Het rapport van de Europese Commissie inzake btw-fraude De dalende btw-ontvangsten

Kamer, Integraal verslag - Commissie voor de Financiën en Begroting, 2017-2018, CRIV 54 COM 768 d.d. 22.11.2017, blz. 27

Het rapport van de Europese Commissie inzake btw-fraude

De dalende btw-ontvangsten in de Europese Unie

Jean-Jacques Flahaux: In 2015 bedroegen de btw-inkomsten in de EU-landen 152 miljard euro minder dan voorop-gesteld. Hoewel de situatie al aanzienlijk verbeterd is, bedraagt de btw-gap in Roemenië nog steeds 37,2%, tegenover nauwe-lijks 3,5% in Spanje. In ons land is de btw-gap jammer genoeg licht gestegen.

Is een efficiënte hervorming van de btw in de EU wel mogelijk, rekening houdend met de zeer grote verschillen in de inning van die belasting tussen de lidstaten?

Hoe is de btw-gap de jongste vijf jaar geëvolueerd in ons land? Wat zijn de meest efficiënte maatregelen om die kloof te dichten?

Hoe ziet u de situatie de volgende jaren evolueren?

Minister Johan Van Overtveldt: Ik zal in de twee talen antwoorden, want uw vraag en die van mevrouw Smaers waren samengevoegd.

Er wordt eerst en vooral verwezen naar de jaarlijkse Europese studie in verband met de zogenaamde VAT Gap of btw-kloof, waaraan ook de FOD Financiën zijn medewerking heeft verleend. Die wordt gedefinieerd als het verschil tussen het totale theoretisch verschuldigde bedrag aan btw, enerzijds, en de werkelijke ontvangsten inzake btw, anderzijds.

Er wordt eerst en vooral verwezen naar de jaarlijkse Europese studie in verband met de zogenaamde VAT Gap of btw-kloof, waaraan ook de FOD Financiën zijn medewerking heeft verleend. Die wordt gedefinieerd als het verschil tussen het totale theoretisch verschuldigde bedrag aan btw, enerzijds, en de werkelijke ontvangsten inzake btw, anderzijds.

Deze gap wordt in de voorliggende studie via een top-downbenadering berekend. Dat wil zeggen dat de macro-economische ramingen van de consumptie-uitgaven en investeringen in de nationale rekeningen worden gekoppeld aan de toepasselijke btw-tarieven. Deze koppeling gebeurt niet per individuele btw-transactie maar per productcategorie. Met behulp van aanbod- en gebruikstabellen wordt per productcategorie een gewogen gemiddeld btw-tarief berekend, rekening houdend met een inschatting van de relatieve aandelen van btw-plichtige, niet btw-plichtige en gemengd btw-plichtige verbruikers in de totaliteit van de consumptie. Voor elke productcategorie worden de totale uitgaven dan vermenigvuldigd met het toepasselijk gewogen gemiddeld btw-tarief. Op basis van deze gegevens komt men dan tot de btw-kloof of VAT Gap.

Het nadeel van deze benadering is dat de btw-kloof niet verder kan worden opgedeeld naar, bijvoorbeeld, bedrijfstakken of specifieke belastingstelsels. De btw-kloof wordt weliswaar berekend per productgroep, maar de totale werkelijk ontvangen btw kan niet op dezelfde manier worden opgedeeld. Gezien de ruwe aard van de macro-economische ramingen dient bijgevolg niet zozeer op de wijziging jaar na jaar maar veeleer op de langetermijntrend te worden gefocust. Die is voor België dalend: van 12,2 % in 2010 naar 10,8 % in 2015. Bovendien ligt het percentage onder het Europees gemiddelde, dat voor 2015 op 12,8 % lag.

Rekening houdend met de manier waarop de berekeningen voor de btw-kloof tot stand komen, is het onmogelijk om een of meerdere specifieke oorzaken aan te duiden voor de lichte stijging die is opgetreden in die btw-kloof tussen 2015 en 2016.

Volgens de studie kunnen aan de btw-kloof onder meer fraude, belastingontwijking, faillissementen, betalingsonmacht en gewone misrekeningen bijdragen. Daarom besteden mijn diensten permanent aandacht aan alle fenomenen die een negatieve impact kunnen hebben op de btw-inkomsten, om zonodig de gepaste operationele en reglementaire maatregelen te kunnen nemen.

Mijn administratie schat dat de btw-kloof de komende jaren rond de 10% zal blijven schommelen. Het studiebureau herziet zelf de eerdere schattingen.

De studie toont de verschillen tussen de lidstaten. Die vaststelling vormt het uitgangspunt voor het optimaliseren van de controlemaatregelen en voor de reflectie over structurele wijzigingen die het btw-stelsel fraudebestendiger kunnen maken. De Europese Commissie doet haar best om hiermee rekening te houden in haar hervormingsvoorstellen.

Fraudebestrijding en het verkleinen van de btw-kloof blijven prioritair in het nationale en Europese belastingbeleid.

Op het nationale niveau blijft mijn administratie inspanningen doen om de instrumenten waarover de controlediensten beschikken te optimaliseren en te moderniseren: het Eurofiscnetwerk, datamining, en tools voor risicoanalyse zoals Transaction Network Analysis.

Jean-Jacques Flahaux: Ook los van de klassieke belastingfraude blijft de btw-gap dus erg groot. Ik ben tevreden over de vooropgestelde inspanningen om de kloof te dichten.

Het incident is gesloten.