Verlaagd btw-tarief voor slopen en vervangende nieuwbouw (MV 17621)

Schriftelijke vraag en antwoord nr : 1659 - Zittingsperiode : 54

Auteur : Brecht Vermeulen, N-VA (06793)

Departement : Minister van Financiën, belast met Bestrijding van de fiscale fraude

Titel : Verlaagd btw-tarief voor slopen en vervangende nieuwbouw (MV 17621).

Datum indiening : 17/05/2017

Vraag

De maatregel om het tarief van 6 % btw toepasbaar te houden bij het slopen van een gebouw om het te herbouwen tot een woning, bestaat nu al tien jaar, en kent enkele ineffectieve en inefficiënte aspecten.

Is de lijst van 32 steden nog altijd de juiste? Zouden er geen bij kunnen komen?

Is er geen verfijning nodig? Niet elke plaats in die 32 steden zou van die gunstmaatregel mogen gebruik kunnen maken. Dit moet beter afgestemd worden met het ruimtelijk beleid van het betreffende Gewest en van de stad of gemeente.

Is het nog wel zinvol om deze maatregel enkel toepasbaar te houden voor particulieren, nu de vastgoedontwikkelingen en de bouwsector - zeker in Vlaanderen en Brussel - steeds minder door particulieren en steeds meer door professionele bedrijven gevat wordt?

Ik verneem dat ook in het Vlaams Parlement hierover al vragen gesteld zijn aan Vlaams minister Tommelein. Ook aan uzelf hebben enkele collega's van andere partijen al vragen gesteld.

Uiteraard heeft het geen enkele zin om zomaar gemeenten toe te voegen, en zeker niet om het toepasbaar te maken op het volledig grondgebied van een Gewest of van België. Conform de Europese regels moet het uitzonderingstarief immers ook te maken hebben met ofwel basisproducten en geleverde diensten met een sociaal karakter, ofwel met bepaalde goederen en geleverde diensten die vanuit economisch of sociaal oogpunt belangrijk zijn.

Volgens mij was de keuze tien jaar geleden om het volledige grondgebied van een stad te selecteren om een verlaagd btw-tarief van toepassing te maken, eigenlijk verkeerd. Het zorgde wel voor een administratieve eenvoud, en vermeed eventuele verplichte samenwerkingen met gewestelijke en lokale overheden, maar het schoot volledig zijn doel voorbij als het de bedoeling had om zogenaamde stadskankers hiermee op te lossen.

Want voor de verlaging van de btw speelde het zelfs geen rol of het gebouw nu in een aandachtswijk of elders gesitueerd was. De federale overheid verleent in deze zelfs gunstmaatregelen om te bouwen op landbouwzones of exclusieve gebieden die nu enkel voor zeer vermogende personen kunnen bebouwd worden. De kans is groot dat deze maatregel vooral ten gunste kwam van eigenaars die deze fiscale gunst niet nodig hadden en voor eigendommen waarvoor deze maatregel eigenlijk niet bedoeld was.

Er zijn in deze meerdere mogelijkheden om daaraan te verhelpen:

- ofwel helemaal niets doen en alles laten zoals het was;

- ofwel verfijnen door het federaal kader gedetailleerder te maken;

- ofwel verfijnen door samenwerking met gewestelijke overheden, ten einde de stimulans door de btw-verlaging beter te laten samenvallen met de gewestelijke beleidskeuzen.

Ten slotte is het ook volledig achterhaald om deze maatregel enkel op particulieren toepasbaar te houden. In ruimtelijke projecten is het precies beter om een eigendomsoverstijgende aanpak te kunnen doen, om eigendommen te bundelen en daarna een aantrekkelijk stadsvernieuwingsproject te maken.

De voorbeelden in Gent, Leuven en Antwerpen zijn gekend. Maar mensen die nu een oud huis bezitten en dan samen met anderen willen meedoen in de bouw van een appartementsgebouw, zijn de facto uitgesloten van de toepassing van het verlaagd btw-tarief. Dergelijke projecten overstijgen immers de draagkracht van een particulier. Daarvoor zijn professionele projectontwikkelaars veel beter geschikt.

1. Zijn er steden die kunnen geschrapt worden van of bijgevoegd worden aan de lijst van 32? Op welke manier zouden die bijkomende steden dan geselecteerd worden?

2. In hoeverre vindt u het zinvol om het btw-tarief niet meer over het ganse grondgebied van de geselecteerde steden te laten plaats vinden, maar dit eerder selectief binnen de gemeenten te laten gebeuren? En op welke manier kan dit dan het best gebeuren?

3. Vindt u het zinvol om deze fiscale gunstmaatregel niet enkel voor particulieren voor te behouden? Zo neen, met welke motivatie? Zo ja, op welke manier wil u dat dan aanpakken?

4. Op welke manier kan de overheid ervoor zorgen dat een btw-verlaging die ook voor bouwondernemingen en projectontwikkelaars toepasbaar wordt, vooral ten gunste komt van de kopers van een woning of appartement?

Antwoord

Publicatie antwoord : B119 · Publicatiedatum : 30/05/2017

1. en 2. Bij de invoering van het verlaagd btw-tarief voor de afbraak en heropbouw van gebouwen in stadsgebieden heeft de toenmalige minister van Financiën geopteerd om zich op de bestaande wetgeving over de financiële tegemoetkoming van de Staat aan de steden te baseren. Die wetgeving werd uitgewerkt in het kader van de ontwikkeling van een globale visie op het Grootstedenbeleid, waarbij een verlaagd btw-tarief maar één van de middelen was. De logica van deze benadering vereist derhalve dat punctuele aanpassingen binnen de context van die specifieke niet-fiscale regelgeving zouden gebeuren.

Voorlopig kan ik me niet uitspreken over de wenselijkheid om een andere benadering toe te passen. Dit vereist een grondige analyse van dit problematiek en hoe dit meer doeltreffend zou kunnen worden gedaan.

3. De huidige gunstmaatregel is zowel van toepassing voor particulieren als voor projectontwikkelaars die een gebouw afbreken om er vervolgens een woning of een appartementsgebouw op te bouwen.

4. Ik sta er a priori niet weigerachtig tegenover om deze maatregel bijvoorbeeld uit te breiden naar de leveringen van nieuwe gebouwen die worden opgericht na afbraak van bestaande gebouwen. Op die manier zouden immers nog meer personen van het voordeel van het verlaagd btw-tarief van 6 % kunnen genieten. Dergelijk voorstel kan evenwel maar worden overwogen mits een grondige analyse van de budgettaire impact en een globale afweging van de verschillende beleidsprioriteiten.