---
title: "Décision anticipée 2024.0994 · Travaux immobiliers (travaux de rénovation et de transformation) effectués à un logement"
description: "Travaux immobiliers (travaux de rénovation et de transformation) effectués à un logement privé. Décision anticipée belge n° 2024.0994 du 21 janvier 2025."
url: "https://juriel.be/fr/rulings/2024-0994-taux-travaux-immobiliers-renovation-transformation-59b8"
lang: "fr"
---

Texte en néerlandais

# Travaux immobiliers (travaux de rénovation et de transformation) effectués à un logement · TVA - Taux - Travaux immobiliers (travaux de rénovation et de transformation) effectués à un logement privé - Articles 37 et 38 du C.TVA - Rubrique XXXI du tableau A de l’annexe de l’AR no 20

**Numéro**

2024.0994

**Date**

21 janvier 2025

## Sur le document

**Collection**

Décisions anticipées

**Langue du texte**

néerlandais

**Version française**

non publiée par le SPF

Le texte de ce document est en néerlandais. Le SPF n'en publie pas de version française.

## Texte

83 paragraphes

Fiche du SPF Finances

Décision anticipée n° 2024.0994 dd. 21.01.2025

*TVA* · *Taux* · *Travaux immobiliers (travaux de rénovation et de transformation) effectués à un logement privé* · *Articles* [*37*](https://juriel.be/fr/codes/tva/article-37) *et* [*38*](https://juriel.be/fr/codes/tva/article-38) *du C.TVA* · *Rubrique XXXI du tableau A de l’annexe de l’AR n° 20*

## Résumé

Le demandeur doit démontrer, à la satisfaction du Service des Décisions anticipées :

(i) que les travaux doivent s'appuyer d'une manière significative sur les anciens murs porteurs et plus généralement sur les éléments essentiels de la structure du bâtiment à rénover, et ;

(ii) qu’après l'extension limitée, la surface « ancienne » reste significative par rapport à la surface totale après les travaux, et ;

(iii) que la partie nouvelle ne peut pas fonctionner indépendamment de la partie ancienne.

Le Service de Décisions anticipées est d'avis que le taux réduit de TVA de 6 % conformément à la rubrique XXXI du tableau A de l'annexe à l'AR TVA n° 20, en application de l'[article 37 du CTVA](https://juriel.be/fr/codes/tva/article-37), est applicable aux travaux de rénovation et de transformation prévus (le cas échéant travaux d'extension/de remplacement) effectués dans le logement privé, étant donné :

(i) le fait que les travaux de rénovation ne sont pas profonds (radicaux) au point que le bâtiment subisse des modifications structurelles ;

(ii) le fait que les travaux d'extension/de remplacement prévus sont liés à l'infrastructure déjà existante en tant qu'ensemble fonctionnel unique, et ;

(iii) le fait que la superficie de l'ancienne partie reste supérieure à la superficie totale après les travaux d'extension/de remplacement.

## Texte de la décision

***La décision est publiée uniquement dans la langue dans laquelle la demande a été introduite***

## I. Voorwerp van de aanvraag

1\. De aanvraag om een voorafgaande beslissing wordt ingediend in naam van X en Y, natuurlijke personen, die eigenaars zijn van een woning gelegen te <>.

2\. De geplande verrichting omvat het verbouwen van de bestaande privé-woning gelegen te <>. Het betreft een eengezinswoning bestaande uit drie volumes (A, B en C).

3\. Om aan de nodige huidige comfortnormen te voldoen zal de woning gerenoveerd, verbouwd en uitgebreid worden. Volume A blijft behouden en wordt verbouwd, volume B wordt afgebroken en nieuw herbouwd, en volume C wordt deels afgebroken en verbouwd.

4\. Volume A:

• De kelder blijft volledig behouden.

• De buitenschil wordt behouden, met uitzondering van het gevelmetselwerk dat wordt afgebroken. Dit laat toe om het (behouden) dragende binnendeel van de buitenmuren langs de buitenzijde te isoleren, waarna er een nieuwe gevelsteen wordt voor gemetseld.

• Op het gelijkvloers worden de bestaande dragende binnenmuren grotendeels behouden. Zij zijn bepalend voor de nieuwe indeling van de binnenruimtes. Er worden een aantal doorbrekingen aangebracht om tot een betere benutting van de woning te komen.

• Op de verdieping:

­ wordt de bestaande betonvloer behouden; deze wordt thermisch geïsoleerd, waarna er een nieuwe chape wordt geplaatst;

­ worden drie bestaande buitenmuren behouden:

 de topgevel aan de straatzijde wordt hoger opgemetseld i.f.v. het nieuwe ontwerp;

 de twee langse buitenmuren worden verhoogd en versterkt met een betonnen ringbalk (zie hieronder i.v.m. de kapconstructie);

­ wordt de topgevel aan de achterkant afgebroken i.f.v. het nieuwe ontwerp;

­ wordt de bestaande (zadeldak-)kapconstructie afgebroken, waarna op dezelfde plaats een nieuwe (zadeldak-)kapconstructie wordt geplaatst; de nieuwe kapconstructie steunt op de bestaande, iets verhoogde dragende verdiepingsmuren (zie hierboven - ‘langse buitenmuren’) en in combinatie met een licht scherpere helling wordt hierdoor een betere leefbaarheid van de slaapkamers gecreëerd;

­ worden de bestaande dragende binnenmuren grotendeels behouden, mits het uitvoeren van een aantal aanpassen i.f.v. het nieuwe ontwerp.

• Zowel op het gelijkvloers als op de verdieping worden enkele nieuwe binnenmuren toegevoegd.

5\. Volume B:

• Dit volume wordt volledig afgebroken.

• Op dezelfde plaats wordt een nieuwe open leefruimte gebouwd, die in verbinding staat met zowel het behouden volume A als met het deels nieuwe volume C.

• De vernieuwde kapconstructie van volume A loopt ononderbroken voort boven het nieuw gebouwde volume B.

6\. Volume C:

• Dit volume wordt gedeeltelijk afgebroken.

• Op dezelfde plaats wordt een glazen doorgang gebouwd die de ruimtes van de volumes A en B met elkaar verbindt.

• De buitenmuren vooraan (aan de straatzijde) blijven behouden en worden hoger opgemetseld (pianoruimte).

## II. Vraagstelling

7\. Deze aanvraag om een voorafgaande beslissing beoogt de bevestiging van de toepassing van het verlaagd btw-tarief van 6% voor renovatie met uitbreiding verricht aan de privé-woning gelegen te <> waarvan Y eigenaar is en dit op grond van rubriek XXXI, tabel A, KB nr. 20 van 20 juli 1970.

## III. Beslissing

Uit het door de rulingdienst verrichte onderzoek blijkt wat volgt.

8\. De aanvraag voldoet aan de voorwaarden van de artikelen 21 en 22 van de Wet van 24.12.2002 tot wijziging van de vennootschapsregeling inzake inkomstenbelastingen en tot instelling van een systeem van voorafgaande beslissingen in fiscale zaken.

### *III.A. Toepassingsgebied*

9\. Deze aanvraag om een voorafgaande beslissing beoogt de bevestiging van de toepassing van het verlaagd btw-tarief gelijk aan 6% voor renovatie met uitbreiding verricht aan de privé-woning waarvan aanvrager eigenaar is en dit op grond van rubriek XXXI, tabel A, KB nr. 20 van 20 juli 1970 genomen ter uitvoering van [artikel 37 van het btw-wetboek](https://juriel.be/fr/codes/tva/article-37), die voorziet in de toepassing van het btw tarief van 6% voor het uit te voeren werk in onroerende staat, voor zover de volgende voorwaarden zijn vervuld:

1° de handelingen moeten de omvorming, renovatie, rehabilitatie, verbetering, herstelling of het onderhoud, met uitsluiting van de reiniging, geheel of ten dele van een woning tot voorwerp hebben;

2° de handelingen moeten betrekking hebben op een woning die, na de uitvoering ervan, hetzij uitsluitend, hetzij hoofdzakelijk, als privé-woning wordt gebruikt;

3° de handelingen worden verricht aan een woning waarvan de eerste ingebruikneming heeft plaatsgevonden in de loop van een kalenderjaar dat ten minste tien jaar voorafgaat aan de eerste factuur met betrekking tot die handelingen;

4° de handelingen moeten worden verstrekt en gefactureerd aan een eindverbruiker;

5° de door de dienstverrichter uitgereikte factuur en het dubbel dat hij bewaart, maken melding van het voorhanden zijn van de elementen die de toepassing van het verlaagde tarief rechtvaardigen en bevatten de volgende vermelding:

> "Btw-tarief: Bij gebrek aan schriftelijke betwisting binnen een termijn van één maand vanaf de ontvangst van de factuur, wordt de klant geacht te erkennen dat (1) de werken worden verricht aan een woning waarvan de eerste ingebruikneming heeft plaatsgevonden in een kalenderjaar dat ten minste tien jaar voorafgaat aan de datum van de eerste factuur met betrekking tot die werken, (2) de woning, na uitvoering van die werken, uitsluitend of hoofdzakelijk als privé-woning wordt gebruikt en (3) de werken worden verstrekt en gefactureerd aan een eindverbruiker.
>
> Wanneer minstens één van die voorwaarden niet is voldaan, zal het normale btw-tarief van 21 pct. van toepassing zijn en is de afnemer ten aanzien van die voorwaarden aansprakelijk voor de betaling van de verschuldigde belasting, interesten en geldboeten.".

Behoudens samenspanning tussen de partijen, is de dienstverrichter ontslagen van de aansprakelijkheid ten aanzien van de in het 5°, bedoelde voorwaarden betreffende de vaststelling van het tarief, wanneer de afnemer de factuur niet schriftelijk betwist overeenkomstig 5°.

10\. Het verlaagd tarief is in geen geval van toepassing op:

• werk in onroerende staat en andere onroerende handelingen die geen betrekking hebben op de eigenlijke woning, zoals bebouwingswerkzaamheden, tuinaanleg en oprichten van afsluitingen;

• werk in onroerende staat en andere onroerende handelingen die tot voorwerp hebben de bestanddelen of een gedeelte van de bestanddelen van zwembaden, sauna's, midget-golfbanen, tennisterreinen en dergelijke installaties.

11\. De werken dienen de omvorming, renovatie, rehabilitatie, verbetering, herstelling of het onderhoud, met uitsluiting van de reiniging, tot voorwerp te hebben van een woning. Opdat het renovatietarief van 6% toepassing kan vinden, is het met andere woorden van belang dat de werken niet zo ver gaan dat in wezen tot nieuwbouw wordt overgegaan. Dit is volgens de administratieve richtlijnen aan de orde in de volgende twee gevallen:

• De omvormingswerken blijven op een relevante wijze steunen op de oude dragende muren en meer algemeen op de wezenlijke elementen van de structuur van het te renoveren gebouw.

Hieraan is volgens de administratieve richtlijnen voldaan als meer dan de helft van de oude dragende muren, in het bijzonder van de dragende buitenmuren, na uitvoering van de werken wordt behouden.

De oude dragende muren die worden afgebroken en heropgebouwd, worden hierbij aangemerkt als nieuwe dragende muren.

• In de mate waarin er sprake is van een uitbreiding, kunnen de werken bovendien slechts worden aangemerkt als een omvorming (en niet als nieuwbouw) wanneer de oppervlakte van het oude gedeelte betekenisvol is ten aanzien van het nieuwe gedeelte. Er kan worden van uitgegaan dat dit het geval is wanneer de totale oppervlakte van het oude gedeelte dat overblijft na de uitvoering van de werken groter is dan de helft van de totale oppervlakte van de woning na de uitvoering van de werken. Bijgevolg dient het oude gedeelte meer dan 50 % van de totale oppervlakte van de woning te bedragen.

Ingevolge de [vraag nr. 1117 van de heer Leterme dd. 09.10.2002](https://juriel.be/fr/questions-parlementaires/1117-taux-tva-reduit-distinction-entre-2145) Vr. en Antw., Kamer, 2002-2003, nr. 153, blz. 19612 moet bij de berekening van de te vergelijken oppervlakten inzonderheid:

­ gemeten worden vanaf en tot de buitenkanten van de opgaande muren;

­ rekening worden gehouden met de totale oppervlakte van ieder vlak gedeelte (draagvloer) van de woning, inclusief dus "verloren oppervlakte, zoals onder een schuin dak";

­ rekening worden gehouden met de oppervlakte van bergruimte, kelder, zolder en in- of aangebouwde garage.

Verder mag het nieuwe gedeelte niet onafhankelijk van het oude gedeelte functioneren, maar dient deze nieuwe ruimte het oude gedeelte aan te vullen en dient deze er dus - wat het gebruik van het gebouw betreft - een coherent en complementair geheel mee te vormen. Het nieuwe gedeelte hoeft zich daarentegen evenwel niet onder hetzelfde dak te bevinden als het oude gedeelte.

### *III.B. Toepassing in casu*

12\. De omvormingswerken dienen op een relevante wijze te steunen op de oude dragende muren en meer algemeen op de wezenlijke elementen van de structuur van het te renoveren gebouw.

13\. In casu bedraagt het totaal aantal lopende meters van de oude dragende structuren voor uitvoering van de werken 168,79 m (12,14 m + 93,88 m + 62,77 m) waarvan 128,71 m (12,14 m + 67,70 m + 48,87 m) werd behouden na uitvoering van de werken.

14\. Uit de door de aanvrager geleverde plannen en berekening in de aanvraag blijkt dat de uitgevoerde werken op een relevante wijze steunen op de oude dragende muren en, meer algemeen, op de wezenlijke structuur van het bestaand hoofdgebouw. Meer dan de helft van de oude dragende structuren wordt na uitvoering van de werken behouden.

15\. In de mate waarin er sprake is van een uitbreiding, kunnen de werken bovendien slechts worden aangemerkt als een omvorming (en niet als nieuwbouw) wanneer de oppervlakte van het oude gedeelte betekenisvol is ten aanzien van het nieuwe gedeelte. Er kan worden van uitgegaan dat dit het geval is wanneer de totale oppervlakte van het oude gedeelte dat overblijft na de uitvoering van de werken groter is dan de helft van de totale oppervlakte van de woning na de uitvoering van de werken. Bijgevolg dient het oude gedeelte meer dan 50 % van de totale oppervlakte van de woning te bedragen.

16\. Na afbraak en uitbreiding bedraagt de totale oppervlakte van de woning 241,51 m2 waarvan het behouden oude gedeelte 187,47 m2 bedraagt. Bijgevolg is de totale oppervlakte van het oude gedeelte dat overblijft na de uitvoering van de werken groter dan de helft van de totale oppervlakte van de woning na de uitvoering van de werken.

17\. Uit de door de aanvrager voorgelegde plannen en de beschrijving blijkt dat de uitbreidingen niet op zich functionerend zijn, maar integraal deel zullen uitmaken van de bestaande eengezinswoning.

18\. De aanvragers zijn natuurlijke personen die verklaren de eengezinswoning na voltooiing van de werken hetzij uitsluitend, hetzij hoofdzakelijk, als privé-woning aan te wenden. Om voormelde reden worden de aanvragers als eindverbruikers aangemerkt in de zin van de bepaling als opgenomen onder rubriek XXXI, tabel A bij KB nr. 20.

19\. De woning werd reeds meer dan 10 jaar geleden in gebruik genomen en beantwoordt hierbij aan de voorwaarden opgenomen in rubriek XXXI voornoemd.

20\. De aanvrager verklaart dat de vermelde formaliteiten als opgenomen in §1, eerste lid, 5° van rubriek XXXI van tabel A van de bijlage bij KB nr. 20 zullen nageleefd worden.

21\. Op basis van de hiervoor weergegeven elementen dient besloten te worden dat de in de aanvraag beschreven werken beoogd worden door rubriek XXXI, tabel A, KB nr. 20.

### *III.C. Conclusie*

22\. Gelet op de artikelen 20 tot 23 van voormelde wet van 24 december 2002 alsmede op de overwegingen beslist het College van de rulingdienst in zitting van 21 januari 2025 dat het verlaagd btw-tarief van 6% van toepassing is op de werken in onroerende staat in het kader van de renovatie met uitbreiding verricht aan de privé-woning gelegen <> en dit op grond van rubriek XXXI, tabel A, KB nr. 20 van 20 juli 1970.

## Textes cités

2

[CTVA art. 37](https://juriel.be/fr/codes/tva/article-37) 3 occurrences

[CTVA art. 38](https://juriel.be/fr/codes/tva/article-38) 1 occurrence