De prijzen aan de pomp De exploderende brandstofprijzen

Wouter Vermeersch: Mijnheer de minister, u weet het misschien niet omdat u een beroep kunt doen op een auto met chauffeur, maar alle prijzen aan de pomp bedragen ondertussen meer dan 2 euro. Benzine 95 brak deze week bijvoorbeeld alle records, want voor het eerst bedroeg de prijs ervan ook meer dan 2 euro per liter. Een jaar geleden bedroeg de prijs van benzine 95 slechts 1,5 euro per liter. Een volle tank van ongeveer 60 liter is daardoor zowat 30 euro duurder geworden. Een kleine helft van die 2 euro bestaat nog altijd uit kosten, bijdragen, accijnzen en btw. Wat gaat u hieraan doen, mijnheer de minister?

Herinner u dat wij in oktober vorig jaar bij de voorstelling van de regeerverklaring in het Parlement als eerste partij vragen hebben gesteld aan de leider van uw fractie, CD&V, om te weten wat de regering zou doen aan de prijzen aan de pomp. Week na week, maand na maand zijn wij de verantwoordelijke ministers, waaronder u, in het Parlement blijven vragen wat er nu uiteindelijk zou worden gedaan aan de prijzen aan de pomp. Ondertussen werd een eerste accijnsverlaging doorgevoerd. Ik zeg wel degelijk een eerste accijnsverlaging, want daar stopt het voor het Vlaams Belang niet. Onze afdelingen voeren actie in heel Vlaanderen aan de benzinepompen om de steun van de bevolking te vragen. Die steun is massaal.

De prijzen zijn verder gestegen, dus het is tijd voor een tweede accijnsverlaging. Wij hebben daarvoor onder andere een wetsvoorstel ingediend in het Parlement, dat ondertussen al werd besproken in deze commissie. Wat willen wij concreet doen? Een eerste maatregel die zou kunnen worden genomen is wat de Duitse regering heeft gedaan. Zij heeft namelijk beslist om alle accijnzen en dus de prijzen van diesel en benzine tijdelijk te verlagen tot het Europese minimum.

Mijnheer de minister, in België steeg de dieselprijs al opnieuw naar het niveau van voor de accijnsverlaging. Uw maatregel werd, wat diesel betreft, eigenlijk al na een week weggevaagd. Wat zal de regering doen om de prijs aan de pomp duurzaam en structureel te verlagen?

Er dreigt ook een tekort aan diesel te ontstaan. Europa heeft onder andere beslist om geen olieproducten meer te importeren uit Rusland. Wat gaat de regering doen om verdere prijsstijgingen door diesel- en benzinetekorten aan te pakken?

Last but not least, de accijnsverlaging heeft uiteindelijk ook een effect op de prijs van de winkelkar. Accijnsverlagingen halen voor transportbedrijven immers niets uit. Wat zal regering ondernemen om onze transportsector te ondersteunen en zo ook de prijs van onze winkelkar te drukken? Er is immers een domino-effect. Door de stijgende prijzen van diesel en benzine stijgt uiteindelijk ook de prijs van onze winkelwagen.

Mijnheer de minister, wij kijken uit naar uw antwoord en zullen niet nalaten u de komende weken regelmatig te ondervragen over dit onderwerp. Wij staan er absoluut op dat de huidige regering na de eerste accijnsverlaging nog een bijkomende oefening maakt.

Raoul Hedebouw: Mijnheer de minister, bent u eigenlijk blij met de maatregel om de accijnzen met 17 cent te verlagen die u een paar weken geleden hebt genomen? Al zes maanden voeren wij het debat dat er drastische maatregelen moeten worden genomen. U had gezegd dat u het cliquetsysteem zou invoeren en dan pakt u uit met 17 cent per liter minder. Na vijf dagen was die 17 cent al opgesnoept door de verhogingen in de markt.

Als minister kunt u toch niet gewoon toekijken hoe die prijzen boven de 2 euro gaan en zeggen dat u daar niets aan kunt doen? U kunt de mensen toch niet gewoon overlaten aan de markt, aan vraag en aanbod? Economische actoren verdienen daardoor immers miljarden op de kap van de werkende klasse in België.

Een echte goudmijn: 16 miljard winst voor TotalEnergies, 20 miljard voor Shell. Al dat geld stroomt in de zakken van deze multinationals en u zegt dat u er niets kan aan doen! Daar ben ik het niet mee eens! Als ik u interpelleer, dan is het om uit te vissen wat u van plan bent te doen.

Ja, de Staat moet ingrijpen in de prijsvorming voor basisproducten zoals diesel en benzine, die de mensen niet in hun vrije tijd gebruiken maar wel om naar het werk te rijden. Om die prijs tot maximum 1,4 euro terug te brengen, zijn we met een petitie gestart, die in enkele weken tijd al 90.000 handtekeningen heeft verzameld.

Dat zegt toch iets, mijnheer de minister. In tijden waarin CD&V zich vragen stelt over zijn identiteit, moeten we misschien verder durven te gaan voor de mensen, voor de werkende klasse. Daar komt u als minister van Financiën aan te pas, want het gaat over accijnzen.

Kunt u trouwens het cijfer bevestigen van 5,44 miljard opbrengsten uit accijnzen vorig jaar door de verkoop van benzine en diesel? Wat gaat u doen om verder te gaan in de richting van accijnsverlaging?

Kunt u mij vandaag zeggen dat u niet verder zult gaan dan die verlaging met 17 cent? Als dat uw beslissing is, mag het volk dat immers weten. Ligt er soms een verlaging tot het Europese minimum op de regeringstafel?

Hebt u al contact opgenomen met de Europese Commissie om te bekijken of de accijnzen nog verder verlaagd kunnen worden? Het is immers evident dat die 30 cent niet genoeg is, het gaat hier over 60 cent per liter. Daar moet het geld gehaald worden.

Tot slot, wat met de btw van 21 % op zo'n essentieel basisproduct?

We spreken over een basisproduct en over het filosofische debat met betrekking tot het btw-tarief van 6 % of 21 %, dat in crisistijd gevoerd moet kunnen worden. Een professor van de Uliège gewaagt van een prijs van 3 euro aan de pomp. Uw logica van een embargo op Russische aardolie zal u er niet van weerhouden om aardolie te kopen van Saudi-Arabië, een zeer vredelievend land, zoals de Jemenieten wel weten!

Wat zult u doen? Zult u toekijken hoe de mensen met zulke prijzen financieel kopje-onder gaan of zult u maatregelen nemen? De woede bij de bevolking neemt toe. Ik hoop dat u in dit verband dringende maatregelen zult nemen.

Malik Ben Achour: De actualiteitsdebatten over de stijgende levensduurte volgen elkaar op. Deze buitengewone inflatie zal nog een tijd aanhouden en de eerste slachtoffers ervan zijn de werknemers en de gezinnen, onder meer de eenoudergezinnen, die hun wagen moeten gebruiken voor verplaatsingen voor beroepsdoeleinden, hun kinderen naar school moeten voeren, enz. Duizenden mensen glijden af naar een vorm van behoeftigheid of zelfs armoede. Gaan tanken is een bron van stress geworden: meer dan 2 euro per liter benzine 95, dat is ongezien! De situatie is niet langer houdbaar. Daar moet iets aan gedaan worden.

De prijzen blijven maar stijgen, net als de winsten van de grote ondernemingen. We zouden moeten kunnen aankloppen bij degenen die profiteren van de crisis. In België zijn de brandstofprijzen het hoogst in heel Europa. Hoe kan de regering deze prijsschok dempen? Ik begrijp wel dat men de hand aan de begroting moet houden, maar de ernst van de situatie vergt andere antwoorden.

Marie-Christine Marghem: Ik sluit me aan bij wat de heer Ben Achour heeft gezegd.

Catherine Fonck: Voor diegenen met een bescheiden loon die de auto wel moeten gebruiken, is de factuur onbetaalbaar. Er zijn drie aspecten: de prijs, de kilometervergoeding en de verantwoordelijkheid van de deelgebieden.

Voor verpleegkundigen, thuiszorgkundigen, werknemers in de dienstenchequesector of de jeugdhulpverlening kost uit werken gaan geld. De situatie is onhoudbaar voor deze mensen, maar ook voor de overheid. De overheid moet maatregelen nemen voor al wie die steun dringend nodig heeft, ook om te kunnen blijven werken.

Minister Vincent Van Peteghem: Mevrouw de voorzitster, ik meen dat de situatie inderdaad juist geschetst is, vooral door mevrouw Fonck. Het is voor heel veel mensen inderdaad belangrijk dat zij de auto kunnen nemen, omdat dat nodig is voor het werk of om de kinderen naar school te brengen, omdat dat nodig is om het engagement dat zij opnemen, zowel professioneel als in hun vrije tijd, te kunnen uitvoeren.

Die bezorgdheid heeft de regering ook meegenomen. Om de prijsstijgingen van diesel en benzine toch enigszins tegen te gaan, hebben wij een aantal maanden geleden beslist de bijzondere accijnzen op die producten te verlagen met 14,46 cent per liter. Tel daar de btw bij, en dan komen wij aan 17,50 cent per liter.

Dat had een aanzienlijke impact op de prijzen aan de pomp. Los van de prijsstijgingen die er later gekomen zijn, en ook los van de prijsdalingen die er geweest zijn, heeft de inspanning die op dat ogenblik geleverd is een aanzienlijke impact gehad. Op een tankbeurt van een middelgrote wagen, 60 liter, komt die impact neer op een prijsvoordeel van zo'n 10,50 euro.

Dat is een voordeel dat vandaag nog steeds geldt. Mochten wij de accijnzen terugbrengen naar de hoogte van voor die verlaging, zou er opnieuw zoveel euro per tankbeurt bijkomen. Ik wil duidelijk maken dat zonder de ingrepen die wij gedaan hebben, de prijzen vandaag nog veel hoger zouden zijn.

Voor de transportsector bestaat er al een voordelig accijnstarief, door het systeem van de terugbetaling van de professionele diesel. Bij de accijnsverlaging is er dan ook geen bijkomend voordeel gegeven aan de sector. Dat is inderdaad correct, precies omdat voor die sector al een voordelig systeem bestaat.

Uiteraard begrijp ik de vragen die hier vandaag worden gesteld, en begrijp ik ook dat er een vraag is naar bijkomende maatregelen om de energie- en brandstofprijzen merkbaar te verlagen. We hebben daar bij de laatste begrotingscontrole van vorige maand ook expliciet de opdracht gegeven aan de Groep van Tien om een voorstel uit te werken om de gestegen energieprijzen te milderen. We hebben al een aanzienlijke inspanning gedaan, een inspanning die we voordien nog niet hadden gedaan. Er wordt hier gezegd dat wij bij de hoogste prijzen in Europa horen, maar dat klopt niet. De laagste prijzen hebben we ook niet, omdat het Europese minimum lager ligt, en dat wordt in Luxemburg toegepast. Het is wel een feit dat er al aanzienlijke inspanningen zijn gedaan om de benzine- en dieselprijzen onder controle te houden. Het debat dat we over de gestegen energie- en brandstofprijzen moeten hebben, is veel ruimer. Dat is ook de reden waarom we die vraag expliciet aan de Groep van Tien hebben gesteld. Voorstellen van die groep zullen we uiteraard, samen met andere voorstellen, nog bespreken binnen de regering.

Wouter Vermeersch: Mijnheer de minister, u en uw regering beloven veel, maar jullie doen uiteindelijk weinig en realiseren niets. De prijzen aan de pomp blijven namelijk tot op vandaag onbetaalbaar hoog. De eerste accijnsverlaging werd al na een week weggeveegd. Alle maximumprijzen van benzine 95, benzine 98 en diesel liggen ondertussen weer boven de 2 euro. Daarvan gaat nog steeds 1 euro naar de diesel en benzine zelf. De andere euro bestaat nog steeds uit kosten, bijdrages, accijnzen en btw. De helft van de prijs aan de pomp verdwijnt dus nog steeds in de zakken van de regering.

Omdat de prijzen aan de pomp onbetaalbaar hoog blijven, is de benzinepomp uiteindelijk de jackpot van de regering om het falende beleid te financieren. Net als gas en elektriciteit zijn diesel en benzine basisbehoeften voor ons. Een tankbeurt moet haalbaar en betaalbaar blijven voor iedereen.

Daarom voeren wij ook campagne in heel Vlaanderen, zodat de accijnzen tot een absoluut minimum worden beperkt. Wij waren als Vlaams Belang ook de eersten die dat hier in het Parlement verkondigd hebben en we zullen dat ook consequent blijven doen tot er een tweede accijnsverlaging naar het Europese minimum en een btw-verlaging komt. Zo kunnen we terugkeren naar het niveau van de prijzen van voor de Oekraïnecrisis. Wij willen een prijs van 1,60 euro aan de pomp.

Raoul Hedebouw: Mijnheer de minister, ik heb ten eerste vooral gemerkt dat u niets gezegd hebt over alle economische actoren van de sector die miljardenwinsten opstrijkt. Op zich gaat dat geld wel ergens naartoe. De miljarden verdwijnen niet, maar gaan in zakken van bedrijven terwijl de productiekosten stabiel gebleven zijn. Dat is toch wel belangrijk. We zitten namelijk nog niet in de discussie rond een embargo.

Vraag en aanbod zijn vrij onveranderlijk gebleven en de productiekosten zijn dezelfde gebleven. Sommigen worden dus rijk dankzij de speculatie in de sector, maar rept u met geen woord over.

Ten tweede heb ik u een vraag gesteld over het Europese minimum, want ook op dat punt rijst er een probleem. Als we niet tegen die Europese richtlijnen durven in te gaan, dan zullen we met een groot probleem opgescheept zitten. Ik ben het niet eens met parlementsleden van andere partijen over het feit dat we ons moeten neerleggen bij beslissingen van de Europese Unie over een maximale vermindering. Als we de prijs op 1,40 euro willen blokkeren, wat betekent dat we tegen de markt ingaan, dan moeten we tegen Europa durven in te gaan. Dat is zeer belangrijk. We hebben dat gedaan voor de banken. Ik zie niet in waarom we dat voor de mensen niet zouden kunnen doen.

Ten derde praat u met de Groep van Tien, maar u weet, mijnheer de minister, dat er over de aanpak grote onenigheid bestaat binnen die Groep van Tien. Een deel van die Groep van Tien, namelijk vijf van de tien, zullen op 20 juni betogen in de straten van Brussel om maatregelen te eisen, zoals een prijsblokkering. Als CD&V-minister zou u toch meer moeten luisteren naar velen van die betogers – ACV- en ABVV-betogers. Dat is een tip voor het te laat is voor de CD&V. De mobilisatie voor die betoging is volop aan de gang. De woede zit heel diep bij de mensen. In deze commissie vertelt u ons echter dat u en de Groep van Tien het zullen bestuderen.

Urgentie is geboden en u wordt als minister geacht oplossingen te vinden, u wordt niet geacht te zeggen dat het slechter had kunnen zijn. We zullen druk blijven uitoefenen om de regering aan te zetten tot het nemen van drastische maatregelen tegen de markt.

Malik Ben Achour: De maatregelen die werden genomen, werden meteen weer tenietgedaan door de daaropvolgende prijsverhogingen. We kunnen niet om de vaststelling heen dat de markt niet goed werkt en de spelers op die markt niets anders doen dan speculatief anticiperen op bevoorradingsproblemen die er nog niet zijn. Als we structureel willen ingrijpen, moeten we het vizier richten op de grootste marktspelers, die uitzonderlijk hoge winsten binnenrijven, en een bevriezing van de prijzen op de Europese agenda plaatsen.

Ik zal uw voorstellen inwachten.

Catherine Fonck: De prijzen rijzen de pan uit, maar ondertussen stelt men niets concreets voor. Alles wijst erop dat dit nog een tijd zal blijven duren: men moet zich bewust zijn van de ernst van de situatie. Sommigen brengen de nacht op hun werkplek door om hun uitgaven te drukken en heel wat diensten worden zwaar geïmpact, onder meer in de gezondheidszorg. Elders is de situatie minder rampzalig, we zouden daar een voorbeeld kunnen aan nemen.

Marie-Christine Marghem: Aangezien men op zoek is naar middelen buiten de gewone middelen van de Staat, zou men hetzelfde kunnen doen als wat men doet inzake energie, en nagaan in welke mate de superwinsten van de producenten die het gevolg zijn van de marktsituatie en die mogelijk door speculatie geboekt werden, de Staat zouden kunnen helpen om de crisis het hoofd te bieden.