--- title: "Prestations de services, Lieu des prestations de service · Cour de cassation de Belgique, 14 octobre 2016, F.14.0127.N" description: "Prestations de services, Lieu des prestations de service, Travail intellectuel. Cour de cassation de Belgique, 14 octobre 2016, F.14.0127.N." url: "https://juriel.be/fr/jurisprudence/prestations-services-lieu-service-travail-cassation-bruxelles-2016-10-14-d0ed" lang: "fr" --- Texte en néerlandais # Prestations de services, Lieu des prestations de service **Juridiction** Cour de cassation **Numéro de rôle** F.14.0127.N **Date** 14 octobre 2016 ## Sur le document **Collection** Jurisprudence belge **Langue du texte** néerlandais **Version française** non publiée par le SPF **Sens lu par le SPF** favorable à l'État belge Le texte de ce document est en néerlandais. Le SPF n'en publie pas de version française. ## Texte 43 paragraphes ### Fiche du SPF Finances Arrêt de la Cour de cassation dd. 14.10.2016 (F.14.0127.N) \[Favorable à l’administration\] *Prestations de services - Lieu des prestations de service - Travail intellectuel* ## Législation Code de la taxe sur la valeur ajoutée, Art. 21, § 1er, 2, 3, 7°, d), et § 5 Arrêté Royal n° 5 du 29.12.1992, Art. 5 ## Sommaire (par la Cour) L'assujetti établi en Belgique qui facture des services exonérés de la TVA sur la base de l'[article 21, § 3, 7°, d) du Code de la taxe sur la valeur ajoutée](https://juriel.be/fr/codes/tva/article-21) est tenu de démontrer que ces prestations de services ont pour objet un travail intellectuel effectué dans le cadre de son activité habituelle en tant que conseiller, bureau conseil ou prestataire de services similaire; d'autres prestations qui ne sont pas purement d'avis ou de conseil, ne peuvent, sur cette base, être facturées avec exonération de la TVA, même si l'accent est mis, quant à l'activité de l'assujetti à la TVA, sur l'avis ou le conseil. Texte de l’arrêt ***L’arrêt est publié uniquement dans la langue originale*** ### Corps de la décision ## Arrest van het Hof van Cassatie **dd. 14.10.2016** **(F.14.0127.N)** **VL.S.C. bvba**, met zetel te … , eiseres, vertegenwoordigd door mr. … , advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor te … , waar de eiseres woonplaats kiest, tegen **BELGISCHE STAAT**, vertegenwoordigd door de minister van Financiën, met kabinet te 1000 Brussel, Wetstraat 12, voor wie optreedt de rekenplichtige van het btw-ontvangkantoor van … , verweerder. ## I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 18 maart 2014. Advocaat-generaal Dirk Thijs heeft op 1 maart 2016 een schriftelijke conclusie neergelegd. Raadsheer Koenraad Moens heeft verslag uitgebracht. Waarnemend procureur-generaal Dirk Thijs heeft geconcludeerd. ## II. CASSATIEMIDDEL De eiseres voert in haar verzoekschrift dat aan dit arrest is gehecht, een middel aan. ## III. BESLISSING VAN HET HOF Beoordeling ### *Eerste middel* 1\. De beslissing van de appelrechters is niet enkel gesteund op citaten in het Engels en het Frans in de uitgaande facturen van de eiseres, maar ook op de vaststellingen op de bladzijden 11 en 12 van hun arrest. 2\. Het middel kan niet tot cassatie leiden en is, bij gebrek aan belang, niet ontvankelijk. ### *Tweede middel* 3\. Krachtens [artikel 21, § 1, Btw-wetboek](https://juriel.be/fr/codes/tva/article-21), zoals hier toepasselijk, vindt een dienst plaats in België als de overeenkomstig de § 2 tot § 4 aangemerkte plaats zich in België bevindt. Krachtens [artikel 21, § 2, Btw-wetboek](https://juriel.be/fr/codes/tva/article-21) wordt als plaats van een dienst aangemerkt de plaats waar de dienstverrichter de zetel van zijn economische activiteit of een vaste inrichting heeft gevestigd van waaruit hij die dienst verricht of bij gebrek aan een dergelijke zetel of vaste inrichting, zijn woonplaats of zijn gebruikelijke verblijfplaats. Krachtens [artikel 21, § 3, 7°, d), Btw-wetboek](https://juriel.be/fr/codes/tva/article-21) wordt als plaats van de dienst aangemerkt de plaats waar de ontvanger van de dienst de zetel van zijn economische activiteit of een vaste inrichting heeft gevestigd waarvoor de dienst is verricht, of bij gebreke, zijn woonplaats of zijn gebruikelijke verblijfplaats, wanneer de dienst wordt verleend aan een ontvanger die buiten de Gemeenschap is gevestigd of aan een belastingplichtige die in de Gemeenschap doch buiten het land van de dienst-verrichter is gevestigd en handelt voor de doeleinden van zijn economische activiteit, en voor zover de dienst tot voorwerp heeft intellectueel werk in het kader van hun geregelde werkzaamheden verricht door juridische of andere adviseurs, accountants, adviesbureaus en andere soortgelijke dienstverrichters alsook informatieverwerking en -verschaffing, met uitzondering van de in 1° bedoelde diensten en de in 2° bedoelde expertises. Krachtens [artikel 21, § 5, Btw-wetboek](https://juriel.be/fr/codes/tva/article-21) wordt de plaats van een dienst geacht zich in België te bevinden als één van de bij de dienst betrokken partijen er een zetel van economische activiteit of een vaste inrichting heeft gevestigd of, bij gebrek aan een dergelijke zetel of vaste inrichting, een woonplaats of een gebruikelijke verblijfplaats. Krachtens artikel 5 van het koninklijk besluit van 29 december 1992 met betrekking tot de regeling voor de voldoening van de belasting over de toegevoegde waarde moet de factuur onder meer de gegevens vermelden die nodig zijn om de handeling te determineren en om het tarief van de verschuldigde belasting vast te stellen, inzonderheid de gebruikelijke benaming van de geleverde goederen en van de verstrekte diensten en hun hoeveelheid alsook het voorwerp van de diensten. 4\. Uit die bepalingen volgt dat de in België gevestigde belastingplichtige die diensten factureert met vrijstelling van btw op grond van [artikel 21, § 3, 7°, d), Btw-wetboek](https://juriel.be/fr/codes/tva/article-21), dient aan te tonen dat deze diensten intellectueel werk tot voorwerp hebben verricht in het kader van zijn geregelde werkzaamheid als adviseur, adviesbureau of soortgelijke dienstverrichter. 5\. Het middel dat ervan uitgaat dat ook andere prestaties, die niet zuiver adviserend of raadgevend zijn, met vrijstelling van btw kunnen worden gefactureerd, mits de klemtoon van de activiteit van de btw-belastingplichtige ligt op de advies-verlening of raadgeving, faalt naar recht. ### Dispositif ## Dictum **Het Hof,** Verwerpt het cassatieberoep. Veroordeelt de eiseres tot de kosten. Bepaalt de kosten voor de eiseres op 830,48 euro. Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, eerste kamer, samengesteld uit … Ondertekeningen ## Textes cités 1 [CTVA art. 21](https://juriel.be/fr/codes/tva/article-21) 6 occurrences ## Décisions similaires 8 [Location, Location d’un moyen de transport](https://juriel.be/fr/jurisprudence/location-moyen-transport-localisation-prestation-cour-appel-bruxelles-2021-05-19-0215) 1 dispositions communes [Séminaire, Différents taux de TVA](https://juriel.be/fr/jurisprudence/hotel-seminaire-differents-taux-tva-tribunal-2026-04-20-0f2e) 1 dispositions communes [Finalité, Lieu d'établissement, Principe de neutralité](https://juriel.be/fr/jurisprudence/finalite-lieu-etablissement-principe-neutralite-cour-appel-bruxelles-2026-05-13-12b2) 1 dispositions communes [Déclaration trimestrielle, Notification de régularisation, Amende proportionnelle, déclarant trimestriel](https://juriel.be/fr/jurisprudence/declaration-trimestrielle-notification-regularisation-amende-tribunal-anvers-2025-03-10-1c62) 1 dispositions communes [Non dépôt des déclarations TVA, Amendes TVA](https://juriel.be/fr/jurisprudence/non-depot-declarations-tva-amendes-cour-appel-anvers-2025-05-20-2b8e) 1 dispositions communes [Signification, prescription, signification d'acte, signification de la contrainte](https://juriel.be/fr/jurisprudence/signification-prescription-acte-contrainte-tribunal-liege-2020-02-11-33a2) 1 dispositions communes [Livraison intracommunautaire, exonération](https://juriel.be/fr/jurisprudence/livraison-intracommunautaire-exoneration-cassation-bruxelles-2025-12-36bc) 1 dispositions communes [Conseil, Intention frauduleuse, Lieu de prestation](https://juriel.be/fr/jurisprudence/conseil-intention-frauduleuse-lieu-prestation-cour-appel-bruxelles-2025-03-19-39e9) 1 dispositions communes