De btw op de pro-Deodiensten van advocaten en gerechtsdeurwaarders. De btwDe btw op de pro-Deodiensten van advocaten en gerechtsdeurwaarders. De btw op de prestaties van advocaten in het kader van de juridische tweedelijnsbijstand. De nieuwe btw-regeling inzake de vergoedingen voor pro-Deoprestaties. De toepassing van het btw-tarief van 21 % voor pro-Deoprestaties

Kamer, Integraal verslag - Commissie voor de Financiën en Begroting, 2016-2017, CRIV 54 COM 570 d.d. 18.01.2017, blz. 23

De btw op de pro-Deodiensten van advocaten en gerechtsdeurwaarders

De btw op de prestaties van advocaten in het kader van de juridische tweedelijnsbijstand

De nieuwe btw-regeling inzake de vergoedingen voor pro-Deoprestaties

De toepassing van het btw-tarief van 21 % voor pro-Deoprestaties

Gautier Calomne: De nieuwe btw-regeling voor de vergoedingen voor pro-Deoprestaties leidt tot bezorgdheid bij de rechtsbeoefenaars, die zich afvragen wie er zal opdraaien voor die btw-verhoging: de Staat, de advocaten of de cliënten.

Op 11 januari antwoordde de minister van Justitie in de commissie op een vraag van mijn collega Laaouej dat de Staat de btw aan zichzelf zou betalen en dat Justitie die btw aan de advocaten zou betalen, die ze dan zouden moeten terugstorten aan de schatkist.

Kunt u de contouren aangeven van deze regeling, die op 1 april in werking treedt?

Ahmed Laaouej: Ik heb inderdaad vragen gesteld aan de heer Geens, die blijkbaar eerder toevallig had vernomen dat er een probleem was en toegaf dat er een communicatieprobleem was tussen u en hemzelf.

We hebben vernomen dat er een omzendbrief is waarin het btwtarief van 21% voor pro-Deoprestaties en voor het door uw regering ingevoerde nieuwe remgeld wordt opgelegd.

Die nieuwe belasting op de armoede maakt Justitie nog ontoegankelijker voor de kwetsbare burgers.

U lijkt het arrest van 28 juli 2016 van het Hof van Justitie van de Europese Unie een eigen interpretatie te geven. Dat arrest is immers gebaseerd is op het vermoeden dat de justitiabelen die over onvoldoende middelen beschikken recht hebben op voldoende sterke juridische bijstand die hun een daadwerkelijke toegang tot het gerecht waarborgt, wat in België, zelfs voor de middenklasse, niet meer vanzelfsprekend is.

Btw heffen op het remgeld maakt alles nog erger. Die last, die voor de minst bedeelden al zwaar doorweegt, zou nog zwaarder worden. Het remgeld bestond nog niet op het ogenblik van de bekendmaking van het Europees arrest. U geeft er een ruime interpretatie aan en gaat zelfs nog verder.

Hoe zal u ervoor zorgen dat het budget voor juridische bijstand wordt verhoogd met de 21 % die u via de btw zal innen?

Wat zal de opbrengst zijn van de btw? Welke impact zal die nieuwe heffing hebben op de toegang tot het gerecht voor kansarmen?

Minister Johan Van Overtveldt: De btw-vrijstellingen voor de diensten die verleend worden door advocaten en gerechtsdeurwaarders werden respectievelijk in 2014 en 2012 geschrapt.

Naar aanleiding van de vele beroepsprocedures heeft het Grondwettelijk Hof een prejudiciële vraag gesteld. Het Hof van Justitie

van de Europese Unie heeft er op 28 juli 2016 op geantwoord: voor de pro-Deoprestaties van advocaten en gerechtsdeurwaarders moet het normale tarief van 21 % gelden. Mijn administratie heeft gemeld dat dat tarief vanaf 1 april toepasbaar zou zijn en dat de beslissing van 19 januari 2016 dus moest worden ingetrokken.

Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft verduidelijkt dat die btw-plicht niet onverenigbaar is met de grondrechten van de rechtzoekenden, zoals het recht op bijstand door een advocaat, juridische bescherming, een eerlijk proces en wapengelijkheid. Het hof heeft bevestigd dat de diensten aan de begunstigden van de rechtsbijstand in het kader van een nationaal stelsel voor juridische bijstand, op grond van de basisbepalingen van de btw-richtlijn, noch van btw mogen worden vrijgesteld noch aan een lager tarief mogen worden onderworpen.

Het btw-tarief moet worden aangepast om het Belgische stelsel in overeenstemming te brengen met de Europese wetgeving.

Overeenkomstig het btw-wetboek zijn advocaten en gerechtsdeurwaarders die pro-Deoprestaties uitvoeren btw verschuldigd voor deze verrichtingen. Deze btw zal opeisbaar worden op het moment, vastgelegd door de gewone regels van hetzelfde wetboek. Advocaten en gerechtsdeurwaarders zullen het bedrag via hun btw-aangifte moeten vereffenen.

Vooraleer conclusies te trekken over de globale problematiek van de pro-Deodiensten die door advocaten worden geleverd in het kader van de juridische tweedelijnsbijstand, dient er gewacht te worden op het arrest ten gronde van het Grondwettelijk Hof.

Zoals u wellicht zult begrijpen is het onmogelijk om alle aspecten over de werking van het btw-stelsel in het kader van een antwoord op een mondelinge vraag te behandelen. In elk geval zal btw moeten worden geheven op de forfaitaire bedragen en de bedragen van de gedeeltelijke kosteloosheid die de rechtzoekenden zelf moeten betalen.

De huidige wettelijk bepaalde bedragen zijn op dit moment inclusief btw. De bijkomende praktische modaliteiten voor de toepassing van de maatregel zullen ook nog eens het voorwerp uitmaken van besprekingen met de verschillende ordes van advocaten.

Gautier Calomne: Ik vond het belangrijk de bezorgdheid die bij advocaten en gerechtsdeurwaarders leeft, te vertolken. Er heerst een zekere verwarring omtrent het mechanisme. U zult nog contact hebben met de beroepsorden in verband met bepaalde toepassingsmodaliteiten. Het is belangrijk dat de situatie wordt verduidelijkt. We zullen de evolutie van dit dossier met aandacht volgen.

Ahmed Laaouej: Uw antwoord heeft me niet gerustgesteld. Wanneer men met een gesloten enveloppe werkt, leidt de btw op pro-Deodiensten ertoe dat het departement Justitie 21 % verliest, terwijl Financiën er 21 % bij krijgt. Op zijn minst zou men ervoor moeten zorgen dat die winst naar Justitie terugvloeit. De minister van Justitie zei in dat verband dat hij daarover met u contact zou opnemen. De maatregel wordt op 1 april van kracht. Dat probleem moet in het kader van de begrotingsaanpassing worden geregeld. Een vijfde van de begrotingsenveloppe voor pro- Deozaken verdwijnt.

Het remgeld brengt de justitieminister in een weinig comfortabele positie: hij moet aan de rechtzoekende gaan uitleggen dat de toegang tot justitie nog moeilijker wordt. Daarbovenop komt dan nog de btw, die kan beschouwd worden als een extra belasting op de toegang tot justitie.

We moeten op zoek naar oplossingen in een moeilijke budgettaire context.

Uw antwoorden stellen me niet gerust, ik verzoek u daarover met de minister van Justitie van gedachten te wisselen.

Het incident is gesloten.