Proportionele fiscale geldboeten, Beroepsmatig gebruik van de woning](https://juriel.be/nl/rechtspraak/proportionele-fiscale-geldboeten-beroepsmatig-gebruik-rechtbank-brussel-2021-05-03-5bda) 3 gemeenschappelijke bepalingen [Aftrek, Vrijstelling, Onroerende verhuur](https://juriel.be/nl/rechtspraak/aftrek-vrijstelling-onroerende-verhuur-overdracht-rechtbank-luik-2020-10-08-d465) 3 gemeenschappelijke bepalingen [Proportionele geldboete, Kwijtschelding, proportionele fiscale geldboete](https://juriel.be/nl/rechtspraak/proportionele-geldboete-kwijtschelding-fiscale-hof-van-beroep-brussel-2025-10-09-2444) 3 gemeenschappelijke bepalingen [Tegenprestatie, maatstaf van heffing, normale waarde](https://juriel.be/nl/rechtspraak/ruil-tegenprestatie-maatstaf-heffing-normale-hof-van-beroep-gent-2023-10-24-59b1) 3 gemeenschappelijke bepalingen