--- title: "Parlementaire vraag P3102 · Het dreigende stroomtekort en de verlaging van de btw op elektriciteit" description: "Het dreigende stroomtekort en de verlaging van de btw op elektriciteit, tarief. Parlementaire vraag nr. P3102 van 4 oktober 2018 (Belgisch federaal parlement)." url: "https://juriel.be/nl/parlementaire-vragen/p3102-dreigende-stroomtekort-verlaging-btw-elektriciteit-b951" lang: "nl" fr: "https://juriel.be/fr/questions-parlementaires/p3102-penurie-electricite-baisse-tva-orale-f079" --- # Het dreigende stroomtekort en de verlaging van de btw op elektriciteit **Nummer** P3102 **Datum** 4 oktober 2018 ## Over het document **Verzameling** Parlementaire vragen **Taal van de tekst** Nederlands ## Tekst 73 paragrafen Samengevoegde mondelinge parlementaire vragen nr. P3102 van de heer Jean-Marc Nollet, nr. P3103 van de heer Ahmed Laaouej, nr. P3104 van mevrouw Meryame Kitir, nr. P3105 van de heer Raoul Hedebouw, nr. P3106 van de heer Kristof Calvo ... d.d. 04.10.2018 **Kamer, Integraal verslag – Plenumvergadering, 2017-2018, CRIV 54 PLEN 246 d.d. 04.10.2018, blz. 2** *Het dreigende stroomtekort en de verlaging van de btw op elektriciteit* **Jean-Marc Nollet**: We hadden deze week een ietwat eigenaardige commissievergadering met minister Marghem. In hoeverre sluit het elektriciteitsaanbod nog aan op de vraag? Wat is vandaag de stand van zaken? De minister van Binnenlandse Zaken wees gisteren op de verantwoordelijkheid van ENGIE Electrabel voor de huidige crisis, hij zei dat het probleem werd onderschat en dat er te weinig werd geïnvesteerd in onderhoud. Het zou niet correct zijn dat de burgers en de kmo’s moeten opdraaien voor een fout van Electrabel. Welk mechanisme zult u invoeren opdat enkel de verantwoordelijke betaalt voor de verhoging van de factuur? U hebt de veiligheidsmechanismen op dit vlak en de strategische reserve geschrapt. Ik verwacht zeer duidelijke antwoorden van u. (Applaus bij de oppositie) **Ahmed Laaouej**: De energiefactuur (voor gas en elektriciteit) zou met 400 euro kunnen stijgen. Alleen al voor elektriciteit zou het over een stijging met 110 euro gaan. Voor heel wat gezinnen is dat een onoverkomelijk probleem. U kunt de factuur verminderen door de btw bij koninklijk besluit tot 6 % te verlagen. Op 26 september zei minister Marghem dat ze daarvoor openstond. 48 uur later zei de minister van Financiën echter dat daar geen sprake van kon zijn. Wat zult u doen om de elektriciteitsfactuur van onze medeburgers te verlagen? (Applaus bij de socialisten) **Meryame Kitir**: Mijnheer de voorzitter, mijnheer de eerste minister, de energiearmoede in ons land neemt onrustwekkende vormen aan. Het is uw regering die in het begin van deze legislatuur de btw verhoogd heeft, van 6 % naar 21 %. Het gevolg daarvan is dat de mensen vandaag, hoewel zij minder verbruiken, meer moeten betalen. Vandaag zijn er al 100 000 mensen met een afbetalingsplan om hun elektriciteitsfactuur te kunnen betalen. Het energietekort dat voor deze winter wordt verwacht — en die kans is reëel — zorgt ervoor dat er opnieuw een prijsstijging in de maak is. Mijnheer de eerste minister, voor ons is het duidelijk: de burger kan en mag hier niet voor opdraaien! Als er een energietekort komt, dan is dat de verantwoordelijkheid van deze regering. Het kan absoluut niet dat de prijzen voor de mensen opnieuw stijgen. Voor de sp.a is energie geen luxeproduct waarop 21 % btw moet worden betaald. Wij zijn voor een verlaging van het btw-tarief naar 6 %. Ik was blij toen de minister van Energie enkele weken geleden de deur voor een verlaging van het btw-tarief openzette, maar gisteren kwam de minister van Financiën vertellen dat voor hem die deur gesloten blijft. Mijnheer de eerste minister, wat is het standpunt van deze regering? Zult u de btw op elektriciteit verlagen naar 6 % of zult u gewoon blijven toekijken als de elektriciteitsprijzen opnieuw stijgen, terwijl de mensen niet eens zeker zijn of zij überhaupt wel elektriciteit zullen krijgen. Wat is uw antwoord hierop? **Raoul Hedebouw**: Mijnheer de voorzitter, mijnheer de eerste minister, energie wordt onbetaalbaar. De mensen zullen 150 euro meer moeten betalen, zijnde een prijsstijging van 30 %. Hoe kan men zulke hoge prijzen doen betalen terwijl geweten is dat er zoveel energiearmoede is? Heel wat regeringspartijen vinden dat niet erg. Ik lees voor wat Bart De Wever zei op 10 januari 2016 in de uitzending Terzake: "Goedkope energieprijzen zullen in deze 21e eeuw niet meer aan de orde zijn; dat is eigenlijk een goede zaak." Een goede zaak, beste NVA'ers! 150 euro meer betalen, vindt u dat een goede zaak? Voor u is dat gemakkelijk, met uw hoge lonen kunt u dat wel aan. Maar denk aan alle andere Vlamingen in België, die 1 200 euro verdienen, en die ook 150 euro meer zullen moeten betalen! Ik citeer ook de heer Wollants, vorige week in Terzake: "Zoveel is de energiefactuur nu ook weer niet gestegen." Hoe durft u dat te zeggen, mijnheer Wollants, terwijl de consumenten 150 euro meer moeten betalen? Dat is al te gemakkelijk. Wereldvreemde politici weten niet wat dat betekent. **Bert Wollants**: (…) **Raoul Hedebouw**: Ik weet wel dat u dat niet fijn vindt, maar hebt u dat gezegd of niet? **De voorzitter**: Mijnheer Hedebouw, gaat u gewoon door met uw betoog. **Raoul Hedebouw**: Ik vervolg mijn betoog, mijnheer de voorzitter, maar ik begrijp wel dat de N-VA-leden een beetje nerveus worden. Het is gemakkelijk om zulke uitspraken in televisieprogramma's te doen, maar hier valt dat moeilijker. **De voorzitter**: Mijnheer Hedebouw, gaat u door met uw betoog. **Raoul Hedebouw**: Er moeten dringend maatregelen worden genomen. De miljoenen euro's aan btw die naar de schatkist zullen vloeien als gevolg van de prijsstijgingen moeten geherinvesteerd worden om het btw-tarief te verlagen naar 6 %. Er werden 225 000 handtekeningen verzameld voor een petitie van de PVDA waarin dat idee wordt verdedigd. Zelfs mevrouw Marghem is bereid om erover na te denken. Bent u het met haar eens? Zult u nu eindelijk werk maken van die btw-verlaging? **De voorzitter**: De heer Wollants vraagt het woord voor een persoonlijk feit. ## Persoonlijk feit **Bert Wollants**: Mijnheer Hedebouw, met het citeren van halve zinnen en halve waarheden komt u hier niet weg. Laten wij eerlijk zijn. Wat stond er in die eerste zin? De taxshift zorgt ervoor dat er voor een gemiddeld loon elke maand meer dan 100 euro bijkomend in het loonzakje komt. U zegt dat de btw van 21 naar 6 % moet dalen, maar dat verschil wordt dan bijgepast uit de begroting. Dat verschil betekent dat wij moeten besparen op andere zaken of dat iedereen het via de belastingbrief bijbetaalt. Dat is de waarheid. Dat is de realiteit. Die wil u ook kennen. *Het incident is gesloten.* **De voorzitter**: De heer Calvo heeft het woord. **Raoul Hedebouw:** (…) De heer Calvo heeft het woord. **Kristof Calvo**: Mijnheer de voorzitter, er is een beetje chaos in het Parlement maar heel veel chaos op onze energiemarkt. Om de orde te bewaren in het Parlement heeft men een goede voorzitter nodig en om de chaos op de energiemarkt te herstellen heeft men een sterke premier nodig. Mijnheer de eerste minister, in die zin vind ik het dan ook goed dat u vandaag de vragen naar u hebt toegetrokken. Ik zou u echter vooral willen vragen om ook dit dossier naar u toe te trekken en een einde te maken aan de chaos. De chaos van de voorbije dagen kost onze burgers en bedrijven immers heel veel geld. Men ziet dat sleutelspelers, spelers die in principe voor rust en zekerheid moeten zorgen en die onze burgers elektriciteit moeten bezorgen, de chaos in de hand blijven werken. Elia zegt A, ENGIE zegt B. Het FANC wijst naar ENGIE, ENGIE wijst naar het FANC. Het is totale chaos. Men is het zelfs niet eens over hoeveel wij op dit moment tekortkomen. Dat was het schouwspel dat wij hier deze week in het Parlement hebben mogen bijwonen. Mijnheer de eerste minister, mijn eerste punt is dus dat u dit in handen moet nemen. U moet snel verduidelijken welke bijkomende maatregelen u met uw regering zult nemen om de lamp te laten branden. In een welvarend land als het onze moet de lamp immers altijd branden. Als wij vandaag op dat vlak problemen hebben, dan is het omdat de minister en de N-VA een blind naïef geloof hadden in stokoude kerncentrales die ons steeds meer in de steek laten. Mijnheer de eerste minister, mijn tweede punt betreft uiteraard de factuur. De minister heeft een ballonnetje opgelaten rond de verlaging van de btw. Een ander ballonnetje was een claim tegen ENGIE. Ik zou u willen vragen om die claim hard te maken, om ook daarover heel duidelijk te zijn. ENGIE draagt een enorme verantwoordelijkheid. Zij moeten die verantwoordelijkheid dragen, zij moeten daar de prijs voor betalen, niet onze burgers en bedrijven. Mijnheer de eerste minister, ik vraag u dus om heel duidelijk te zeggen of die claim er nu zal komen of niet. Voor ons kan het namelijk niet de bedoeling zijn dat onze burgers en bedrijven met nog hogere facturen geconfronteerd worden. **Michel de Lamotte**: De Belgische elektriciteitsproductie en -transmissie zijn in privéhanden. Het is de taak van de politiek om over het algemeen belang te waken. Uw minister zei dat ENGIE Electrabel haar vertrouwen heeft geschonden en de CEO van Elia verklaarde dat Elia niet meer doet dan verslagen opstellen die de minister vervolgens naar eigen goeddunken gebruikt om haar beleid vast te stellen. Is het niet dit blind vertrouwen van de regering dat in vraag moet worden gesteld? Het zou beter zijn voor de Belgische consumenten dat de regering bij zichzelf te rade gaat en haar fouten rechtzet. Hoe staat het met de elektriciteitsvoorziening voor deze winter? Wat is uw lange termijn agenda voor energie? Welke lessen trekt u uit deze gebeurtenissen? De minister van Energie sluit een verlaging van de btw op elektriciteit niet uit. Wat zal de regering doen? **Marco Van Hees**: Ik had mijn vraag tot minister Marghem gericht, maar nu wordt ze door u beantwoord. Betekent dit dat u haar niet langer vertrouwt? **Marco Van Hees**: Nadat ze de slippendrager van Electrabel geweest is, levert minister Marghem hevige kritiek op dat bedrijf terwijl ze mee verantwoordelijk is voor de huidige situatie. Sinds 2014 heeft de regering niets ondernomen om tekorten te voorkomen, tenzij het verlengen van de levensduur van de kerncentrales, wat het risico op een tekort verhoogt! Behoudt u het vertrouwen in minister Marghem? Kan u waarborgen dat er deze winter geen tekorten zullen zijn? Wie zal er de aan dat risico verbonden meerkosten betalen? **Eerste minister Charles Michel**: Wij werden op 21 september 2018 van het probleem in kennis gesteld, en de minister heeft haar standpunt zonder verwijl uiteengezet in het Parlement. Vóór de zomer hadden wij geen informatie dat de bevoorradingszekerheid een probleem zou gaan vormen. In de loop van augustus waren wij op basis van het rapport van Elia nog in de overtuiging dat wij de winter zonder moeilijkheden zouden doorkomen. In de loop van september, op 21 september om precies te zijn, hebben wij natuurlijk belangrijke informatie gekregen van de operator, ENGIE Electrabel. ENGIE Electrabel heeft ons meegedeeld dat de verwachte einddatum van de werken aan de reactoren verschoven werd van eind september naar maart. Daardoor lopen we het risico dat we slechts aan 75 % van onze elektriciteitsbehoefte zullen kunnen voldoen. Wij hebben onmiddellijk gereageerd om de stand van zaken op te maken en onze vooruitzichten te verfijnen. De topprioriteit is het waarborgen van de bevoorradingszekerheid. In de commissie heeft de minister het Parlement al meer concrete informatie gegeven. Er is al een eerste schijf van 750 MW beschikbaar. Ik heb er vertrouwen in dat de continuïteit van de energievoorziening nog deze winter verzekerd zal worden dankzij het harde werk van onze diensten. Gisteren heb ik met de verantwoordelijken van ENGIE Electrabel gesproken om me ervan te vergewissen dat ze hun verantwoordelijkheid met betrekking tot de continuïteit van de energievoorziening volledig opnemen. Ik heb ENGIE Electrabel gezegd dat het bedrijf zal moeten opdraaien voor de abnormale prijsstijging die door de onbeschikbaarheid van het kernenergiepark wordt veroorzaakt. Een tweede belangrijk punt dat ik wil aanhalen – de heer de Lamotte vroeg hiernaar – zijn de lessen voor de toekomst. Ook daarover moet ik duidelijk zijn: ik heb in onze assemblee vaak gehoord dat wij onmiddellijk uit kernenergie moesten stappen. U ziet nu welke problemen we op het stuk van de prijzen en de energievoorziening zullen ondervinden als we de kerncentrales ondoordacht buiten bedrijf stellen, zoals sommigen voorstellen! Ik wil dat in een paar punten aanhalen. In de voorbije maanden heeft de regering ter zake – het is de eerste keer dat dat is gebeurd – tal van structurele, fundamentele beslissingen voor de toekomst genomen. We hebben de energiestrategie geleidelijk geïmplementeerd, met name via het reguleringsmechanisme voor de capaciteit en de offshorewindmolenparken, waarmee we de capaciteit verdubbelen en 4 miljard euro besparen. De energiefactuur bestaat uit verschillende componenten, waarvan de btw er slechts één is. Er zijn ook de distributietarieven, die sterk door de intercommunales bepaald worden, en het transport en de aspecten van openbare dienstverlening. De energienorm zal een kader bieden voor de energietarieven van de particulieren. De regering zal blijven werken aan een prijsregulering voor de gezinnen met een laag of gemiddeld inkomen. Ik stel vast dat er – dat is zeer interessant voor de diversiteit van de debatten – een groot verschil van mening is tussen onze vrienden van Ecolo-Groen aan de ene kant en de PS aan de andere kant. Ik herinner mij zeer goed dat de leiders van Ecolo een paar jaar geleden, toen de beslissing omtrent de verlaging van de btw was genomen, duidelijk hebben gemaakt dat dat geen goede sociale en duurzame oplossing was. Het btw-tarief voor elektriciteit bedraagt overigens al sinds 1995 21 %. De verlaging ervan was in feite bedoeld om heimelijk een indexverhoging uit te stellen. Meneer Laaouej, u bent slecht geplaatst om ons hier de les te lezen! (Protest bij de PS) De regering stelt alles in het werk om de voorzieningszekerheid te garanderen. **Jean-Marc Nollet**: U hebt beloofd ervoor te zorgen dat Electrabel de impact op de factuur waarvoor het bedrijf verantwoordelijk is voor zijn rekening neemt maar u zegt wel niet hoe dat in zijn werk zal gaan. We zullen dit dan ook aandachtig volgen. U hebt de realiteit niet onder ogen willen zien en toch de verlenging van de levensduur van de verouderde centrales er doorgedrukt. Wel, in november zullen zes van de zeven reactoren stilliggen. Hoe kunt u beweren dat u het probleem pas op 21 september hebt ontdekt? Elke week stel ik hierover vragen aan de minister van Binnenlandse Zaken. Men draagt al sinds oktober 2017 kennis van scheuren in het beton. U moet het energiebeleid opnieuw in handen nemen door de prijzen te reguleren en uit kernenergie te stappen. **Ahmed Laaouej**: De gezinnen hebben steeds meer moeite om de eindjes aan elkaar te knopen en nu blijkt dat de energiefactuur ook nog met 400 euro zal stijgen. U zegt dat dat niet uw schuld is, omdat u maatregelen hebt genomen. Maar welke maatregelen? Uw beleid is een echec, in economisch, maar ook in sociaal opzicht! U zou de factuur kunnen verminderen door de btw te verlagen, maar dat doet u niet. U hebt een indexsprong doorgevoerd, dat is de waarheid met betrekking tot uw beleid! **Ahmed Laaouej**: In 2014 zwoer u dat er niet aan het btw-tarief voor elektriciteit zou worden geraakt. Men ziet vandaag duidelijk dat de N-VA aan de touwtjes trekt. (Applaus bij de oppositie) **Meryame Kitir**: Mijnheer de premier, dank u wel voor uw uitleg. Ik heb goed geluisterd. Ik meen dat het antwoord van de regering duidelijk is. Toen de regering besliste om de levensduur van de kerncentrales te verlengen, wist men dat het om oude centrales ging. Per definitie wist men dus dat er moet worden geïnvesteerd. Nu zeggen dat er tot deze zomer geen enkel signaal werd gegeven dat er eventueel iets mis kon lopen, is dan ook het ontlopen van de eigen verantwoordelijkheid. Ik heb u gevraagd of u bereid bent om de btw op elektriciteit te verlagen. Uw antwoord was een duidelijk neen. Mijnheer de premier, op die manier toont u dat u de zorgen van de mensen naast u neerlegt. U hebt die mogelijkheid, maar u lacht dat een beetje weg en vergelijkt het met een indexsprong. Mijnheer de premier, de mensen zijn slimmer dan u denkt. Als men minder moet betalen voor elektriciteit, als het leven minder duur wordt, is een indexaanpassing minder van tel. Door uw regering is het leven duurder geworden en de mensen krijgen daar niet eens elektriciteit voor in de plaats. **Raoul Hedebouw**: U zei dat de prijsverhoging door Electrabel en niet door de consumenten zou worden gedragen. De grafieken van de CREG tonen duidelijk dat de sterke prijsstijging niet te wijten is aan een algemene Europese stijging maar wel aan Electrabel. U belooft vandaag dat de burgers geen euro meer zullen moeten betalen voor elektriciteit. Die maatregel moet zo snel mogelijk toegepast worden. Hoe zal men Electrabel laten betalen? De PVDA stelt een uitzonderlijke belasting voor op de winsten van ENGIE, die in 2017 1,4 miljard euro bedroegen. De stijging van de energieprijzen met 15 à 20 % zal zich via de btw vertalen in een evenredige stijging van de overheidsontvangsten. We stellen een vermindering van het btw-tarief van 21 % naar 6 % voor. **Kristof Calvo** : Mijnheer de eerste minister, ik zal beginnen met het lichtpunt, helaas het enige lichtpunt. U bent duidelijk over de verantwoordelijkheid van Electrabel. U sluit zich aan bij onze vraag om Electrabel die meerkosten te laten betalen en die niet opnieuw af te wentelen op onze burgers en bedrijven. Ik wil u echt vragen om dat engagement te concretiseren in de uren en de dagen die volgen. Ik hoop dat wij op dit vlak allemaal aan een zeel kunnen trekken. Naast dit ene lichtpunt heb ik uw antwoord niet goed begrepen. Ik begrijp niet goed, of het moet met campagnestress te maken hebben omdat u voelt dat uw beleid toch niet zo wordt gedragen op het terrein, waarom u vooral investeert in aanvallen op de oppositie want dat gaat de lamp echt niet doen branden. Ik heb veel te weinig gehoord over wat de regering nu zal doen om die bevoorradingszekerheid te garanderen. U zegt dat u een totaal vertrouwen in de minister hebt, in het werk op het terrein. Sorry, mijnheer de eerste minister, maar ik vraag u om het in handen te nemen, want vertrouwen hebben in mevrouw Marghem is een beetje als vertrouwen hebben in een oude kerncentrale. Dat functioneert niet, dat doet de lamp niet branden en is eigenlijk onbetrouwbaar. Ik vraag u daarom om dit dossier in handen te nemen, om heel snel in de uren en de dagen die volgen de claim te concretiseren, en vooral om de lamp te laten branden en al het nodige te doen. Ik denk dat het met mevrouw Marghem niet zal lukken. Ik hoop dat onze eerste minister op dit vlak het initiatief zal nemen. **Michel de Lamotte**: U hebt gezegd dat u naar een oplossing voor het tekort zocht. Het is toch een beetje laat. Verbetenheid levert nog geen megawatts op! U moet een oplossing voor november en de daaropvolgende maanden vinden. U hebt duidelijk gesteld dat Electrabel de extra kosten voor zijn rekening moet nemen. Ik wacht op uw voorstel. We moeten de gezinnen met een klein en middelgroot inkomen ondersteunen **Marco Van Hees**: De tijdelijke btw-verlaging was een manier om de bevolking te misleiden met een verkapte indexsprong. Zodra u premier werd, hebt u beslist een indexsprong door te voeren en de btw te verhogen tot 21 %. U hebt de burgers dus drie keer bedrogen! (Protest van de eerste minister) **Marco Van Hees**: Twintig jaar geleden heeft men gezegd dat men de kernuitstap geprogrammeerd had, maar men heeft de markt alle sleutels in handen gegeven. De politici hebben zich aan hun verantwoordelijkheid onttrokken. Vandaag beschikken we slechts over 8,7 % aan hernieuwbare energie, een van de laagste scores in Europa. De kernenergie domineert nog steeds de markt en de regering houdt de problemen langer in stand, doordat ze die niet aan de wortel wil aanpakken en de kernuitstap uitstelt.